Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Fevral, 2026   |   25 Sha`bon, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:02
Quyosh
07:21
Peshin
12:42
Asr
16:12
Shom
17:58
Xufton
19:11
Bismillah
13 Fevral, 2026, 25 Sha`bon, 1447

Imom Muslim

22.07.2016   23992   25 min.
Imom Muslim

 Imom Abu Husayn Muslim ibn Hajjoj al-Qushayriy an-Nisoburiy hijriy 206 yili Nisoburda dunyoga keldilar. Nisbatlari Qushayriy bo‘lib, u Nisoburga qarashli qishloqdir.

  U zot hadis ilmida kitobi «Sahih» deb tan olingan 6 ta imomlarning biridirlar. Kitoblari «Sahih Muslim» Qur’oni karimdan keyingi o‘rinda turadigan kitoblardan biridir. Imomning hadis ilmidagi tutgan o‘rinlari va oliy martabalarga yetishlariga sabab sahih kitoblarida birorta ziyodalik ham, noqislik ham bo‘lmaganligi, bundan oldin ham, bundan keyin ham buning singari tartibdagi kitobni topilmasligidir. Imom Muslim hadis jamlash davrida uning nozik joylariga juda ham e’tibor bilan qaradilar. Hatto bir harf bo‘lsa ham o‘zgartirishdan saqlandilar. Bu zot hadislarni avvalidan oxirigacha uzilish va illatdan salomat, isnodlari ishonchli bo‘lsagina sahih kitoblariga kiritdilar. Imom Muslimning «Sahih»lari Imom Buxoriyning kitoblariga qaraganda ba’zi tomonlari afzalligini ulamolar qayd qilganlar.

 Imom Navaviy aytadilar: «Yerning ustida, osmonning ostida Muslimning kitoblaridan ko‘ra sahihroq kitob topilmaydi».

 Imom Muslim aytadilar: «Agar hadis ahllari 200 yil hadis yozsalar ham kuchlari mana shu «sahih»ni yozishlikka yetadi, xolos». Va yana aytadi: «Har bir yozgan kitobimni Abu Zar’ata ar-Roziyga ko‘rsatdim, agar u zot, mana bu hadis illatli, desalar tark qildim, agar, sahih, desalar kitobimga kiritdim».

 Imom Muslim ko‘plab kitoblarning muallifidirlar. Shulardan eng mashhurlari «Sahih Muslim» bo‘lib, mana shu kitob sababli ulug‘ martabaga va chiroyli maqtovlarga sazovor bo‘ldilar. Bundan tashqari, u zotning «Jomi’ al-Kabir alal abvob», «Kitobu musnadi al-Kabir ala asmoi rijol», «Kitobu Asmoi va kuna», «Kitobu ilal», «Kitobu tamyiz», «Kitobu hadis Amr ibn Shu’ayb», «Kitobu mashoyixi Molik», «Kitobu avhomul muhaddisiyn», «Kitobu man laysa lahu illa rovin vohid», «Kitobu tabaqati at-Tobe’iyn», «Kitobu muhozramiyn», «Kitobu mashoyixi as-Savriy» kitoblari ma’lum va mashhur.

 Bundan tashqari «Sahihi Muslim»ga bir necha muxtasar va sharhlar yozilgan.

 Imom Muslimning «Asmo ar rijol» nomli kitoblariga Abu Bakr Ahmad ibn Ali Isfahoniy sharh yozgan.

 Imom Muslimdan ana shu davrning katta imomlari, jamoatlar hadis rivoyat qilishdi. Ular Abu Hotim ar-Roziy, Muso ibn Horun, Ahmad ibn Saloma, Abu Iso at-Termiziy, Abu Bakr Huzaymiy, Yahyo ibn Sa’id, Abu Avona va boshqalardir.

 Imom Muslim (Alloh u kishini o‘z rahmatiga olgan bo‘lsin) 261 hijriy sana, yakshanba kuni, 55 yoshlarida bu olamdan ko‘z yumdilar. Dushanba kuni Nisoburda dafn etildilar.

 

Boshqa maqolalar

Alloh sizga yengillikni istaydi, og‘irlikni istamaydi

12.02.2026   4225   2 min.
Alloh sizga yengillikni istaydi, og‘irlikni istamaydi

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

Nabiy sollallohu alayhi vasallam bir kuni masjidga kirdilar. Ikki ustunning orasida arqon tortilgan edi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam so‘radilar:

- Bu nima? Sahobalar:

- Bu Zaynabniki. Kechasi namoz o‘qiydi. Malollansa yoki charchasa, uni ushlab oladi, - deyishdi. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam:

- Arqonni yechib tashlanglar. Har biringiz namozni tetik holida o‘qisin. Agar dangasaligi tutsa yoki charchasa, o‘tirsin! - dedilar.

Shak yo‘qki, onamiz Zaynab roziyallohu anho tungi namozga oshiq edilar. Hatto charchab qolsalar ham, qoldirmasdilar. Ammo sohibi shariat sollallohu alayhi vasallam bizga bu hadislari bilan Alloh taoloning:

«Alloh sizga yengillikni istaydi, og‘irlikni istamaydi» (Baqara surasi, 185-oyat), degan so‘zini eslatyaptilar.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bizni namoz bo‘ladimi, ro‘za bo‘ladimi, sadaqa bo‘ladimi, boshqa bir yaxshi amal bo‘ladimi, qo‘ldan kelganicha mashaqqatsiz, nafsimizga zarar bermasdan, ochiq qalb bilan qilishimizni istayaptilar.

To‘g‘ri, biz butun umrimizni sajdadan bosh ko‘tarmasdan o‘tkazsak ham, Allohning haqqini ado qila olmaymiz. Garchi butun umr ro‘za tutsak ham, Allohning bizga ikromlari oldida ozdir. Ammo Alloh taolo bizga yengillik berishni istadi. Qiynalishimizni xohlamadi. Dinimizdagi ruxsatlar Uning rahmatidir. Biz u ruxsatlarni qabul qilishimizni yaxshi ko‘radi.

Musofir kishi Ramazonda ro‘za tutish va tutmaslikda ixtiyorlidir. Sahobalar Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bilan Ramazonda g‘azot qilishdi. Safar masofasidagi uzoqlikka chiqishgan edi. Ularning ba’zisi ro‘za tutar bo‘ldi. Ba’zisi tutmas bo‘ldi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ro‘za tutganni maqtamadilar, tutmaganni yomonlamadilar. Ishni o‘zlariga qoldirdilar. Ularga o‘z ishi, toqati va sabrining hisobini olishga imkon berdilar. Ammo boshqa munosabat bilan: «Safarda ro‘za tutish yaxshilikdan emas», degan edilar.

Shuningdek, Alloh taolo musofirga namozni qasr qilib o‘qishni buyurdi. Bu uning bandalariga hadyasi va rahmati edi.

Din xissiyot bilan emas, aql bilan olinadi. Shifokor bir kishiga Ramazonda ro‘za tutish sening hayoting uchun xavfli desa, u ro‘za tutmasligi lozim. Agar u kasallikdan tuzalsa, qazosini tutib beradi. Agar kasalligi tuzalmaydigan bo‘lsa, Alloh unga mehribondir. Unga fidya berishni mashru’ qilganlar!

«O‘zingizni o‘ldirmanglar. Albatta, Alloh sizlarga rahmlidir» (Niso surasi, 29-oyatdan). Boshqa ibodatlarni ham shunga qiyoslang!

«Nabaviy tarbiya» kitobi asosida tayyorlandi