Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
06 Март, 2026   |   17 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:32
Қуёш
06:50
Пешин
12:39
Аср
16:34
Шом
18:23
Хуфтон
19:35
Bismillah
06 Март, 2026, 17 Рамазон, 1447

Вақт – сиз эга бўлган энг қимматли бойлик

14.01.2022   2259   3 min.
Вақт – сиз эга бўлган энг қимматли бойлик

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Олий ҳиммат соҳиби ва бу диннинг ғами билан дардланган мусулмон киши учун энг аҳамиятли нарса умрининг ҳар бир лаҳзасига эга бўлиши ва уни Аллоҳнинг розилигидан бошқа йўлда зое қилмаслигидир. Бу борада Аллоҳ азза ва жалла Аср сурасида бизга тўғри йўлни кўрсатган: «Аср (вақти)га қасамки, (Барча) инсон зиён-бахтсизликдадир. Фақат иймон келтирган ва яхши амаллар қилган, бир-бирларига Ҳақ (йўли)ни тавсия этган ва бир-бирларига (мана шу Ҳақ йўлида) сабр-тоқат қилишни тавсия этган зотларгина (нажот топгувчидирлар)» (Аср сураси 1-3 оятлар).

Вақтга эга чиқиш ва ундан тўғри йўлда фойдаланишга ёрдам берадиган энг муҳим йўл - вақт кишининг эга бўлган энг қимматли бойлиги эканига ишонишдир. Аллома Абдулфаттоҳ Абу Ғудда роҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Билгинки, замон бир лаҳзаси ҳам зое кетмаслиги керак бўлган улуғ нарсадир. Чунки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилинган саҳиҳ ҳадисда: «Ким «Субҳаналлоҳи-лъазийми ва биҳамдиҳи», деб айтса Жаннатда у учун бир ҳурмо дарахти экилади», деб келади. («Сунани Термизий» 5/511 ва «Саҳиҳи Ибн Ҳиббон» 3/109 да келган). Одам боласи неча соатларни улкан савоблардан бебаҳра ҳолда бекорга ўтказиб юборади?! Кунлар мисоли экин қилиш вақтига ўхшайди. Ақилли киши уруғ экишдан тўхтаб туриши ёки бепарво бўлиши ақлга сиғадими?». («Қийматуз замон» китобида келган 60-бет).

Имом Ибн Жавзий роҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Билгинки, эй ўғилчам! Кунлар соатларга ва соатлар эса, нафасларга ёйилган. Ҳар бир нафас бир қутидир. Нафасинг бекорга кетишидан эҳтиёт бўлки, Қиёмат куни бўш қутини кўриб, надомат чекмагин! Сарфлаётган соатларинг нималарга кетаётганига қара! Уларни энг улуғ нарсаларга йўналтир! Ўзингга илтифот қил ва энг шарафли амалларни қилишга одатлан! Ишингни гўзал ва пухта қил! Висол куни келганида сени хурсанд қиладиган амалларни қабр сандиғига юборгин!».

«Вақт олтиндир, деб айтилади. Бу сўз борлиқни моддий ўлчайдиган кишиларга нисбатан тўғри. Бироқ, бундан узоқроқни ўйлайдиган кишиларга нисбатан вақт ҳаёт демакдир. Эй инсон, бу борлиқда сенинг ҳаётинг туғилиш ва ўлим орасида ўтадиган вақтдан бошқа нарсами?! Олтин бир кун келиб қўлдан кетса, яна бир бор йўқотгандан ҳам зиёда қилиб, қайтариб олишинг мумкин. Аммо, ўтган вақтни ва сонияни ҳеч қачон ортга қайтара олмайсан! Демак, вақт олтиндан ҳам, олмосдан ҳам, ҳар қандай жавҳарлардан ҳам қимматлироқдир. Чунки, у ҳаётдир...». («Қийматуз замон» китобида келган 122-123 бетлар).

Шайх Салоҳ Абулҳож ҳафизаҳуллоҳнинг

«Қалбни суғорган ҳикмат зилоли» китобидан.

Абдуссами Хайруллоҳ таржимаси

Мақолалар
Бошқа мақолалар

Макка олими: Ато ибн Абу Рабоҳ раҳимаҳуллоҳ

05.03.2026   7761   2 min.
Макка олими: Ато ибн Абу Рабоҳ раҳимаҳуллоҳ

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Кунларнинг бирида Сулаймон ибн Абдулмалик вазир, шаҳзода ва мулозимлари билан бирга Масжидул ҳаромга борди. У барча мусулмонлар каби эҳром (ридо ва изор) кийиб олганди.

Унинг олдида тўлин ой каби нурли, атиргул куртакларидек янги ва хушбўй икки ўғли ҳам бор эди.

Ер юзининг учдан бир қисмини бошқарган мусулмонлар халифаси Байтуллоҳни тавоф қилиб бўлгач, ўзига яқин бир кишидан: “Макканинг олими ким?” деб сўради.

Унга: Ато ибн Абу Рабоҳ, деб жавоб беришди.


У: “Мени у билан учраштиринг”, деди.

Шундай қилиб, у билан учрашди. Ато ибн Абу Рабоҳ қора танли, жингалак сочли ва ясси бурунли ҳабаш кекса одам экан.

Халифа: “Бутун дунёга шуҳрати тарқалган Ато ибн Абу Рабоҳ сенмисан?” деди.

У: “Ҳа, шундай дейишади”, деди.

Сулаймон ибн Абдулмалик: “Бу шарафга қандай эришдингиз?” деб сўради.

Ато ибн Абу Рабоҳ раҳимаҳуллоҳ: “Инсонларнинг қўлидаги мол-дунё (таъма)дан юз ўгириш ва илм билан уларнинг ҳожатларини қондириш орқали”, деб жавоб берди.

Яна бундай деди: “Агар инсонлар илмингиздан беҳожат бўлсалар, мол-дунёингиз билан уларнинг ҳожатини раво қиласиз. Агар одамларнинг мол-мулкидан беҳожат бўлсангиз, улар сизнинг илмингизга муҳтож бўладилар. Пешона тери ва қўл меҳнати орқали ризқ талаб қилиш энг афзалидир. Ўтган уламоларнинг аксарияти касб-ҳунар билан машғул бўлганлар”.

 

Сулаймон: “Ҳаж амаллари ҳақида Ато ибн Абу Рабоҳдан бошқа ҳеч ким фатво бермасин”, деди.

Сулаймон ибн Абдулмалик ўғилларига: “Эй ўғилларим, Аллоҳга тақво қилинг. Аллоҳга қасамки, Аллоҳ Ўзи хоҳлаган бандасининг даражасини кўтаради. Ҳатто бойлиги ва насаби бўлмаган ҳабаш қул бўлса ҳам. Аллоҳга қасамки, Ўзи хоҳлаган кишини хор қилади, ҳатто у олийжаноб наслдан бўлса ҳам”.

Халифа яна сўзини давом эттириб бундай деди: “Сиз гувоҳи бўлган бу киши – Қуръон таржимони Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳунинг меросхўридир. Шундай экан илм ўрганинг, илм ўрганинг”.

 

Даврон НУРМУҲАММАД