Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
01 Июл, 2026   |   16 Муҳаррам, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:08
Қуёш
04:54
Пешин
12:29
Аср
17:42
Шом
20:04
Хуфтон
21:45
Bismillah
01 Июл, 2026, 16 Муҳаррам, 1448

Қуръон илмни мақтайди

10.03.2018   18420   3 min.
Қуръон илмни мақтайди

Аллоҳ таоло Қуръони каримнинг бир нечта оятларида илмни мақтаб, илм соҳибларига улкан мукофотларни ваъда қилган. Муфассир олимлар бу борадаги маълумотларни жамлаб қуйидаги хулосаларни берганлар:

Биринxидан, Аллоҳ таоло Одам алайҳиссаломга фаришталар билмайдиган нарсаларнинг илмини ўргатиш орқали уни ер юзига халифа этиб сайлади. Айнан илмнинг фазилати туфайли ҳозирга қадар ер юзида фаришталар эмас, балки инсонлар яшаб келмоқда.

Иккинчидан, Аллоҳ таоло илмни ҳикмат деб номлаб, ҳикматни энг улуғ иш эканини айтди. Муқотил бу ҳақда шундай дейди: “Қуръонда келган ҳикмат сўзи тўрт хил маънода ишлатилган: биринчиси, панд-насиҳат; иккинчиси, фаҳм-фаросат ва илм; учинчиси, пайғамбарлик; тўртинчиси, Қуръон маъноларидир. Буларнинг бари илмга боғлиқ”.

Учинчидан, Аллоҳ таоло: “Ва сизларга фақат озгина илм берилган, холос” деб марҳамат қилган. Бунинг маъноси шуки, илм шунчалик чексизки, унинг инсониятга берилган бир қисмининг ўзиёқ коинотдаги катта-катта кашфиётларни очмоқда. Бошқа бир оятда эса Аллоҳ таоло: “Айтинг, дунё матоси оздир”, деб бутун борлиққа оз сифатини бермоқда. Энди, тафаккур қилайлик, Аллоҳнинг наздида оз ва арзимас бўлган дунёнинг сир-синоатини билишган ожизмиз-у, чексиз-чегарасиз илмга нима деб таъриф бериш мумкин!

Тўртинчидан, Аллоҳ таоло илмлиларни илмсизлардан устун қўйди: “Айтинг, биладиганлар билан билмайдиганлар тенг бўлурми?!” Албатта, йўқ, улар асло баробар эмаслар. Аллоҳ таоло Қуръонда олти нарсани олти нарсадан устун қўйган: биринчиси, нопокни покдан, яъни ҳалолни ҳаромдан; иккинчиси, кўзи ожиздан кўзи кўрадиган инсонни; учинчиси, нурни зулматдан; тўртинчиси, жаннатни жаҳаннамдан; бешинчиси, сояни офтобдан; олтинчиси, олимни жоҳилдан. Агар яхшилаб ўйлаб кўрилса, буларнинг бари илмнинг жаҳолатдан устунлиги билан боғлиқлигини кўриш мумкин.

Бешинчидан, Аллоҳ таоло олимларга итоат қилишга буюрди: “Аллоҳга итоат қилинглар ва Расулга ҳамда ўзларингиздан бўлган иш бошларига итоат қилинглар”. Оятдаги “...иш бошлари”дан мурод олимлардир.

Олтинчидан, Аллоҳ таоло олимларни иккита оятда Ўзидан кейинги иккинчи ўринда зикр этди. Биринчиси, “Аллоҳга итоат қилинглар ва Расулга ҳамда ўзларингиздан бўлган иш бошларига итоат қилинглар” ояти бўлса; иккинчиси, “Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига Аллоҳ, фаришталар ва илмлилар гувоҳлик бердилар” оятидир. Сўнг Аллоҳ таоло олимларнинг мартабасини янада кўтариб, бошқа иккита оятда уларни Ўзидан кейинги биринчи мартабада зикр этди. Яъни, бир оятда: “Ва унинг таъвилини Аллоҳ ва фақат пухта илмлиларгина билади” деб хабар берган бўлса, яна бир бошқа оятда: “Айтинг, мен билан сизнинг орангизда Аллоҳ ва Китоб ҳақида илми борлар гувоҳликка кифоя қилур”,  деб олимларни биринчи мартабага қўйган. Бундан-да олийроқ мартаба, мансаб борми?!

Еттинчидан, олимларни даражаларга кўтарди: “Аллоҳ сизлардан имон келтирган ва илм ато қилинганларани даражаларга кўтарур”. Аллоҳ таоло Қуръонда тўрт тоифани юқори даражаларга кўтарган: биринчиси, Бадр жангида иштирок этган мўъминларни; иккинчиси, мужоҳидларни; учинчиси, солиҳларни ва тўртинчиси, олимларни. Бадр аҳлини бошқа мўъминлардан юқори даражага қўйди, мужоҳидларнинг фазилатини узрли сабаб билан жанга бора олмаган мўъминларникидан бир неча даража юқори санади, солиҳларни эса юқоридагилардан ҳам баландроқ даражага кўтарди ва олимларни мазкур уч тоифадан ҳам афзал даражага қўйди. Демак, олимлар инсонлар ичида энг афзалидир.

Саккизинчидан, Аллоҳ таоло олимларни “Аллоҳдан қўрқувчи бандалар” сифати билан мақтаган: “Албатта, Аллоҳдан бандалари орасида фақат олимларигина  қўрқурлар”.                         

 

                                                             Абдуллоҳ Маллабоев

ЎМИ Матубот хизмати

Қуръони карим
Бошқа мақолалар
Мақолалар

ДАНГАСАЛИКнинг  энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ

01.07.2026   218   3 min.
ДАНГАСАЛИКнинг   энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ

УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:

 

 

ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:

 

  • «Дангасадан Худо безор»;

 

  • «Дангасага иш буюрсанг, сенга ақл ўргатур»;

 

  • «Яхши билан юрсанг – етарсан муродга,

Ёмон билан юрсанг – қоларсан уятга».

 

 

ҚУРЪОНИ КАРИМ ОЯТИ КАРИМАЛАРИ ва

МУБОРАК ҲАДИСИ ШАРИФЛАРга асосан

уламоларимиз кўрсатиб берган

ДАНГАСАЛИКнинг энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ:

 

  1. Вақт зое кетади.
  2. Орзулар амалга ошмай қолади.
  3. Имкониятлар қўлдан кетади.
  4. Қарздорликка сабаб бўлиши мумкин.
  5. Камбағалликка олиб келиши мумкин.
  6. Ишлар орқага сурилаверади.
  7. Ризқ баракасини камайтиради.
  8. Атрофдагилар ҳурматини камайтиради.
  9. Оилавий муаммоларни кўпайтиради.
  10. Ишончли инсон сифатида кўринмасликка олиб келади.
  11. Бошқаларга юк бўлиб қолишга сабаб бўлади.
  12. Муваффақиятдан узоқлаштиради.
  13. Бошқаларга қарамликни оширади.
  14. Ҳар ишни эртага қолдириш одат бўлади.
  15. Ортиқча ухлашга ўргатади.
  16. Соғлиққа салбий таъсир қилади.
  17. Танани заифлаштиради.
  18. Жисмоний ожизликни кучайтиради.
  19. Хотирага салбий таъсир қилади.
  20. Инсон ўз кучига ишонмай қўяди.
  21. Тартибсиз ҳаёт пайдо бўлади.
  22. Афсуслар сони ортиб боради.
  23. Ҳар бир ишни оғир қилиб кўрсатади.
  24. Ишни ярим йўлда ташлашга ўргатади.
  25. Қўрқоқликни кучайтиради.
  26. Масъулият ҳисси пасаяди.
  27. Иродани заифлаштиради.
  28. Қарор қабул қилиш қийинлашади.
  29. Ўқиш ва илмда ортда қолдиради.
  30. Касбда ўсишни тўхтатади.
  31. Мақсадсизликни кучайтиради.
  32. Руҳий тушкунликни кучайтиради.
  33. Ўзини айблашни кўпайтиради.
  34. Инсонни бефарқ қилиб қўяди.
  35. Вақт қадрини йўқоттиради.
  36. Ишончни пасайтиради.
  37. Ибодатда сустлик пайдо қилади.
  38. Намозга бепарволик келтиради.
  39. Ҳаракатдан совутади.
  40. Сабрни камайтиради.
  41. Интизомни йўқотади.
  42. Иш сифати пасаяди.
  43. Диққатни сусайтиради.
  44. Илҳомни йўқотади.
  45. Ижодкорликни камайтиради.
  46. Ортиқча қўрқув уйғотади.
  47. Ўзгаришдан қочишга ўргатади.
  48. Қаноатсизликни кучайтиради.
  49. Ҳасадни ошириши мумкин.
  50. Бировнинг ютуғини кўра олмасликка олиб келади.
  51. Ҳаракатчан инсонларга нисбатан ички норозилик туғдиради.
  52. Ортиқча вазнга сабаб бўлиши мумкин.
  53. Руҳий чарчоқни оширади.
  54. Кун тартибини бузади.
  55. Режасизликни кучайтиради.
  56. Фурсатларни йўқоттиради.
  57. Мақсадларга етишишни секинлаштиради.
  58. Ўзига бўлган ҳурматни камайтиради.
  59. Ички кучни сусайтиради.
  60. Жавобгарликдан қочишга ўргатади.
  61. Муҳим ишларни кечиктиради.
  62. Кўп узр сўрашга ўргатади.
  63. Иродасизликни кучайтиради.
  64. Ҳаётда тартибсизлик келтиради.
  65. Қалбда умидсизлик пайдо қилади.
  66. Меҳнат завқини йўқотади.
  67. Яхши одатларни бузади.
  68. Ёмон одатларга йўл очади.
  69. Ўзини ривожлантиришни тўхтатади.
  70. Китоб ўқишдан совутади.
  71. Илм олишга қизиқишни пасайтиради.
  72. Тез зерикишга олиб келади.
  73. Қарорсизликни кучайтиради.
  74. Фаол инсонлардан узоқлаштиради.
  75. Бефойда машғулотларни кўпайтириб юборади.
  76. Инсонни суст табиатли қилиб қўяди.
  77. Ўз имкониятини очолмасликка сабаб бўлади.
  78. Аллоҳ берган неъматларни ишлатмасликка олиб келади.
  79. Қувончни камайтиради.
  80. Бахт ҳиссини пасайтиради.
  81. Муваффақият лаззатини татимай қолдиради.
  82. Жамият учун фойдани камайтиради.
  83. Қалбда пушаймонлик тўплайди.
  84. Ҳар кунини самарасиз ўтказади.
  85. Вақтни ҳис қилмасликка олиб келади.
  86. Келажакдан хавотирни оширади.
  87. Ҳар бир ишга эринч билан қарашни ўргатади.
  88. Ижтимоий тармоқларга ортиқча боғлаб қўяди.
  89. Ота-она ишончини йўқотиши мумкин.
  90. Раҳбарлар наздида қадрни туширади.
  91. Дўстлар ишончини камайтиради.
  92. Бошланган ишларни тугалламасликка одатлантиради.
  93. Ваъдада турмасликка олиб келади.
  94. Кечикишларни кўпайтиради.
  95. Кўп шикоят қилишга ўргатади.
  96. Қалбни қаттиқлаштиради.
  97. Нафсни кучайтиради.
  98. Ҳаёт сифатини пасайтиради.
  99. Дунё ва охират учун зарар келтириши мумкин.
  100. Шайтон васвасасига мойил қилади.

 

ИЛОҲО МЕҲРИБОН ПАРВАРДИГОРИМИЗ ЎЗИ буюрган,

Жаноби ПАЙҒАМБАРИМИЗ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ тавсия этган,

ўтмишда ЎТГАНЛАРИМИЗНИНГ руҳлари шод бўладиган,

ХАЛҚИМИЗ хурсанд бўладиган,

ОТА-ОНАЛАРИМИЗ рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!

 

Иброҳимжон домла Иномов

МАҚОЛА