Байроғимиз 30 ёшда. Уни нега фахру ғурур тимсоли деймиз?
Кун тарихи
18 ноябрь – Ўзбекистон Республикасининг “Давлат байроғи тўғрисида”ги қонуни қабул қилинган кун.
Бугун давлатимиз суверенитетининг рамзларидан бири – мустақил Ўзбекистон Республикасининг “Давлат байроғи тўғрисида”ги қонуни қабул қилинганлигига 30 йил тўлди. Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 1991 йил 18 ноябрдаги навбатдан ташқари VII сессиясида тасдиқланган Давлат байроғи – мамлакат давлат суверенитетининг рамзи ҳисобланиб, у ер юзининг шу сарҳадларида мустақил Ўзбекистон давлати борлигини англатади ва ўзида миллий-маданий анъаналаримизни мужассамлаштиради.
Ўзбекистон Республикасининг Давлат байроғи халқаро майдонда, жумладан, Ўзбекистон Республикаси расмий делегацияларининг хорижий мамлакатларга сафарлари чоғида, халқаро ташкилотларда, конференцияларда, жаҳон кўргазмаларида, спорт мусобақаларида Ўзбекистон Республикасининг тимсоли бўлади.
Байроғимиз ўзида бутун Ўзбекистон халқининг асрий орзу-истаклари, ғайрати ва шижоатини, халқимизга хос меҳмондўстликни мужассам этган. Миллий байроғимизнинг давлат идора ва муассасалари, ўқув юртлари, Ўзбекистон аъзо бўлган халқаро ташкилотлар, чет эллардаги элчихона ва доимий ваколатхоналаримиз пештоқида ҳилпираб туриши, турли байрам ва тантаналарда, мамлакатимиз вакиллари қатнашаётган халқаро миқёсдаги сиёсий, маданий-маърифий тадбирларда, нуфузли спорт мусобақаларида Ватанимизнинг шаъни, халқимизнинг ғурурини ёрқин акс эттириши барчамизга ифтихор бахш этади. Масалан, халқаро спорт беллашувларида ғалаба қозонган спортчиларимиз шарафига юртимиз байроғи баланд кўтарилган лаҳзада ҳар биримиз чексиз ҳаяжонга тушамиз, ҳеч кимдан кам эмаслигимизни ҳис қиламиз.
Давлат рамзлари ҳар бир мамлакатнинг мустақиллигини ифодаловчи муборак белгидир. Республикамиз давлат рамзлари халқимизнинг шон-шарафи, тарихий хотираси ва интилишларини ўзида мужассам этиб, тинч ва осойишта, озод ва эркин ҳаётимиз, ёруғ келажагимизга бўлган ишончимиз ифодасидир.
Республикамиз давлат байроғидаги рамзлар Ўзбекистон сарҳадида қадимда мавжуд бўлган давлатлар билан тарихан боғлиқликни ҳамда юртимиз ҳудудида яшовчи миллат ва элатларнинг анъаналарини ўзида мужассамлаштирган.
Байроқдаги мовий ранг – унинг остида барча миллатлар турли хил хавф-хатарлардан холи, эмин-эркин ҳолда аҳил-иноқ яшаб келаётган мусаффо осмонимиз ҳамда оби ҳаёт рамзидир. Байроқдаги оқ ранг – давлатимиз фуқароларининг ўзаро ҳамжиҳатликда, бир-бирини ҳурмат қилиб, диний бағрикенглик тамойиллари асосида тинч-тотув яшаётганининг тимсоли. Яшил ранг эса табиатнинг янгиланиши ҳамда юртимизнинг жаннатмонанд эканлиги рамзидир. Бу ранг кўпгина халқларда навқиронлик, умид ва шодумонлик тимсоли ҳисобланади.
Қизил чизиқлар давлатимиз фаровонлиги, жамият тараққиёти йўлида ўзаро ҳамжиҳатлик билан ҳормай-толмай меҳнат қилаётган юрт фарзандларининг вужудида оқаётган ҳаётий қудрат ирмоқларидир.
Давлат рамзлари ҳамиша муқаддас ва улуғ саналади. Чунки у халқнинг ўтмиши, бугуни ва келажагини ўзида мужассам этган Ватаннинг ёрқин тимсолидир.
Ҳақиқатдан ҳам, ҳаётимизда рамз ва тимсолларнинг ўрни катта. Зеро, миллий рамзлар ор-номус, шон-шараф саналган. Шайх Нажмиддин Кубронинг жасоратини тарихдан яхши биламиз. Ҳамон бу буюк қаҳрамонлик тилдан тушмайди, ҳанузгача халқимизни ватанпарварликка, қаҳрамонликка чорлайди. Юрт байроғини ёв қўлига топширишни истамаган Нажмиддин Кубро уни қўлида маҳкам тутганча жон берган эди. Душман ҳарчанд уринмасин, унинг қўлидан байроқни тортиб ололмай, охири панжалари билан кесиб олади. Туғини жонидан ортиқ асраган Тўмарис, Спитамен, Муқанна, Темур Малик, Амир Темур, Жалолиддин Мангуберди каби ўнлаб саркардалар ҳаёти ҳам бугун авлодларимизга катта ибрат. Аслида Ватан байроғини кўзга суртиш, уни тўтиё қилиш Ватанни севиш, унинг учун жонини фидо қилишга тайёр бўлиш деганидир.
Мустақил давлатимиз байроғи тинч ва осойишта, озод ҳамда эркин ҳаётимиз, ёруғ келажагимизга бўлган ишончимиз тимсолидир. Давлат рамзларининг муқаддаслигини, улар бизга юрт манфаати ҳар недан устунлигини англатиб, эслатиб туришини ҳар биримиз ёдда тутишимиз шарт.
Байроғимизнинг баландлиги юртимизнинг обрў-нуфузи юксаклигидан далолатдир. Шундай экан, сарбаланд қаддимиз ва қадримиз тимсолини ҳамиша эъзозлайлик ва бошимиз узра баланд кўтарайлик!
Муҳаммади ҚОРАЕВ
“Чўнтакдаги казино” – қимор ўйинларининг зарари: жамият, иқтисодиёт ва инсон саломатлигига таҳдид
Сўнгги йилларда рақамли технологияларнинг ривожланиши натижасида қимор ўйинлари ва онлайн букмекерлик платформалари кенг оммалашди. Илгари казино ёки махсус муассасаларга бориш талаб қилинган бўлса, бугун смартфон орқали исталган вақтда ва исталган жойдан қимор ўйнаш имконияти мавжуд. Бу эса қиморга қарамликнинг кенгайишига, молиявий муаммоларнинг ортишига ва оилавий низоларнинг кўпайишига олиб келмоқда.
Қиморга қарамлик – тан олинган касаллик
Қиморга қарамлик халқаро тиббий таснифларда хулқ-атворга боғлиқ бузилиш сифатида эътироф этилади. Мутахассислар фикрига кўра, инсон ютқазгани сари яна ўйнаш истаги кучаяди.
Молиявий оқибатлар
Қиморнинг энг биринчи зарари инсоннинг молиявий ҳолатига таъсир қилади. Кўплаб ўйинчилар дастлаб кичик маблағ билан бошлайди. Бироқ йўқотилган пулни қайтариш умидида янада каттароқ пул тика бошлайди. Бу ҳолат: қарздорликнинг ошиб кетиши, банк кредитларининг тўланмай қолиши, оила бюджети издан чиқиши, ҳатто уй-жой ва мол-мулкни йўқотишгача олиб келади.
Тадқиқотларда қимор сабабли айрим инсонлар озиқ-овқат, таълим ва тиббий хизмат учун ажратилган маблағни ҳам ставкаларга сарфлаши аниқланган.
Руҳий саломатликка таъсири
Қиморга қарам инсонларда доимий хавотир, депрессия, уйқусизлик, асабийлик, ўзини айбдор ҳис қилиш каби ҳолатлар тез-тез учрайди.
Энг хавотирлиси – қиморга қарамлик билан суицид хавфи ўртасида кучли боғлиқлик мавжуд. Масалан, Швецияда ўтказилган тадқиқотда қиморга қарам шахсларда ўз жонига қасд қилиш эҳтимоли бошқаларга нисбатан 15 баробар юқори экани аниқланган.
Оила ва жамиятга таъсири
Қиморнинг зарари фақат ўйинчи билан чекланмайди. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотига кўра, қиморбознинг ҳар бири ўртача яна олти нафар инсонга – оила аъзолари, дўстлари ёки ҳамкасбларига салбий таъсир кўрсатади.
Қимор оқибатида: эр-хотин ўртасида ажримлар, оилавий зўравонлик, фарзандлар тарбиясига эътибор берилмаслик, иш жойида самарадорликнинг пасайиши, фирибгарлик ва ўғирлик каби жиноятлар содир бўлади.
Онлайн қиморнинг хавфи
Интернет ва мобил иловалар қиморни янада хавфли қилди. Мутахассислар уни “чўнтакдаги казино” деб таърифлайдилар. Энди инсон сутканинг исталган вақтида бир неча тугма орқали қимор ўйнаши мумкин.
Иқтисодий зарар
Кўпчилик қимор давлат бюджетига солиқ тушуми келтиради, деб ҳисоблайди. Бироқ иқтисодчилар қимор ортидан келадиган яширин харажатлар – соғлиқни сақлаш, ижтимоий ёрдам, жиноятчилик ва меҳнат унумдорлигининг пасайиши – даромаддан ҳам юқори бўлишини таъкидлайдилар.
Қимор – шайтоннинг иши
Ислом динида қимор инсоннинг мол-мулки, ақли, оиласи ва жамият барқарорлигига зарар етказувчи амал сифатида қатъий тақиқланган. Қуръони каримда қиморнинг инсон ҳаётига салбий таъсири очиқ баён қилинган.
Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Эй, иймон келтирганлар! Албатта, хамр, қимор, бутлар ва (фол очадиган) чўплар ифлосдир. Шайтоннинг ишидир. Бас, ундан четда бўлинг. Шоядки, нажот топсангиз” (Моида сураси, 90-оят).
Кейинги оятда эса қиморнинг ижтимоий ва маънавий оқибатлари баён қилинади: “Албатта, шайтон хамр ва қимор туфайли ораларингизга адоват ва ёмон кўришликни солишни ҳамда сизларни Аллоҳнинг зикридан ва намоздан тўсишни хоҳлайдир. Энди тўхтарсизлар?!” (Моида сураси, 91-оят).
Ушбу оятлардан маълум бўладики, қиморнинг зарари фақат молиявий эмас, балки инсоннинг маънавий ҳаёти, ибодати ва жамиятдаги муносабатларига ҳам салбий таъсир кўрсатади.
Хулоса
Қимор ўйинлари қисқа муддатда катта ютуқ ваъда қилса-да, уларнинг оқибати кўпинча инсоннинг молиявий барқарорлиги, руҳий саломатлиги ва оилавий муносабатларига жиддий зарар етказади. Илмий тадқиқотлар қиморни шахсий танлов эмас, балки аҳоли саломатлигига таъсир қилувчи ижтимоий муаммо сифатида кўриб чиқиш зарурлигини кўрсатмоқда....
Маълумотлар линки:
https://www.who.int
https://www.theguardian.com
https://www.ft.com
Даврон НУРМУҲАММАД
- «
- »