Имом Абу Довуд
Абу Довуд Сулаймон ибн Ашъас ибн Исҳоқ ал-Аздий Сижистоний ҳужжат билан ҳукм қилувчи, ҳуффозларнинг саййиди, ҳадисларни таҳлил этувчи «Китоби Саҳиҳ» деб тан олинган олти муҳаддиснинг биридурлар. Нисбатлари Басра қишлоқларининг бири бўлган Сижистонгадир.
Бу зот 202 ҳижрий сана Басрада таваллуд топдилар. Ҳадисларни тўплашда Ироқ, Хуросон, Шом, Миср, Арабистон Жазираси каби юртлардаги уламолар ҳузурида бўлиб чиқдилар. 221 ҳижрий санада Куфага сафар қилдилар ва ана шу ердаги кишилардан ҳам ҳадисларни эшитиб ривоят қилдилар.
Уламолар бу зотда бўлган сифатларни кўп зикр қилишади. Амр ибн Али Боҳилий: «Имом Абу Довуд дуоси ижобат бўлувчи кишилардан эдилар»-деб айтади. Муҳаммад ибн Саъд Зуҳарий: «Бу зот обид, тақволи, фозил, солиҳ, пок кишилардан эдилар»-деб айтади. Абу Ҳотим ар-Розий: Бу зотдек тазарруъли ва бу кишидек ҳужжати ишончли кишини кўрмаганман» - деган.
Абу Довуднинг «Сунан» китоблари тўғрисида ҳам уламолар ғоятда мақтов фикрлар билдиришган: Закариё Соний айтади: «Қуръон Исломнинг асли, «Сунани Абу Довуд» Исломнинг аҳдидир». Улуғ зотлардан Хаттобий: «Бу китоб иккита саҳиҳ китобдан кўра фақиҳроқ ва ҳадис илмида бунинг сингари китоб тасниф этилмаган» -деб айтади.
Имом Абу Довуд ҳаммаси бўлиб 50000 ҳадис ривоят қилиб, булардан 4800-та саҳиҳ ҳадисни «Сунан» китобларига киритдилар. Имом Абу Довуднинг «Сунан» китобларига кўплаб шарҳ ва мухтасарлар ёзилди.
Бу зот ҳадисларни Муслим ибн Иброҳим, Сулаймон ибн Харб, Абу Умар Ҳавзий, Абу Валид Тайолисий, Абу Муаммар ал-Муаққад, Абдуллоҳ ибн Маслама ал-Қаънабий, Аҳмад ибн Ҳанбал, Усмон ибн Шайба, Амр ибн Авн, Ҳишом ибн Аммор Димашқий, Рабийъ ибн Нофиъ Ҳалабий, Аҳмад ибн Солиҳ Мисрий ва бошқа бир нечта жамоат кишилардан эшитдилар.
Имом Абу Довуддан Термизий, Насаий, ўғиллари Абдуллоҳ, Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Ҳорун, Али ибн Ҳусайн ибн Абд, Муҳаммад ибн Муҳаммад ад-Даврий, Исмоил ибн Муҳамад Саффор, Аҳмад ибн Салмон Нажжор ва бошқа бир неча кишилар ривоят қилишди.
Имом Абу Довуд ҳижратнинг 275 йили, Шаввол ойининг 16-кунида Басрада вафот этдилар.
КАТТА МАСЪУЛИЯТ ВА ИМКОНИЯТЛАР ДАВРИ
Тарих далолат берадики, ҳар қандай жамиятнинг чинакам тараққиёти, миллатнинг истиқболи унинг маърифатли, соғлом ва шижоатли авлодига боғлиқ. Ислом дини таълимотида ҳам ёшлик даври инсон умрининг энг ғанимат, айни куч-қувват ва ғайратга тўлган фурсат сифатида қадрланади.
30 июнь – Ёшлар куни муносабати билан замонавий илмларга эга бўлган йигит-қизларимизнинг муваффақиятларини алоҳида эътироф этиш, уларга давлатимиз томонидан қаратилаётган алоҳида эътиборни бир эслаб ўтиш ўринлидир.
Дарҳақиқат, навқирон авлоднинг интеллектуал салоҳиятини оширишга қаратилган эътибор тезда ўз меваларини бермоқда. Биргина 2025 йил якунларига кўра, Ўзбекистон миллий терма жамоаси аъзолари бўлган мактаб ўқувчилари 29 та халқаро илмий олимпиадаларда жами 210 та медални қўлга киритди. Ислом таълимоти инсониятга манфаат келтирувчи ҳар қандай фойдали илмни эгаллашга тарғиб қилишини англаган ёшлар аждодларимиз илмий меросини муносиб давом эттиришмоқда.
Иқтисодиёт ва замонавий касблар йўналишида ҳам ёшларга берилган имтиёзлар туб бурилиш ясади. Рақамли технологиялар асрида ёш дастурчи ва мутахассислар учун яратилган шароитлар туфайли 2026 йилнинг фақатгина биринчи чорагида (январь-март) IT Парк аъзолари томонидан кўрсатилган хизматлар экспорти ҳажми 191,8 миллион доллардан ошиб кетди. Бу – ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 25 фоизга кўп, дегани. Бугун минглаб йигит-қизлар ҳалол меҳнат билан глобал бозорга дастурий маҳсулотлар экспорт қилиб, нафақат ўз оиласи, балки юрт фаровонлигига ҳисса қўшмоқда.
Давлат томонидан ёшлар бандлиги ва ижтимоий ҳимоясини таъминлаш мақсадида яратилган маҳаллабай тизим ҳам яхши самара бермоқда. Биргина ўтган йил давомида «Ёшлар дафтари» жамғармаси маблағлари ҳисобидан 330 мингдан зиёд йигит-қизга ижтимоий ва иқтисодий ёрдамлар кўрсатилди. Шу билан бирга, ижтимоий шериклик ва хайр-саховат анъаналаримиз асосида «Вақф» жамоат хайрия фонди томонидан ҳам кўплаб ижтимоий ҳимояга муҳтож, айниқса, боқувчисини йўқотган ва эҳтиёжманд оилалар фарзандларининг таълим шартномалари тўлаб берилаётгани эътиборга молик. Бу — халқимизга хос бўлган ўзаро кўмак ва меҳр-оқибатнинг ёрқин ифодаси бўлиб, ёшларнинг илм олишига берилаётган кўмакдир.
Бутунжаҳон шахмат олимпиадаларида тарихий ғалабаларни қўлга киритиб, рейтингда етакчилик қилаётган ёш гроссмейстерларимиз, халқаро майдонларда юрт байроғини баланд кўтараётган чемпионларимиз ана шу ғамхўрлик ва рағбатнинг маҳсулини кўрсатмоқда.
Мамлакатимизда ташкил этилган Халқаро ислом академияси, ҳадис ва калом илми мактабларида ҳам кўплаб толиби илмлар диний-маърифий ва дунёвий фанларни омухта ҳолда ўзлаштириб, юртимиздан яқин келажакда яна буюк алломалар етишиб чиқишига замин яратмоқда.
Томирида Имом Бухорий, Ал-Хоразмий ва Мирзо Улуғбеклар қони оқаётган бугунги шижоатли авлоднинг саъй-ҳаракатлари юртимизни янада юксак чўққиларга олиб чиқишига ишонамиз.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
- «
- »