Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам “Ҳаё ўлимни ва (қабрда) чиришни эсламоғингиздир”, дедилар. Албатта, ўлим ва ундан сўнг бўладиган ҳолатларни эслаш, инсоннинг гуноҳдан қайтишига сабабчи бўладиган энг кучли воситалардан биридир.
Имом Ғаззолий раҳматуллоҳи алайҳ айтадилар: “Эй биродар! Бугун бозорга келган мато сенинг кафанинг бўлмаслигини қаердан ҳам билардинг!?”
Машойихлар айтганлар: “Ўлимнинг келиши аниқ. Лекин ўлганда кафан билан кетишда гумон бор”.
Шунинг учун инсон ҳар қадамида ўлимга тайёр бўлмоғи керак. Ўлим қай ҳолатда келишини ким билади?
Ҳадиси шарифда: “Қандай ҳолатда яшаган бўлсангиз, шундай ҳолатда ўлим келади”. Яъни, кимнинг ҳаёти солиҳ амаллари билан безатилган бўлса, ўлими ҳам мақталинган ҳолатда бўлади ва кимнинг ҳаёти гуноҳлар билан ўтган бўлса, унга ўлим ҳам шу ҳолатда йўлиқади.
"Шарм ва ҳаё” китобидан
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Мадина минтақасидаги Ал-Маҳд маъмурий туман (муҳофаза)да олиб борилган йирик археологик тадқиқотлар давомида илк Ислом даврига оид, иккинчи халифа Ҳазрати Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу номи битилган қоятош топилди.
Бу ҳақда Саудия Арабистони Маданий мерос комиссияси маълум қилди.
Тошга қуйидаги дуо сўзлари ўйиб ёзилган:
الله ولي عمر بن الخطاب في الدنيا والآخرة لا إله إلا الله
“Аллоҳ Умар ибн ал-Хаттобнинг бу дунё ва охиратдаги дўстидир (ҳимоячиси). Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқдир”.
Матн қадимий ҳижозий хатида ёзилган.
Олимларнинг таъкидлашича, бу ёзув халифанинг ушбу ҳудудга шахсан ташриф буюрганини англатмайди. Аммо у исломнинг илк ўн йилликларида диний рамзлар ва раҳбарлар номлари савдо ҳамда зиёрат йўллари орқали қанчалик тез тарқалганини исботловчи муҳим далилдир.
Даврон НУРМУҲАММАД