Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
22 Сентябр, 2026   |   11 Рабиъус сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:51
Қуёш
06:10
Пешин
12:16
Аср
16:32
Шом
18:25
Хуфтон
19:40
Bismillah
22 Сентябр, 2026, 11 Рабиъус сони, 1448

Рамазон солномаси

15.05.2020   14169   7 min.
Рамазон солномаси

Бандаларига рўза тутишни фарз қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар, Рўза амалларини гўзал тарзда адо қилишда йўлбошчи бўлган Саййидимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга саловот ва саломлар бўлсин.

Албатта, Рамазон исломий ойлар ичида фазилатларга бой ва баракали ойлардан ҳисобланади. Бу ойда ҳидоят қўлланмаси бўлган Қуръони Каримнинг нозил бўлиши ҳам, бу ойнинг энг афзал ой эканига далолат қилади. Шунингдек, бу ойнинг фазилати ва баркаси борасида  Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан жуда кўплаб ҳадиси-шарифлар ривоят қилинган.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:  إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ   رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Рамазон ойи келиши билан жаннат эшиклари очилиб, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади» - дедилар. Муттафақун аълайҳ.

Ҳақиқатда, Рамазон ойининг фазилатлари ва баракотлари жуда ҳам кўп. Бу борада жуда кўп мавиъзаларда эшитиб, кўплаб мақолалар орқали хабардор бўлганмиз. Лекин, бугун эътиборимизни бошқа томонга қаратамиз. Яъни, бу ойнинг фазилатлари кўп бўлиш  билан бирга, тарихда бу улуғ  кунда жуда кўплаб муҳим тарихий воқеалар бўлиб ўтган. Қуйида уларни бирма- бир санаб ўтамиз.

Рамазоннинг биринчи куни:

1) 2-ҳижрий йил Душанба. Мусулмонлар биринчи марта рамазон рўзасини тутдилар.

2) Иброҳим алайҳиссаломга илоҳий саҳифалар туша бошлаган.

3) Ҳижрий 73-йил. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу вафот этдилар.

4) Ҳижрий 91- йил. Андалусни фатҳ қилиш бошланган.

5)  Ҳижрий 472- йил. Абу Али ибн Сино вафот этди.

Рамазоннинг иккинчи куни:

1) Ҳижрий 65-йил. Абдумалик ибн Марвон Умавий халифа этиб тайинланди.

Рамазоннинг учинчи куни:

1) Ҳижрий 11- йил. Фотимаи Заҳро розияллоҳу анҳо вафот этдилар.

2) Ҳижрий 37- йил. Таҳким воқеаси бўлиб ўтди.

Рамазоннинг тўртинчи куни:

1) Ҳижрий 1- йил. Ҳамза розияллоҳу анҳу биринчи сарияга чиқдилар.

2) Ҳижрий 666 - йил. Антокия Славянлардан қайтариб олинди.

Рамазоннинг олтинчи куни:

1) Мусо алайҳиссаломга Таврот саҳифалари туша бошлади.

2) Ҳижрий 63- йил. Мусулмонлар Синд шаҳрини фатҳ қилдилар.

Рамазоннинг еттинчи куни:

1) Ҳижрий 361- йил. Ал-Азҳар университети очилди.

Рамазоннинг саккизинчи куни:

1) Ҳижрий 273- йил. Ибн Можа роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.

2) Ҳижрий 455- йил. Алп Арслон Салжуқийлар волийси этиб тайинланди.

Рамазоннинг ўнинчи куни:

1) Пайғамбарликнинг 10-йили, ҳижратдан 3 йил аввал. Хадийжа розияллоҳу анҳу вафот этдилар.

2) Ҳижрий 485-йил. Низомул мулк Абул Ҳасан Алий ибн Ишоқ ўлдирилди.

Рамазоннинг ўн биринчи куни:

1) Ҳижрий 3-йил. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнаб бинти Хузайма розияллоҳу анҳога уйландилар.

2) Ҳижрий 9-йил. Сақиф қабиласи элчилари Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларида бўлди.

3) Ҳижрий 95- йил. Саиъд ибн Жубайр вафот этдилар.

4)  Ҳижрий 624- йил. Чингизхон вафот этган.

5) Ҳижрий 922- йил. Султон Салим Дамашқни фатҳ қилди.

Рамазоннинг ўн иккинчи куни:

1) Ҳижрий 597- йил. Ибн Жавзий роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.

Рамазоннинг ўн учинчи куни:

1) Ҳижрий 15-йил. Умар розияллоҳу анҳу Шомни эгалладилар  

2) Ҳижрий 40- йил. Абу Лубоба розияллоҳу анҳу вафот этдилар.

Рамазоннинг ўн тўртинчи куни:

1) Ҳижрий 132-йил. Аббосийлар Умавийлар пойтахти Дамашққа ҳужум қилишди.

2) Ҳижрий 612- йил. Ибн Атоуллоҳ Сакандарий таваллуд топдилар.

Рамазоннинг ўн бешинчи куни:

1) Ҳижрий 3-йил. Ҳасан ибн Алий розияллоҳу анҳу дунёга келдилар.

2) Ҳижрий 37-йил. Муҳаммад ибн Абу Бакр розияллоҳу анҳу Мисрга волий этиб тайинландилар.

3) Ҳижрий 383- йил. Абу Бакр Хоразмий вафот этдилар.

4) Ҳижрий 543- йил. Фаҳриддин ар-Розий дунёга келдилар.

Рамазоннинг ўн еттинчи куни:

1) Ҳижрий 2-йил. Катта Бадр ғазоти бўлиб ўтди.

2) Ҳижрий 2-йил. Руқайя (розияллоҳу анҳо) бинти Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этдилар.

3) Ҳижрий 85-йил. Мўминлар онаси Ойиша розияллоҳу анҳо вафот этдилар.

4) Ҳижрий 124- йил. Муҳаммад ибн Муслим аз-Зуҳрий вафот этдилар.

Рамазоннинг ўн саккизинчи куни:

1) Ҳижрий 21- йил. Холид ибн Валид вафот этдилар.

2) Ҳижрий 560- йил. Муҳйиддин ибн Арабий дунёга келди.

Рамазоннинг йигирманчи куни:

1) Ҳижрий 8-йил Макка фатҳ қилинди.

2) Ҳижрий 652- йил. Сайфуддин Қутуз дунёга келдилар.

Рамазоннинг йигирма биринчи куни:

1) Ҳижрий 40- йил. Алий ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу вафот этдилар.

2) Ҳижрий 95- йил. Ҳажжож ибн Юсуф ас-Сақофий дунёга келди.

3) Ҳижрий 1353- йил. Форс юрти Эрон давлати деб ўзгартирилди.

Рамазоннинг йигирма учинчи куни:

1) Ҳижрий 9-йил Мусулмонлар «Лот» номли бутни бузиб ташлашди.

2) Ҳижрий 26- йил. Язид ибн Муовия туғилди.

Рамазоннинг йигирма тўртинчи куни:

1) Ҳижрий 20- йил. Амр ибн Ос масжидини қуриш бошланди.

Рамазоннинг йигирма бешинчи куни:

1) Ҳижрий 8-йил. Холид ибн Валид розияллоҳу анҳу «Уззо» номли ибодатхонани бузиб ташладилар.

2) Ҳижрий 129-йил. Абу Муслим Хуросоний Умавийларга қарши қўзғолон бошлади.

3) Ҳижрий 544- йил. Фахруддин ар-Розий таваллуд топдилар.

4) Ҳижрий 658- йил. «Айни жолут» жанги бўлиб ўтди.

Рамазоннинг йигирма олтинчи куни:

1) Ҳижрий 762- йил. Бадруддин Айний роҳимаҳуллоҳ дунёга келдилар.

Рамазоннинг йигирма еттинчи куни:

1) Ҳижрий 927- йил. Белград фатҳ этилди.

Рамазоннинг йигирма саккизинчи куни:

1) Ҳижрий 2-йил. Закот фарз бўлди.

Рамазоннинг йигирма тўққизинчи куни:

1) Ҳижрий 1425- йил. Ёсир Арафот вафот этди.

Рамазоннинг ўттизинчи куни:

1) Ҳижрий 256- йил. Имом Бухорий вафот этдилар.

2) Ҳижрий 384- йил. Имом ибн Ҳазм дунёга келдилар.

 

Муҳаммад Али Муҳйиддин.

Бошқа мақолалар
Мақолалар

Ахборот майдонидаги манипуляция ва деструктив тарғибот

22.09.2026   7209   3 min.
Ахборот майдонидаги манипуляция ва деструктив тарғибот

Ижтимоий тармоқлар орқали диний, ижтимоий ва сиёсий мавзулардаги турли фикрлар кенг тарқалади. Айниқса, жамиятдаги долзарб воқеаларни диний нуқтаи назардан шарҳлайдиган видеолар ва материаллар аудиторияга сезиларли таъсир кўрсатиши мумкин.

Психологияда манипуляция инсонга унинг мақсадларини яширин тарзда ўзгартириш ёки муайян ҳаракатга ундашга қаратилган таъсир сифатида тавсифланади.

Ахборот соҳасида манипуляция турли кўринишларда намоён бўлиши мумкин. Масалан, воқеанинг фақат бир қисмини кўрсатиш, контекстни ўзгартириш, ҳис-туйғуларни кучайтириш, далилсиз хулосалар чиқариш ёки аудиторияни “биз” ва “улар”га ажратиш шулар жумласидандир.

Деструктив тарғибот деганда жамиятда ишончсизлик, адоват, кескин қарама-қаршилик ёки ижтимоий беқарорликни кучайтириши мумкин бўлган ғоя ва ахборотларни тарқатиш усуллари назарда тутилади.

ЮНЕСКО ахборот манипуляцияси, дезинформация ва фитна чиқарувчи контентни рақамли муҳитдаги муҳим муаммолар қаторида кўрсатади. Ташкилот медиа ва ахборот саводхонлигини ривожлантириш орқали одамларни маълумотни танқидий таҳлил қилишга чақиради.

Контентда жамият доим икки гуруҳга ажратилса: “ҳақиқат бизда, бошқалар адашган”, “халқ ва улар”, “мўминлар ва душманлар” каби қарама-қаршиликлар мунтазам такрорланса, бу нафрат ва адоват уйғотувчи маълумотнинг билгисидир.

Муайян шахс ёки ташкилотга жиддий айблов қўйилади, аммо ишончли манба, ҳужжат ёки текшириладиган далил келтирилмайди. Бундай ҳолатда ҳам ижтимоий беқарорликни кучайтирадиган ахборот узатилаётган бўлади.

Муаллиф фақат ўз қарашини тасдиқлайдиган воқеаларни танлаб, унга зид бўлган фактлар ёки бошқа нуқтаи назарларни эътиборсиз қолдириши ҳам деструктив тарғибот белгиларидан ҳисобланади.

Қўрқув, ғазаб, нафрат, айбдорлик ёки адолатсизлик ҳиссини кучайтириш орқали аудиторияни далилни текширишдан кўра эмоционал реакцияга ундаш ҳам манипулятив усуллардан биридир.

Диний мавзудаги контентда оят ёки ҳадис келтирилиб, кейин ундан муайян сиёсий ёки ижтимоий хулоса чиқарилса, манбанинг асл маъноси ва бу ҳақдаги уламоларнинг хулосаларини ҳам ўрганиш зарур.

Диний матндан фойдаланишнинг ўзи манипуляция эмас. Муаммо матннинг маъносини ўзгартириш, контекстдан узиш ёки унга мавжуд бўлмаган маънони юклаш ҳолатида юзага келади.

Деструктив ахборот контентида баъзан турли, бир-бирига боғлиқ бўлмаган воқеалар ягона режанинг қисмлари сифатида талқин қилинади.

Масалан, “аввал шу воқеа бўлди, кейин бу қарор қабул қилинди, демак, иккаласининг ортида ҳам битта мақсад бор”.

Бундай хулоса учун воқеалар ўртасидаги боғлиқликни тасдиқловчи ишончли далиллар зарур. Акс ҳолда бу фақат тахмин бўлиб қолади.

Дезинформация одам ёки гуруҳни алдаш ёки манипуляция қилиш мақсадида атайлаб ёлғон ёки чалғитувчи ахборот тарқатишдир. Эътибор қиладиган жиҳати ҳар қандай хато маълумот дезинформация бўлмайди.

Маълумотнинг нотўғри экани билан бирга, уни тарқатган шахснинг нияти ва ахборотни қандай тақдим этгани ҳам муҳим.

Ахборотни танқидий қабул қилиш фикрни рад этиш эмас, аксинча, далилни текшириш, контекстни ўрганиш ва хулосани мустақил равишда шакллантиришдир.

Медиа ва ахборот саводхонлигини ахборотни танқидий баҳолаш ва рақамли муҳитда онгли қарор қабул қилиш кўникмалари шакллантиради.

Шермуҳаммад Болтаев,

Хоразм вилояти Шайх Қосим бобо

масжиди имом-хатиби

МАҚОЛА