— Зиёратгоҳларда жонлиқ сўйса бўлади-ми? Уйдан сўйиб бориб, гўштини пишириб, хомини қўшниларга тарқатса бўлмайди-ми?
— Маълумки, Алллоҳнинг номидан бошқа номга атаб сўйилган жонлиқнинг гўшти ҳаромдир. Зиёратгоҳга бориб, “Фалончи отага”, “Фалон бобога” деб жонлиқ сўйиб, у жойни емакхонага айлантириш ҳолатлари ҳам кўп. Мақбара, зиёратгоҳ жонлиқ сўйиладиган жой эмас. Тўғри, сўйилган жонлиқнинг гўштини садақа қилиб, савобини кимнингдир руҳига бағишлаш шариатда бор. Аммо унинг учун сўйиладиган жонлиқни айнан ўша жойга олиб бориш шарт эмас. Мазкур жонлиқни уйда сўйиб, гўштини бирорта муҳтожга эҳсон қилиб, савобини бағишласа, эҳсон ўз ўрнига тушган бўлади. Шунча узоқ йўлларни босиб, қанча-қанча харажатлар эвазига гуноҳкор бўлмаслик керак.
Қолаверса, биз зиёрат қилаётган улуғларимизнинг барчалари тақвога, холисликка, суннатга эргашишга чақириб, бидъат-хурофотлардан қайтарган зотлар эди. Уларни эҳтиром қилишни даъво қилсагу, қилаётган амалимиз уларнинг даъволарига мутлақо хилоф бўлса...
Шунинг учун, зиёратгоҳга борганда фақат қабр зиёрат қилинади, у ерда жонлиқ сўйилмайди. Валлоҳу аълам!
Муҳаммад Айюб ҲОМИДОВ
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Савол: Мен жунуб ҳолатида соч ва шу кабиларни тозалаб бўлмаслиги ҳақида эшитганман. Лекин бир дўстим, ундай гап йўқ, олса бўлаверади, деди. Аслида жунуб ҳолатда соч, тирноқ ва киндик ости тукларини олса бўладими ёки йўқми?
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Жунублик ҳолатида соч ва тирноқ олиш ҳамда бадандаги ортиқча тукларни тозалаш макруҳ ҳисобланади. Бу ишнинг макруҳлигига фақиҳларимиз, Аллоҳ таоло уларни раҳматига олсин, далил ўлароқ “Шарҳи ширъатил ислом” китобида келган қуйидаги ҳадисни келтирадилар: “Ким ғусл қилишдан олдин тукларини олса, ҳар бир соч толаси (қиёмат куни) келиб: "Эй Роббим! Нима сабабдан мени покламай туриб, олиб ташлаганини ундан сўра”, дейди.
Имом Ғаззолий раҳимаҳуллоҳ ҳам “Иҳё улумиддин” китобида тук, тирноқ каби танадан нопок ҳолда ажратилган нарсалар қиёмат кунида даъво қилиши ҳақидаги ривоятни келтирганлар.
Фуқаҳоларимиз бирор масалага жоиз ёки ножоиз деб ҳукм айтган бўлсалар, албатта, маълум бир далилга асосланадилар. Шу сабабли мўътабар китобларимизда келган гапларга амал қилиш энг тўғри йўл ҳисобланади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази