13 Феврал, 2026, 25 Шаъбон, 1447
13 Феврал, 2026, 25 Шаъбон, 1447
Салмони Форсий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Ким жума куни ғусл қилиб, иложи борича покланиб, ўз мойидан, хушбўй нарсалардан суртиб, сўнгра чиқиб, икки кишининг орасини ёрмай (жой топиб) ўзига битилган намозни ўқиса ва имом гапирганда жим туриб қулоқ солса, албатта, унинг ўтган жумадан бунгача бўлган нарсалари мағфират қилинади», дедилар».
Абу Ҳурайра:
«Уч кун зиёдаси билан. Чунки ҳар бир яхшилик ўн мислга кўпайтирилур», деди».
Икки шайх ривоят қилишган.
Абу Довуднинг лафзида:
«Ким жума куни ғусл қилиб, энг яхши либосларидан кийса, агар хушбўй нарсаси бўлса ундан суртса, сўнгра жумага бориб, одамларнинг елкасига туртмаса, кейин ўзига битилган намозни ўқиса, имоми чиқса, у намозидан фориғ бўлгунча қулоқ осса, бу (жума) билан ундан олдинги жума орасидаги нарсага каффорат бўлади», дейилган.
Шарҳ: Очиқ-ойдин кўриниб турибдики, жума намози ҳар бир мўмин-мусулмон банда учун ҳар ҳафтада бир марта бериладиган қулай фурсат. Бу фурсатдан фойдалана олиш керак. Бу ҳафталик қулай фурсатни баъзи ривоятларда Аллоҳ мусулмонларга байрам қилиб қўйган кун дейилган. Ана ўша кунда мусулмон кишига одатдаги кунлардан кўра кўпроқ савоб ишлаб олиш имкони берилган.
Қолаверса, таҳорат ва беш вақт намоз каби ибодатлар билан ҳам ювилмай қолган ҳафталик кичик гуноҳлар ювиб юборилади.
Ана шу бахтга муяссар бўлиш учун қуйидаги ишларни қилиш керак:
1. «Ғусл қилиш».
Бу ҳақда олдин батафсил айтдик.
2. «Иложи борича покланиш».
Бунга қовуқ ва қўлтиқ остидаги тукларни тозалаш, тирноқларни олиб юриш ва мўйлабни текислаш каби ишлар киради. Жума куни шу ишларни қилиш зарур.
3. «Мой суртиш».
Бунда сочни мойлаш кўзда тутилади. Айниқса, иссиқ ўлкаларда сочни яхшилаб тараб, унга хушбўй мой суртиш одат бўлган.
4. «Хушбўй нарсалар суртиш».
Атир, мушк каби нохуш ҳидларни кетказадиган хушбўй нарсаларни сепиб жумага борилса, жамоатда ажойиб бир яхши ҳид пайдо бўлишига ҳисса қўшилади.
5. Жумага кетаётиб энг яхши кийимларни ки¬-йиб олиш. Чунки жума ҳафталик байрам, мусулмонларнинг тўпланиш куни. Дўст-душманнинг олдида мусулмонлар ўзини кўрсатадиган кун. Бу кунда ярашадиган чиройли кийимлар билан кўриниш яхши.
6. Масжидга борганда ўзидан олдин келиб ўтирганларни ёриб олдинга ўтмаслик. Балки бўш жойни топиб, ҳеч кимга халақит бермай ўтириш жуда ҳам матлубдир.
7. Жумага борган одам имом хутба қилмаётган бўлса, дарҳол намоз ўқиб олиши керак.
8. Имом хутбага чиқса, жим туриб қулоқ солиш лозим.
Ким шу ишларни қилса ўтган жумадан буён қилган кичик гуноҳлари мағфират қилинади.
Ҳадис ва ҳаёт
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
1. Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг даво излашлари:
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эҳромдалик пайтларида бошлари қаттиқ оғриганда қон олдирдилар” (Имом Бухорий ривояти).
Али каррамаллоҳу важҳаҳу айтадилар: “Набий соллаллоҳу алайҳи васалламни намоз ўқиётган пайтларида чаён чақиб олди. Намозни тугатганларидан сўнг: “Бу чаёнга Аллоҳнинг лаънати бўлсин! Намоз ўқувчини ҳам, бошқани ҳам қўймайди”, дедилар. Кейин сув ва тузни у(яра)нинг устига сурта бошладилар ва “Кафирун”, “Ихлос”, “Фалақ” ва “Нос” сураларини ўқидилар” (Ҳайсамий, Табароний ривояти).
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга ваҳий нозил бўлса, бошлари оғрир эди. Шунда унга ҳина боғлардилар” (Ҳайсамий ривояти).
Ҳишом ибн Урва ибн Зубайр айтади: “Урва Оиша розияллоҳу анҳога шундай дер эди: “Эй онажон, мен сизни фаҳмингиздан ажабланмайман. “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёлларива Абу Бакрнинг қизи” дейман. Мен араб кунлари(тарихи) ҳақидаги шеърларни билишингиздан ҳам ажабланмайман. Абу Бакрнинг қизи, энг билимдон, ёки инсонларнинг энг билимдони дейман”. Лекин тибни билишигизга ҳайратда қоламан. Уни қандай, қаердан (билгансиз). (Ровий) айтади: Оиша онамиз унинг елкасига қоқиб: “Эй, Урия Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам умрларининг сўнги пайтида ёки умрларининг охирида менинг олдимда бемор бўлгандилар. У зотнинг олдиларига турли жойлардан араб элчилари келиб турарди. У зот оғирлашиб қолардилар. Мен муолажа қилардим. (тибни билишим) Шу туфайли” дедилар (Имом Аҳмад ривояти).
Ушбу ҳадислар умумий тарзда даволаниш Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам суннатлари, тутган йўллари эканини эканини ифодалайди. У зот алайҳиссаломга беморлик етса, Қуръон ва дуолар ўқиб ўзларига дам солиш билан бирга шифонинг зоҳирий сабабларини ҳам қилганлар.
2. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бошқаларни даволаганлари ёки дори ичишни тавсия қилганлари:
Саъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу айтадилар: “Қаттиқ касал бўлиб қолган эдим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мени кўргани келдилар. Қўлларини кўкрагим орасига қўйган эдилар, юрагимда уни муздек (тафтини) ҳис қилдим. Шунда менга:“Сен юраги касал кишисан. Сақиф иниси Ҳорис ибн Калданинг олдига бор. У табиблик қиладиган киши. Унгабуюргин, Мадина ажваси[1]дан етти дона қурутилганини олиб, данаги билан уриб (майдалаб) сўнгра уни суртсин”, дедилар (Имом Муслим ривояти).
Жобир розияллоҳу анҳу айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Убай ибн Каъбнинг олдига табибни жўнатдилар. Табиб унинг томирини кесиб, сўнг уни куйдирди (Имом Муслим ривояти).
Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Умму Салама Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ҳижома қилдириш учун рухсат сўрадилар. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам унга Абу Тийбага уни ҳижома қилиб қўйишини буюрдилар”. (Ровий) Айтади: “Ўйлашимча, у Умму Саламанинг эмикдош инилари ёки балоғатга етмаган бола бўлган”(Имом Муслим ривояти).
Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Иситма жаҳаннам(иссиқлари)дан чиқувчидир. Уни сув билан совутинглар”,деганлар (Имом Муслим ривояти).
Мазкур ҳадислар қалблар табиби Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам умматларини руҳий тарбия қилиш билан чекланиб қолмай, уларнинг таналаридаги дардларини ҳам даволаганлари ва зарур тавсияларни берганларини кўрсатади. Яна бошқа кўплаб ҳадиси шарифларда турли ҳолатларда бир неча саҳобалар у зотнинг ҳузурларида дарларига шифо топганлари баён қилинган.
Муҳаммад Зариф Муҳаммад Олим ўғлининг
"Исломда саломатлик" китобидан
[1]Мадинадаги меваси юмшоқ сифатли хурмо дарахти.
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 