Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
19 Феврал, 2026   |   2 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:54
Қуёш
07:13
Пешин
12:42
Аср
16:19
Шом
18:05
Хуфтон
19:18
Bismillah
19 Феврал, 2026, 2 Рамазон, 1447

Бидъат нима?

11.05.2022   1639   2 min.
Бидъат нима?

Асли диндан бўлмаган нарсани динга киритиш "бидъат" дейилади.

"Бидъат" сўзи "янги пайдо бўлган нарса" маъносини англатади.

Шаръий истилоҳда эса, дин комил бўлгандан кейин унда пайдо қилинган нарса бидъатдир.

Динга янгилик киритиш харом саналади. Нега десангиз, Ислом дини Аллоҳ таоло кўрсатган йўл-йўриқлардан иборат. Банда ўз ақлига, ҳавойи нафсига суяниб динга бирор нарса киритса, қаттиқ адашибди. Зеро, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар: "Динда янги пайдо бўлган нарсадан четланинглар. Ҳар қандай янги пайдо қилинган нарса бидъат, ҳар бир бидъат залолатдир".
Яна бир ҳадиси шарифда: "Ким динимизга-унда бўлмаган нарсани қўшса у қайтарилади" дейилган.(бухорий ва муслим ривояти)

Шуни ҳам айтиб ўтиш лозим: мусулмонлар ҳаётида янги пайдо бўлган, Ислом дини асосига тегишли бўлмаган нарсалар бидъат ҳисобланмайди. Яъни динга зид, дин далилларига, қоидаларига хилоф ҳар қандай бидъат рад қилинади. Аммо динга зид бўлмаган, унинг асосларига таянган холда кейинчалик динни химоя қилиш ёки мусулмонлар ҳаётида қулайлик яратиш мақсадида жорий этилган амаллар рад этилмайди.

Жарир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳу ривоят қилишича, Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар: "Ким Исломда яхши суннат (яъни, йўл) пайдо қилса, унга ўшанинг, ўзидан кейин амал қилганларнинг савоби камайтирилмасдан берилади" (муслим, насоий доримий ривояти).

Бу ерда айтилишича, Ислом шариатига мувофиқ яхши нарсаларни жорий этиш жоиз. Унинг савоби ўша ишни бошлаб берган одамга ёзилади.

Базиларимиз ўйлаганимиздек агар янги пайдо бўлган нарса бидъат бўлаверса, унда мусулмонлар жуда танг ахволда қолишарди. Зеро, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам даврларида Қуръони карим ҳам китоб шаклига келтирилмаган, мадрасалар қурилмаган, турли илмлар алоҳида бўлиб шаклланмаган, ва китоблар ҳам ёзилмаган эди. Албатта буларнинг барчаси кейин пайдо бўлган.
Аллоҳ таоло ҳаммамизни хақ йўлдан адаштирмасин.

Машҳад мозор масжиди имом хатиби А. Турсунов. Манба асосида тайёрлади.

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Рамазондаги исломий хонадон

19.02.2026   81   5 min.
Рамазондаги исломий хонадон

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Аллоҳ таоло айтади: “Биносини Аллоҳга бўлган тақво ва Унинг розилиги асосида қурган кимса яхшими ёки биносини емирилаётган жар ёқасини асос қилиб қуриб у билан бирга жаҳаннам ўтига қулаган кимса яхшими? Ва Аллоҳ золим қавмларни ҳидоят қилмас” (Тавба сураси, 109-оят).
Исломий хонадон тақво устига бино қилинган бўлади. Унинг устунлари Аллоҳга тақво қилиш, солиҳ амаллар ва Аллоҳнинг амрига бўйсуниш бўлади.
Аллоҳ таоло айтади: “Эй иймон келтирганлар! Ўзингизни ва аҳли аёлингизни ёқилғиси одамлару тошдан бўлган ўтдан сақланг. Унинг тепасида қўпол, дарғазаб фаришталар бўлиб, улар Аллоҳнинг амрига исён қилмаслар ва нимага буюрилсалар, шуни қилурлар” (Таҳрим сураси, 6-оят).

Хонадон омонат ва масъулиятдир. Ҳар бир оила бошлиғи бу омонатни муносиб сақлаши ва ишончли масъул бўлиши лозим. 
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Ҳар бирингиз бошлиқсиз ва ҳар бирингиз раияти (қўл остидагилари ҳақида) дан сўралувчисиз”.
Хонадонни бошқариш – аҳлини намозга буюриш билан бўлади. Аллоҳ таоло Исмоил алайҳиссалом ҳақларида бундай марҳамат қилади: “У аҳлини намозга ва закотга буюрар эди ва Робби наздида рози бўлган эди” (Марям сураси, 55-оят).
Хонадон энг муҳтож бўладиган нарса бу аҳли-оилани тарбияси билан шуғулланадиган яхши, солиҳ ота ва мўмина онадир. 
Аллоҳ таоло айтади: “Албатта, Аллоҳ сизларга омонатларни ўз аҳлига эриштиришни ва агар одамлар орасида ҳукм қилсангиз, адолат ила ҳукм қилишни амр қиладир. Аллоҳ сизларга қандай ҳам яхши ваъз қилур! Албатта, Аллоҳ эшитувчи ва кўрувчи Зотдир” (Нисо сураси, 58-оят).

Албатта, омонатларнинг энг каттаси хонадон ва уларни тўғри тарбия қилиш омонатидир. Исломий хонадон Рамазонда зикр, тиловат ва тақво узра яшайди. Улар таомланишда, ичкарию ташқарида, уйғоқлигу уйқуда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларига амал қилишади.
Бугунги кунда кўплаб хонадонлар мусиқага ўрганишди. Шу сабабдан бу хонадон аҳлларининг қалблари бузилди, келажакларини зое қилишди ва куч-қувватлари парчаланиб кетди. Кўплаб хонадонларга беҳуда нарсалар кириши билан ундан сакинат, зикр, одоб ва виқор чиқиб кетди.

Аллоҳ таоло айтади: “Одамлар орасида илмсиз равишда Аллоҳнинг йўлидан адаштириш учун ва у(йўл)ни истеҳзо қилиш учун беҳуда сўзни сотиб оладиган кимсалар ҳам бор. Ана ўшаларга ўзларига хорловчи азоб бордир” (Луқмон сураси, 6-оят).
Исломий оила бекорчи ва сафсаталардан узоқ бўлиб, Аллоҳни зикр қилиб уйғонади ҳамда Унинг зикри ила уйқуга кетади. Аллоҳ таоло айтади: “Улар беҳуда нарсалардан юз ўгиргувчилардир” (Мўминун сураси, 3-оят).

Исломий оила Аллоҳ таолодан ҳаё қилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Эй, инсонлар! Аллоҳдан ҳақиқий ҳаё қилинглар! Аллоҳдан ҳақиқий ҳаё қилиш бошни ва у ўз ичига олган нарса (кўз, қулоқ, ва оғиз каби)ларни ҳамда қоринни ва у ўз ичига олган нарса (фарж, қўл-оёқ ва қалб каби)ларни (ҳаромдан) сақламоғингдир. Ким чириган суяк (бўлиш)ни ўйласа ҳаёт ва дунёнинг зийнатини тарк этади”.
Оила кўплаб муҳим ишларга муҳтож бўлади. Уларнинг энг катта ва кераклилари беш вақт намозни тўлиқ ва мукаммал адо этиш, Қуръони каримни тиловат қилиш, доимо Аллоҳнинг зикрида бўлиш ҳамда катта ва кичик суннатларни тирилтиришдир. Шунингдек, улар беҳуда нарсалар ва ёмон ишларни хонадондан йўқотишга ва улардан четлашишга ҳам муҳтож бўлишади.

Аллоҳ таоло айтади: «Албатта, “Роббимиз Аллоҳ” деган, сўнгра мустақийм бўлганларнинг устиларидан фаришталар: “Қўрқманглар, маҳзун ҳам бўлманглар, ўзингизга ваъда қилинган жаннат хушхабарини қабул қилинглар”… (дейдилар)» (Фуссилат сураси, 30-оят).
Бошқа бир оятда эса Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Аллоҳ иймон келтирганларни бу дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам собит сўз ила собитқадам қилур. Аллоҳ золимларни залолатга кетказур. Аллоҳ хоҳлаганини қилур” (Иброҳим сураси, 27-оят).

Рамазон ойи мусулмон хонадонига ўзгача руҳ ва хотиржамлик киритади. Хонадон аҳлини тунлари қоим бўлиш учун уйғотади, кундузлари рўза тутмоққа чорлайди ва Аллоҳ таолони зикр қилишга тарғиб қилади. Аллоҳ таоло айтади: “Албатта, Аллоҳнинг китобини тиловат қиладиганлар, намозни тўкис адо этиб, Биз уларга ризқ қилиб берган нарсалардан махфий ва ошкора инфоқ қилганлар, ҳаргиз касодга учрамайдиган тижоратдан умидвор бўлурлар. Чунки У зот уларга ажрларини тўлиқ қилиб берур ва Ўз фазлидан зиёда ҳам қилур. Албатта, У ўта мағфиратли ва ўта шукр қилгувчидир” (Фотир сураси, 29-30-оятлар).

Ё, раҳмлилар Раҳмлиси, биз Сендан хонадонимизни иймон нури, ҳикмат ва сакинат ила тўлдиришингни сўраймиз!

Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Рўзадорлар учун дарслар" китобидан

Мақолалар