Ислом инсонни мукаррам қилиш бўйича кўрган чоралар ичида либос масаласи ҳам бор. Бу масалада инсоннинг кийиниш маданиятига риоя қилиши ўзи учун обрў ва мартаба экани, гўзаллик ва зийнат экани бир нечта китобларимизда зикр қилинган.
Аллоҳ таоло Аъроф сурасида марҳамат қилади: «Эй Одам болалари, батаҳқиқ, сизларга авратингизни тўсадиган либос ва зийнат либосини нозил қилдик. Тақво либоси, ана ўша яхшидир. Ана ўшалар Аллоҳнинг оят-белгиларидандир. Шоядки эсласалар» (26-оят).
Инсонни ҳайвондан ажратиб турадиган аломатлардан бири либосдир. Одамнинг аврати – айбини беркитиб туриши учун Аллоҳ таоло унга либос ато қилган. Либоснинг зарури авратни пинҳон тутадигани ҳисобланади. Лекин Аллоҳ инсоннинг авратдан бошқа аъзоларини ҳам тўсиш эҳтиёжи борлигини инобатга олиб, либосни зийнат тарзида нозил қилди. Худди шунингдек, либосни ўз ўрнида, яъни шариатга мувофиқ кийган инсон зийнатли ҳисобланади.
Юқорида айтганимиздек, Аллоҳ таоло кийим-бошни инсонга авратини тўссин, ўзини тузатсин, деб берган. Аммо барча соҳада ҳаддида турмаган инсон бу ўринда ҳам турли бузуқликларга йўл қўйди. Баъзилари кийим-бошни фахр ва ғурур воситаси, иккинчилари уни ҳаётдаги асосий мақсад қилиб олди. Қадр-қийматни ҳам кийим-бош билан ўлчай бошлади. Учинчилари кийимни тор ва юпқа кийиб, ундан кўзланган асосий мақсадни суиистеъмол қилишга киришди. Хусусан, тарбиясиз аёллар либосни айнан авратни бўрттириб кўрсатиш учунгина кийдилар. Бу эса юксак инсоний шарафни ерга урадиган ҳолатдир. Шунинг учун ҳам Ислом бу ишларда ўз таълимотларини жорий қилди.
Бошқа динлар, тузумлар ва халқларнинг бу борадаги тасарруфларига қарайдиган бўлсак, Исломдаги каби мўътадилликни кўрмаймиз. Улар ёки у тарафга, ёки бу тарафга оғиб кетган бўладилар.
Уларнинг баъзилари еб-ичиш, кийиш ва садақа ишларида тарки дунё йўлини тутиб, имкони бор нарсани қилмасдан, ўзини ўзи қийнайди. Албатта, ҳозирда бу тоифадагилар оз.
Баъзилар эса ҳаётни еб-ичиш, кийинишу ўйин-кулгидан иборат, деб хаёл қилади. Бутун имкониятларини мазкур нарсаларга сарфлайди.
Еб-ичишда ҳам, кийинишда ҳам, садақа қилишда ҳам доимий ва чегарасиз равишда исрофга йўл қўядилар. Энг ёмони, бу масалада дунёқарашлари нотўғри бўлгани сабабли ейдиган таомлари, ичадиган ичимликлари, киядиган кийимлари ва қиладиган садақалари ила манманлик, мутакаббирлик қиладилар. Ҳозирда худди шу тоифа кўпчиликни ташкил этади.
Минг афсуслар бўлсинким, баъзи мусулмонлик даъвосини қилиб юрганлар ҳам Ислом таълимотларидан узоқлашиш, уларга амал қилмаслик оқибатида бу масалада хатога йўл қўядилар. Оқибатда турли-туман муаммолар келиб чиқади.
Манбалар асосида тайёрланди
Сўфиев Абдулҳаким
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Поп тумани бош имом-хатиби
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Аллома Саййид Маҳмуд Олусий раҳматуллоҳи алайҳ шоҳ асарлари «Руҳул-маъоний»да бундай ёзадилар: «Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу Савр ғорига киришдан олдин Набий алайҳиссаломга «Сизни ҳақ билан жўнатган Зотга қасам, сиз биринчи бўлиб ғорга кирманг. Мен кирай, агар у ерда бирон нарса бор бўлса, зиёни менга бўлсин», дедилар. Сўнг ғорга кириб, унинг ичини айланиб, ҳамма томонини қўллари билан пайпаслаб, текшириб чиқдилар. Бир тешик топиб, у жойга изорларидан бир парча йиртиб, беркитдилар. Яна иккита тешик чиқди. Турли зарарли ҳашаротлар бўлса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни чақиб, озор бермасин дея, у иккала тешикка икки оёқларини қадаб олиб, сўнг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни ичкарига чақирдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам анча толиққан эдилар. Кирганларидан сўнг Абу Бакрнинг тиззаларига муборак бошларини қўйиб ётиб, уйқуга кетдилар. Ҳазрат Абу Бакр бекорга эҳтиёт чораларини кўрмаган эканлар. Оёқлари билан тўсиб турган тешикларнинг биридан илон келиб, оёқларини чақиб олди. Аммо Абу Бакр илон тешикдан чиқиб кетмаслиги ҳамда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам безовта бўлмасликлари учун оёқларини қимирлатмай туравердилар. Бироқ оғриқнинг қаттиқлигидан кўзларига ёш келиб, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак юзларига томган эди, у зот алайҳиссалом уйғониб кетдилар.
– Сенга нима бўлди, Абу Бакр? – сўрадилар у зот соллаллоҳу алайҳи ва саллам.
– Ота-онам Сизга фидо бўлсин, ё Аллоҳнинг Расули! Нимадир чақиб олди, – дедилар Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам илон чаққан жойни муолажа қилдилар, оғриқ тезда барҳам топди.
Бу – мисли кўрилмаган муҳаббат ва ишқ достонидир. Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг нафақат ўзлари, балки бутун оилалари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хизматларида шай эдилар.
Шу ҳижрат сафарини мисол қилиб олсак. Ҳазрат Абу Бакр Сиддиқнинг ўзлари у зотга ҳамроҳ, ўғиллари Абдураҳмон ибн Абу Бакр розияллоҳу анҳу эса кундузи Қурайш аҳли орасида юриб, ҳолатни ўрганиб, кечалари ғорга келиб, оталарини хабардор қилиб кетар эдилар. Фуҳайра деган қуллари кундузи қўйларини боқиб, ғор олдидаги келиб-кетган изларни йўқотар, кечаси келиб, Набий алайҳиссалом билан Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳуга сут соғиб берар эди. Асмо бинти Абу Бакр розияллоҳу анҳумо ёш бўлсалар ҳам, бу сафар хизматидан бебаҳра қолмадилар, оналари уйда тайёрлаган овқатни ғордагиларга етказиб турдилар. Хуллас, оиланинг ҳар бир аъзоси Набий алайҳиссалом хизматларида тайёр турдилар, ҳатто бу хизматлари асносида машаққат ва тазйиқларга ҳам учрадилар.
Бир куни Абу Жаҳл кўчада Асмо розияллоҳу анҳони кўриб қолиб, тазйиққа олади, Асмога қараб: "Ҳой Абу Бакрнинг қизи, отанг қани?" деб бақиради. Асмо "Аллоҳга қасам, отам қаердалигини билмайман", деб жавоб беради. Абу Жаҳл жаҳл устида Асмога тарсаки тортиб юборади, зарбнинг кучидан қизнинг қулоғидаги сирғаси учиб кетади, аммо шунда ҳам у зотни бор вужуди билан ҳимоя қилади.
Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам билан Абу Бакр розияллоҳу анҳу ғордан чиқиб, Мадина томон йўлга отланишди. Йўлда Абу Бакр гоҳ олдинга ўтиб, гоҳ орқада қолиб юрдилар. Расулуллоҳ алайҳиссалом нега бундай қилаётганларини сўраганларида "Гоҳо олдинга ўтиб кетишим – йўлни текшириб, бирор хавф йўқлигини билиб келиш учун. Гоҳида орқада колишим – ортимиздан кимдир эргашиб келаётган бўлса, биринчи бўлиб мен йўлиқай деганим учун", дедилар.
Шайх Зулфиқор Аҳмад Нақшбандийнинг
"Ишқи Расул" китобидан Нодиржон Одинаев таржимаси