— Ҳозирги кунда мўмина қизларимиз бошқа дин, бошқа миллат йигитлари (масалан, хитой, корейс, рус ва бошқа)га турмушга чиқиб кетаётганини кўп эшитяпмиз. Динимизда муслима аёлнинг ўзга дин вакилига турмушга чиқиши борасида нима дейилган? Аксинча, муслима бўлмаган қизларнинг мусулмон йигит билан оила қуриши масаласида-чи?
— Никоҳ инсоний алоқалар ичида энг муқаддас ва аҳамиятлисидир. Никоҳдаги икки шахс бир-бирига энг яқин шахслар ҳисобланади. Бу ҳолга эришиш аввало, қалбларнинг бирлашмоғини, қалбларнинг бирлашмоғи эса ақийда бирлигини тақозо этади. Чунки ҳар бир инсоннинг ҳаётий йўлини белгилайдиган ўлчов унинг диний нуқтаи назари бўлади. Шу боисдан Ислом ақийдасида бузуқ аёлларга уйланиш, мушрик эркакларга турмушга чиқиш ман этилади.
Мусулмон эркак Ислом ақидасидан ўзга ақидадаги мушрика аёлга уйланиши мумкин эмас. Лекин у аёл ўз динини тарк этиб, Ислом динига кириб, мўмина бўлса, шундан кейин уйланса бўлади. Бу ҳукмдан яҳудий ва масиҳий динидаги аёллар мустасно. Улар ўз динларида турсалар ҳам, мусулмон эркак уларга уйланса бўлади.
Шунингдек, мўмина аёлларнинг мушрик эркакларга турмушга чиқишлари, уларга никоҳланишлари қатъиян ман қилинади: “Ва мушриклар иймонга келмагунларича, уларга никоҳлаб берманг”.
Яъни мўминаларни уларнинг никоҳига берманг. Муслима-мўмина аёллар мусулмон динидаги эркакдан бошқа эркакка турмушга чиқишлари мутлақо мумкин эмас. Агар у эркак Исломга кириб, мўмин бўлсагина, рухсат бўлади. Ҳатто, эркак яҳудий ёки масиҳий динида бўлса ҳам, муслима аёлнинг унга никоҳланиши ҳаром. Фақат мусулмон эркак бўлиши шарт.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Биз аҳли китобнинг аёлларига уйланамиз, улар бизнинг аёлларимизга уйланмайдилар”, деганлар. Худди аёлларга ўхшаб, эркаклар фазлининг ўлчови ҳам иймондир: “Шубҳасиз, мўмин қул мушрикдан, гар у сизни қизиқтирса ҳам, яхшидир”. Яъни эркак киши қул бўлса ҳам, мўмин бўлса, бас, бошқа иймонсиз эркаклардан яхшидир.
Эркак бўлсин, аёл бўлсин, иймонсизлиги, мушриклиги жуда ёмон, ким улар билан алоқада бўлса, хусусан, никоҳ каби муқаддас ва нозик алоқада бўлса, касофати уради. Урганда ҳам, энг ҳассос нуқтада – ақийда бобида уради ва инсон ўз турмуш ўртоғига эргашиб, динидан чиқиб кетиши хавфи бор. Шунинг учун оятда: “Анавилар ўт-оловга чақирарлар”, – дейилади. Анавилар (мушриклар) ўзлари билан бирга бўлганларни мушрикликка, бу дегани, дўзах ўтига чақирадилар. “Аллоҳ эса Ўз изни ила жаннатга ва мағфиратга чақирар ҳамда одамларга Ўз оятларини баён қиладир. Шоядки, эслатма олсалар”. Шунинг учун Аллоҳ таолонинг баён қилиб берган оятларига амал қилиб яшаш керак.
Муҳаммад Айюб домла Ҳомидов
Муборак кунлар остонасида турибмиз. Ойларнинг султони, эзгулик ва хайр мавсуми, тоату ибодат фасли, саховату дуо, таровеҳу Қуръон ойи бўлмиш муборак Рамазон ойи ўзининг таровати ва баракоти билан бошимиз узра раҳмат соябони тутиб турибди.
Аллоҳ таоло “Бақара” сурасининг 183-оятида бундай марҳамат қилади: “Эй имон келтирганлар, олдин ўтганларга каби сизларга ҳам рўза тутиш фарз қилинди, шунда тақводор бўлурсизлар”.
Рамазон ойида фақатгина рўза тутиш билан чекланилмайди. Бу муборак ой ичида инсон ўзининг нафсини тарбия қилади, руҳий покланишга эришади ва жамиятда яхшилик, саховат ҳамда бағрикенгликни қарор топтиришга ҳаракат қилади.
Ҳар йили Рамазон ойини муносиб тўтказиш тўғрисида Президентнинг махсус қарори эълон қилинади. 2026 йил Рамазон ойини муносиб ўтказиш ҳақида Президент қарори 16 феврал куни қабул қилинди. Қарор билан “Рамазон – меҳр-мурувват, аҳиллик ва шукроналик ойи” деган эзгу ғоя асосида кам таъминланган, эҳтиёжманд, ижтимоий ҳимояга муҳтож инсонларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, маҳаллаларни ўзаро ҳурмат, ҳамжиҳатлик, адолат ва тарбия масканига айлантириш, ер, сув, ҳаво ва табиий муҳитни асраш, муқаддас қадамжолар, зиёратгоҳ ва қабристонларни обод этиш, Рамазон ойи билан боғлиқ тадбирларни исрофгарчиликка йўл қўймасдан, ихчам, мазмунли ва тежамкорлик асосида ўтказишга алоҳида эътибор берилади.
Шунингдек, Президент Шавкат Мирзиёев 16 февраль куни Рамазон ойида эҳтиёжманд аҳолининг ижтимоий ҳимоясини янада кучайтириш масалаларига бағишланган йиғилиш ўтказди.
Мамлакатимизда сўнгги йилларда инсон қадрини улуғлаш, аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш ва адолатли жамият барпо этишга қаратилган кенг кўламли ислоҳотлар изчил амалга оширилмоқда. Юртимизда аҳоли фаровонлигини таъминлаш, эҳтиёжманд қатламларни қўллаб-қувватлаш ва жамиятда меҳр-оқибат муҳитини кучайтириш устувор вазифа деб белигиланган бўлиб, мазкур тамойиллар, айниқса, Рамазон ойида янада ёрқин намоён бўлади, саховат ва ҳамжиҳатлик қадриятлари амалий ишлар билан мустаҳкамланиб келмоқда.
Давлатимиз раҳбари муборак ойда нуронийлар, ёлғиз ва эҳтиёжманд фуқаролар ҳолидан хабар олиш, оғир аҳволга тушиб қолган оилаларга амалий кўмак бериш эзгу қадрият эканини таъкидлади.
“Рамазон – меҳр-мурувват, аҳиллик ва шукроналик ойи” шиори остидаги чора-тадбирларни амалга ошириш учун “Вақф” хайрия жамоат фондига 750 миллиард сўм ҳамда Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги орқали 300 миллиард сўм ажратилиши белгиланди.
Ажратиладиган маблағлар ҳисобидан эҳтиёжманд оилаларга бир марталик моддий ёрдам кўрсатиш, ногиронлиги бор шахсларнинг даволаниш ва жарроҳлик амалиётлари харажатларини қоплаб бериш кўзда тутилган.
Презиентимиз Шавкат Мирзиёев Дин ишлар бўйича қўмита раиси Содиқжон Тошбоев, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Нуриддин Холиқназар ҳазратлари ва Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги раҳбарларини қабул қилиб, Рамазон ойи давомида халқимизга хатму Қуръон ва таровеҳ намозларини адо этилиши ҳамда мазмунли панду насиҳатлар, муҳтож оилаларга моддий-маънавий кўмак беришда фаол хизмат кўрсатиб келаётган Республикамиздаги барча масжидларнинг имом-хатибларига, масжидларнинг ходимларига, масжидларда Қуръон хатм қилиб берадиган қориларга, диний билим юртларининг устоз-мураббийларига ва кўп йиллар диний соҳада хизмат қилган нуронийларга жами 1 триллион сўмдан зиёд маблағ бир марталик моддий ёрдам сифатида тақсимлаб берилишини айтиб ўтди.
Бу тарихда зарҳал хатлар билан битиладиган хайрия бўлди десак, муболаға бўлмайди. Муборак динимизда сахийлик энг яхши инсоний хулқлардан эканлиги таъкидланади. Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом яхшилик қилишда, сахийликда, инфоқ-эҳсон қилишда саховатлиларнинг саховатлиси эдилар. Саховат ишлари Рамазон ойида амалга оширилса, унинг ажр-савоби кўпайтириб берилади. Юртбошимизнинг Рамазон ойига бўлган ижобий муносабати, диний соҳа вакилларига қаратган эътиборлари мужассамлашиб, ушбу хайрия амалга ошадиган бўлди. Аллоҳ таоло мўмин бандаларини яхшилик ишларида бир-бирлари билан мусобақалашишга чақирган:
“… Яхшилик ва тақво йўлида ҳамкорлик қилинг. Гуноҳ ва душманлик йўлида ҳамкорлик қилманг. Аллоҳга тақво қилинг. Албатта, Аллоҳ иқоби шиддатли зотдир (Моида сураси, 2-оят).
Бундай хайрли мусобақа эса жамиятда ўзаро ишонч ва ҳамжиҳатликни қарор топтириш хизмат қилади, иншааллоҳ.
Бу ажратилаётган хайрия маблағларини ўрнини топиб, уни эзгуликка йўналтириш ўз-ўзидан бўлмайди, албатта. Қийинчилик билан қилинган хайрли ишнинг мукофоти ҳам улкан бўлади, иншааллоҳ. Аллоҳ таоло муҳсин бандаларини севишини баён этиб, “Оли Имрон” сурасининг 134-оятида:
“Улар (тақводорлар) фаровонлик ва танглик кунларида ҳам хайр-cадақа қиладиган, ғазабларини ютадиган, одамларни (хато ва камчиликларини) кечирадиганлардир. Аллоҳ эзгулик қилувчиларни севар”, деб марҳамат қилган.
Аллоҳ таоло юртимизни тинч, обод қилсин. Халқимизнинг фаровонлиги йўлида меҳнат қилаётган Юртбошимизни соғ-саломат айлаб, Рамазон ойини барча фазилатларидан элимизни баҳраманд қилсин!
Зайниддин домла Эшонқулов,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари