Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
11 Март, 2026   |   22 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:24
Қуёш
06:42
Пешин
12:38
Аср
16:39
Шом
18:29
Хуфтон
19:41
Bismillah
11 Март, 2026, 22 Рамазон, 1447

Динда саволим бор: Ҳижрий йил қандай ҳисобланади?

06.07.2022   4413   3 min.
Динда саволим бор: Ҳижрий йил қандай ҳисобланади?

— Ҳижрий йил қандай ҳисобланади ва ой номлари кетма-кетликда қандай келади? Имкони бўлса, ҳамма ой номларини маъноларини ҳам айтсангиз?

— Биз ишлатаётган ҳижрий ойларнинг номланиш тарихи мелодий бешинчи асрга, тўғрироғи, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бешинчи боболари Килобнинг даврига бориб тақалади. Чунки Килобнинг даврига қадар араблар қамарий номларни бошқа номлар билан номлаб юришган. Килоб даврига келиб араблар Қамарий номларни ўзгартириб чиққан. Ўша номлар ҳозирги кунга қадар ишлатиб келинмоқда. Ойларнинг номланишига келсак, уларнинг ҳар бирининг номланиш сабаблари бор. Уламолар ойларнинг номланиш сабабларини турлича баён қилишган. Қуйида ўша фикрларнинг энг тўғрироғини келтиришга ҳаракат қиламиз. Бу борада ким янада кенгроқ илмга эга бўлишни истаса, Имом Саховий “Ал-машҳур фи асмаи аййами ваш шуҳур” номли китобларини мутолаа қилиши мумкин:

Муҳаррам — маъноси ҳаром қилинган. Қамарий йилнинг биринчи ойини бундай аташларига сабаб, арабларда илгари Ислом дини келмасидан олдин ҳам бу ой уруш ҳаром қилинган ой ҳисобланган, ушбу маънони такидлаш учун айнан шу ном билан аташган.

Софар — бўш, холий деган маънони англатади. Иккинчи ойга бундай ном берилишининг сабаби, араблар бу ойда тижорат ва бошқа мақсадларда сафарга чиқиб уйлари бўшаб қолган. Шунинг учун бу ойни шу ном билан аташган.

Робиул аввал — Робиул ахир учинчи ва тўртинчи ойнинг маъноси баҳор кўкаламлик, дегани. Араблар ушбу ойда кўкаламзорликдан баҳраманд бўлгани учун шу номни 3-4 ойга беришган.

Жумодул аввал — Жумодул ахир — жумод дегани музлаш, қотиб қолиш дегани. 5-6 ойнинг бундай номланишига сабаб, айнан ушбу икки ойда сувлар музлаган.

Ражаб — улуғлаш дегани. Араблар ушбу ойни улуғ санашгани учун шу номни беришган.

Шаъбон — бўлиниш дегани. Араблар ушбу ойда бўлиниб сув излашган. Бир қийлда бошқа ойларга нисбаттан ушбу ойда кўп бўлинишгани учун шу номни олган.

Рамазон — иссиқ дегани. Айнан ушбу ой бошқа ойларга нисбатан жуда иссиқ бўлгани учун шу номни олган.

Шаввол — тугаб, тўхтаб қолиш дегани. Ушбу ойда туялар ҳомиладор бўлиб сути тўхтаб қолган. Шунинг учун ушбу номни олган.

Зул қаъда — ўтириб қолиш, деган маънони англатади. Ушбу ойда уруш ҳаром қилинган ой бўлгани учун барча ҳаракатлардан тўхтаб, уйда ўтиришган. Шунинг учун шу ном билан аталган.

Зул ҳижжа — ҳажли дегани. Исломдан олдин араблар айнан мана шу ойда ҳаж зиёратига сафарга чиққанлари учун шу ном билан аталган.

Эслатма: Бу ойларнинг номланишидан келиб чиқиб, демак ўша ойда ойнинг маъносини ифодаловчи ҳодиса бўлиши керак. Мисол учун, Жумодул улода сувлар музлаб, ҳаво совуқ бўлиши, керак деган хаёлга борманг. Бу ҳодисалар Килоб даврида ойларни номлаётганда содир бўлгани учун араблар шу номларни беришган. Валлоҳу аълам!

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Садақанинг 63 та фойдаси

11.03.2026   163   4 min.
Садақанинг 63 та фойдаси

УЛУҒ  УСТОЗ  УЛАМОЛАРИМИЗ  баён  қилиб  берганлар:

Каломуллоҳ – Қуръони каримнинг муборак ояти карималаридан

ва

Жаноби Пайғамбаримиз Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак ҳадиси шарифларидан

Устоз уламои киромларимиз айтадилар: 

“Жуда оз бўлса ҳам,

кунига садақа қилишни одат қилинг!"

Чунки "САДАҚА – РАДДИ БАЛО".

 

  1. Садақа – жаннат эшикларидан биридир.
  2. Садақа – солиҳ амалларнинг энг афзали. 
  3. Садақа Қиёмат куни ўз соҳибига соябон бўлади.
  4. Садақа қабр иссиғини пасайтиради.
  5. Садақа – маййитга қилинадиган энг яхши ва энг фойдали ҳадядир. Аллоҳ таоло уни кўпайтириб беради. 
  6. Садақа нафсни поклайди.
  7. Садақа Қиёмат кунидаги қўрқинчдан омонлик беради.
  8. Садақа хато ва гуноҳларга кафорат бўлади.
  9. Садақа – ўлим олди хотимани гўзал қилади.
  10. Садақа хурсандчиликка сабаб бўлади.
  11. Садақа қилувчи – одамларнинг энг яхшисидир.
  12. Садақа соҳибига жуда ҳам кўп ва беқиёс буюк яхшиликлар ва жуда ҳам улкан савоблар ваъда қилинган.
  13. Садақа қилиш – тақводорларнинг сифатларидандир. 
  14. Садақа – саховатнинг белгисидир.
  15. Садақа – дуо қабул бўлишига сабабдир.
  16. Садақа – ташвишнинг аришига сабабдир.
  17. Садақа балони қайтаради.
  18. Садақа умрни узайтиради. 
  19. Садақа – дардга даво, касалликка – шифо, энг фойдали муолажадир.
  20. Садақа ўт тушишидан, сувда чўкишдан, ўғри уришидан асрайди.
  21. Садақанинг савоби – нақд, гарчи у ҳайвон-паррандаларга қилинса ҳам.
  22. Садақанинг афзали – очга таом беришдир.
  23. Садақа қилувчи киши одамлар меҳрини қозонади.
  24. Садақа – садақа қилувчининг мол-давлатини кўпайтиради. 
  25. Садақа ризқ зиёда бўлишига сабаб бўлади.
  26. Садақа – садақа қилган кишини одамлар яхши кўришларига сабаб бўлади.
  27. Садақа нусратга сабаб бўлади.
  28. Садақа ишида қатнашганлар савобга шерик бўладилар.
  29. Садақа – бало ва қазолардан ҳимоя қилади.
  30. Садақа ўз эгасини ёмон ўлимдан асрайди.
  31. Садақа берган билан мол-дунё камайиб қолмайди.
  32. Садақа берадиган одамнинг молига фаришталар барака тилаб дуо қиладилар.
  33. Садақа Парвардигорнинг ғазабини ўчиради.
  34. Садақа – садақа берувчининг шайтонлар устидан ғалабасидир.
  35. Садақа Қиёмат кунида бу дунёда бой берилган нарсаларга афсус қилдирмайди.
  36. Садақа – ғам-андуҳдан холи этгувчидир.
  37. Садақа Қиёмат куни тўсиқ бўлиб, ҳимоя қилиб, садақа қилувчини дўзахдан тўсади.
  38. Садақа қалбнинг қаттиқлигини юмшатади.
  39. Садақа – Қиёмат кунида садақа қилганнинг юзининг жилосидир.
  40. Садақа қилинган маййитга ҳам, садақа қилган одамга ҳам Аллоҳ таоло савобларини кўпайтириб беради.
  41. Садақа – ёмонликларни даф этиш учун сабабдир.
  42. Садақа фаришталарнинг дуосига сабаб бўлади.
  43. Садақа савобларни кўпайтиради.
  44. Садақа – қайғудан асрагувчидир.
  45. Садақа – қабр оловини сўндиргувчидир.
  46. Садақа – ҳасанотларни ўн ҳиссага кўпайтиргувчидир.
  47. Садақа бу дунёдаги 70 хил ёмонлик эшикларини ёпади.
  48. Садақа – соҳибини қабр азоби ва оловдан озод этгувчидир.
  49. Садақа – садақа берувчининг қувончига сабабчидир.
  50. Сув ҳўл-қуруқни куйдириб бораётган оловни ўчиргани каби, инсоннинг икки дунёсини куйдириб бораётган хато ва гуноҳларини садақа ўчиради.
  51. Садақа вафотингиздан кейин ҳам ажр-савобингизни кўпайтириб туради.
  52. Садақа қилувчи Аллоҳ таолога яқин бўлиб, Ўзининг меҳрига сазовор бўлади.
  53. Узр сабабли тутолмай қолган фарз қилинган рўзани ҳам садақа билан кафорат этилади. 
  54. Садақа Рамазон ойида тутилган рўзани мукаммал қилиб беради.
  55. Садақа қилаётганингизда маблағларингизни йўқотаётган бўлмайсиз, балки уни бошқа пайт учун ўзингизга жўнатаётган бўласиз.
  56. Садақа – сахий ва ҳимматли ишлардан ва эзгу аломатлардан биридир.  
  57. Садақа – дуонинг ижобат бўлишига сабабчидир.
  58. Садақа қилувчиларни Ўзининг гўзал мукофотлари ила сийлайди. 
  59. Садақа – Қиёмат кунида садақа қилганнинг юзини ёруғ қилади.  
  60. Садақа – садақа берувчидан ва унинг яқинларидан балони даф қилади.
  61. Садақа – садақа берувчининг обрў ва ҳурматини сақлайди.
  62. Садақа берадиган хонадонга Худои таолонинг раҳмати ёғилади.
  63. Садақа берадиган одамга файзу илоҳий, хайр-барака берилади.

 

ИЛОҲО МЕҲРИБОН ПАРВАРДИГОРИМИЗ ЎЗИ буюрган,

Жаноби ПАЙҒАМБАРИМИЗ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ тавсия этган,

ўтмишда ЎТГАНЛАРИМИЗНИНГ руҳлари шод бўладиган,

ХАЛҚИМИЗ хурсанд бўладиган,

ОТА-ОНАЛАРИМИЗ рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!

 

Иброҳимжон домла Иномов

Мақолалар