— Баъзан бирор қийинчиликларга дуч келсак, тақдирдан нолиб қоламиз: “Нега бундай бўлди?”, “Гуноҳим нима?”, деб йиғлаймиз. Бир киши бундай гапларни айтиб йиғласа, гуноҳ бўлади, иймонидан айрилади, деб айтди. Шу гап тўғри-ми?
— Аслида, қадар, яъни Аллоҳ томонидан тайин қилинган яхшилик ва ёмонлик, мусибат ва раҳмат, хурсандчилик ва хафалик, ўлим ва ҳаёт, куфр ва иймон, бойлик ва камбағаллик, ҳидоят ва залолат ҳамда бошқа ҳамма нарсалар Аллоҳ таолонинг махлуқотлардаги сиридир. Халойиқнинг тақдирлари Аллоҳ томонидан белгиланади. Бу тақдирнинг ҳикматини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди.
Қадарга иймон келтириш — инсонга келадиган ёки охиратда бўладиган ҳар бир нарса Аллоҳнинг тақдири, илми, иродаси ва белгилаши билан бўлишига иймон келтиришдан иборатдир. У нарсадан муқарраб (Аллоҳга яқин киши) фаришта ҳам, юборилган набий ҳам хабардор эмас. У нарсага назар солишдан, фикр қилишдан ва васвасадан ниҳоятда эҳтиёт бўлинг. Чунки Аллоҳ таоло қадар илмини Ўз бандаларидан ўраб қўйгандир.
Ҳар бир мўминга бу масалада қалбига тушган васвасани даф қилиш лозим бўлади.
Муҳаммад Айюб ҲОМИДОВ
Доктор Муҳаммад Ротиб Нобулсий айтади: «Дамашқлик устозим 97 ёшда бўлса-да, тетик, кўзлари равшан, ҳатто тишлари ҳам соппа-соғ эди. У кишидан бунинг сабабини сўраганимда:“Ёшликда аъзоларимни гуноҳлардан асрагандим, қариганимда ҳам Аллоҳ таоло уларнинг хизматидан маҳрум этмади”, деб жавоб берди».
Аллома Табарий раҳимаҳуллоҳ 70 ёшида ҳам қайиқдан сакраб тушарди. У кишини кўрганлар: “Бунча куч-қувват қаердан?” деб сўрашганида, устоз: “Биз аъзоларимизни ёшлигимизда гуноҳлардан сақлаган эдик, қариганимизда эса Аллоҳ таоло уларни биз учун сақлаб қолди”, деди.
Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ 90 ёшдан ошган бўлса-да, далада ишларди. Буни кўрганлар: “Ҳали ҳам ёш йигитдек меҳнат қиласиз. Бунга қандай эришгансиз?” деб сўрашди.
Ҳасан Басрий раҳимаҳуллоҳ: “Мен ёшлигимни сақлаб қолдим, Аллоҳ эса кексалигимни сақлаб қолди”, деди.
“Ёшлигини сақлади” деган иборадан зинодан узоқ бўлиш тушунилади. Чунки зино умрни қисқартиради.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Кўз ҳам зино қилади. Кўзнинг зиноси (номаҳрамга) қарашдир”, деганлар (Имом Бухорий ривояти).
Даврон НУРМУҲАММАД