Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
24 Феврал, 2026   |   7 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:47
Қуёш
07:06
Пешин
12:41
Аср
16:24
Шом
18:11
Хуфтон
19:23
Bismillah
24 Феврал, 2026, 7 Рамазон, 1447

Динда саволим бор: Ҳижрий йил қандай ҳисобланади?

06.07.2022   4305   3 min.
Динда саволим бор: Ҳижрий йил қандай ҳисобланади?

— Ҳижрий йил қандай ҳисобланади ва ой номлари кетма-кетликда қандай келади? Имкони бўлса, ҳамма ой номларини маъноларини ҳам айтсангиз?

— Биз ишлатаётган ҳижрий ойларнинг номланиш тарихи мелодий бешинчи асрга, тўғрироғи, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бешинчи боболари Килобнинг даврига бориб тақалади. Чунки Килобнинг даврига қадар араблар қамарий номларни бошқа номлар билан номлаб юришган. Килоб даврига келиб араблар Қамарий номларни ўзгартириб чиққан. Ўша номлар ҳозирги кунга қадар ишлатиб келинмоқда. Ойларнинг номланишига келсак, уларнинг ҳар бирининг номланиш сабаблари бор. Уламолар ойларнинг номланиш сабабларини турлича баён қилишган. Қуйида ўша фикрларнинг энг тўғрироғини келтиришга ҳаракат қиламиз. Бу борада ким янада кенгроқ илмга эга бўлишни истаса, Имом Саховий “Ал-машҳур фи асмаи аййами ваш шуҳур” номли китобларини мутолаа қилиши мумкин:

Муҳаррам — маъноси ҳаром қилинган. Қамарий йилнинг биринчи ойини бундай аташларига сабаб, арабларда илгари Ислом дини келмасидан олдин ҳам бу ой уруш ҳаром қилинган ой ҳисобланган, ушбу маънони такидлаш учун айнан шу ном билан аташган.

Софар — бўш, холий деган маънони англатади. Иккинчи ойга бундай ном берилишининг сабаби, араблар бу ойда тижорат ва бошқа мақсадларда сафарга чиқиб уйлари бўшаб қолган. Шунинг учун бу ойни шу ном билан аташган.

Робиул аввал — Робиул ахир учинчи ва тўртинчи ойнинг маъноси баҳор кўкаламлик, дегани. Араблар ушбу ойда кўкаламзорликдан баҳраманд бўлгани учун шу номни 3-4 ойга беришган.

Жумодул аввал — Жумодул ахир — жумод дегани музлаш, қотиб қолиш дегани. 5-6 ойнинг бундай номланишига сабаб, айнан ушбу икки ойда сувлар музлаган.

Ражаб — улуғлаш дегани. Араблар ушбу ойни улуғ санашгани учун шу номни беришган.

Шаъбон — бўлиниш дегани. Араблар ушбу ойда бўлиниб сув излашган. Бир қийлда бошқа ойларга нисбаттан ушбу ойда кўп бўлинишгани учун шу номни олган.

Рамазон — иссиқ дегани. Айнан ушбу ой бошқа ойларга нисбатан жуда иссиқ бўлгани учун шу номни олган.

Шаввол — тугаб, тўхтаб қолиш дегани. Ушбу ойда туялар ҳомиладор бўлиб сути тўхтаб қолган. Шунинг учун ушбу номни олган.

Зул қаъда — ўтириб қолиш, деган маънони англатади. Ушбу ойда уруш ҳаром қилинган ой бўлгани учун барча ҳаракатлардан тўхтаб, уйда ўтиришган. Шунинг учун шу ном билан аталган.

Зул ҳижжа — ҳажли дегани. Исломдан олдин араблар айнан мана шу ойда ҳаж зиёратига сафарга чиққанлари учун шу ном билан аталган.

Эслатма: Бу ойларнинг номланишидан келиб чиқиб, демак ўша ойда ойнинг маъносини ифодаловчи ҳодиса бўлиши керак. Мисол учун, Жумодул улода сувлар музлаб, ҳаво совуқ бўлиши, керак деган хаёлга борманг. Бу ҳодисалар Килоб даврида ойларни номлаётганда содир бўлгани учун араблар шу номларни беришган. Валлоҳу аълам!

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

ЎЗБЕКИСТОН УЛАМОЛАРИНИНГ  ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИ ШАВКАТ МИРОМОНОВИЧ МИРЗИЁЕВГА МАКТУБИ

23.02.2026   4274   4 min.
ЎЗБЕКИСТОН УЛАМОЛАРИНИНГ  ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИ ШАВКАТ МИРОМОНОВИЧ МИРЗИЁЕВГА МАКТУБИ

Муҳтарам Президент!
Сиз Жаноби Олийларини ва Сиз орқали бутун халқимизни муқаддас Рамазон ойи кириб келгани муносабати билан Ўзбекистон мусулмонлари идораси Уламолар Кенгаши аъзолари ва таниқли уламолар номидан самимий муборакбод этамиз.

Бугун мамлакатимизда кечаётган ислоҳотлар жараёнида диний-маърифий соҳага, миллий қадриятларимизни тиклашга қаратилаётган алоҳида эътиборингиз юртдошларимиз қалбида шукроналик туйғусини мустаҳкамламоқда. 
Тажриба ва кузатишларимиздан маълумки, дунёнинг камдан-кам мамлакатларида Рамазон ойини муносиб ўтказиш бўйича Давлат Раҳбари даражасида алоҳида қарор қабул қилинади. 

Сизнинг ташаббусингиз билан қабул қилинаётган бундай ҳужжатлар мазкур ойни юксак инсоний фазилатлар, саховат ва меҳр-мурувват айёмига айлантирмоқда.

«Инсон қадри учун!» тамойили асосида олиб борилаётган ишларингизнинг яққол тасдиғи сифатида, жорий йилнинг 16 февраль куни Рамазон ойида эҳтиёжманд аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш масалаларига бағишлаб ўтказилган йиғилишдаги тарихий қарорларингизни алоҳида эътироф этамиз. 

Рамазон ойи арафасида «Вақф» хайрия жамоат фондига 750 миллиард сўм ҳамда Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги орқали 300 миллиард сўм маблағ ажратилиши – давлатчилигимиз тарихида мисли кўрилмаган мурувват намунаси бўлди. 
Сизнинг ушбу тарихий қарорингиз замирида буюк муҳаддис бобомиз Имом Бухорий ривоят қилган: «Амаллар ниятларга қараб эътиборлидир», деган муборак ҳадиси шарифдаги холис ва соф ниятларнинг улуғ ҳикмати мужассамдир. 

Халқ манфаати йўлидаги бу ғамхўрлик туфайли минглаб оилаларнинг мушкули осон бўлиб, миллионлаб диллар қувончга тўлиши, қанча ногиронлиги, касаллиги бор кишиларнинг даволаниш ва жарроҳлик амалиёти харажати қоплаб берилиши, шубҳасиз, юртимизга файзу барака олиб келади.

Сиз Жаноби Олийлари ташаббускори бўлаётган бундай хайрли амаллар халқаро ҳамжамият ва дунё уламолари томонидан ҳам юқори баҳоланмоқда.

Муборак ҳадиси шарифларда келтирилишича, “Аллоҳ таоло учун энг мақбул амал – мўминнинг қалбига қувонч киритишдир”.
Уламолар Аллоҳнинг назарида бўлган инсонлар қалбига фараҳ бағишлашни Яратганни рози қилиш билан қиёслаганлар ҳамда синиқ кўнгилларни кўтариш, маҳзун дилларга умид бериш ва инсонларнинг оғирини енгил қилиш илоҳий муҳаббатга сабаб бўлишини алоҳида таъкидлаганлар.

Юртимиздаги 2000 дан зиёд масжидларда Хатми Қуръонларнинг тизимли ташкил этилиши, диний-маърифий соҳадаги кенг кўламли ислоҳотлар, жумладан, Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси ва Ислом цивилизацияси марказининг барпо этилиши Сизнинг ислом маърифатига қўшаётган бебаҳо ҳиссангиз ифодасидир.

Муҳтарам Президент!
Сиздек адолатли, халқпарвар ва юксак эътиқодли Юртбошини Аллоҳнинг Ўзи етказган. 
Сизни муборак ой билан яна бир бор қутлаб, Сизга мустаҳкам соғлик, оилавий бахт ва масъулиятли фаолиятингизда муваффақиятлар тилаймиз. Хонадонингиздан тинчлик-осойишталик, файзу барака аримасин.

Аллоҳ таоло Сиздек ватанпарвар, эл-юрт дарди билан яшайдиган фарзандни тарбия қилган марҳум Миромон Ота ва Маърифатхон Оналаримизнинг охиратларини обод, қабрларини нурга тўлдирсин.

Сизнинг раҳнамолигингизда амалга оширилаётган ҳар бир хайрли ва савобли амалларнинг ажру мукофотини уларнинг пок руҳларига еткaзсин. Аллоҳ таоло уларни Ўз раҳматига олсин, жаннатларини маскан қилсин, Сизга эса уларнинг дуолари соясида янада улкан хизматлар қилишни насиб этсин.

Яратган ушбу муборак кунларда жонажон Ўзбекистонимизни ўз паноҳида асрасин, эзгу ниятларимиз ижобатини берсин.

Юксак ҳурмат ва эҳтиром ила, 

Шайх Нуриддин Холиқназар 
Шайх Абдулазиз Мансур
Раҳматулло қори Обидов
Ҳомиджон домла Ишматбеков 
Зайниддин домла Эшонқулов
Шайх Раҳматуллоҳ Термизий
Раҳимберди домла Раҳмонов 
Шайх Алижон қори Ҳайдаров 
Исмоил Муҳаммад Содиқ
Муҳаммадбобур домла Юлдашев 
Муҳаммадамин домла Алихонов
Фозилжон қори Убайдуллаев
Муҳаммадаюбхон домла Ҳомидов 
Ҳабибуллоҳ қори Абдураззоқов
Абулқосим қори Каримов
Исроилжон қори Исмоилжонов 
Ғуломжон домла Холбоев

Абдуқаҳҳор домла Юнусов 
Дониёр домла Икрамов 
Абдуллоҳ домла Саматов 
Хайрулло домла Абдуллаев 
Жобир домла Элов 
Меҳмон домла Жабборов 
Ҳабибулло домла Зокиров 
Аҳмадхон домла Алимов 
Мирзамақсуд домла Алимов 
Темур домла Атоев 
Убайдуллоҳ домла Абдуллаев 
Расулжон домла Абдуллаев 
Раҳматуллоҳ домла Усмонов 
Бахрамаддин домла Разов


Ўзбекистон мусулмонлари идораси 
Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари