24 Июн, 2026, 9 Муҳаррам, 1448
24 Июн, 2026, 9 Муҳаррам, 1448
Инсон организмида заифлик, терининг қуруқлиги ва тирноқларнинг синувчанлиги фойдали моддалар етишмаётганидан дарак беради. Бунда киши организмига қандай витаминлар етишмаётганини аниқлаш йўллари устида тўхталмоқчимиз. Организмда қандай витаминлар етишмаётганини аниқлаш учун киши ўз танаси ташқи кўринишига – сочлари, териси ва тирноқлари ҳолатига эътибор бериши лозим, улар инсон соғлиғи ҳақида аниқ маълумот беради.
1. Агар бирон аъзойингизни қаттиқ нарсага енгил уриб олганда, кўкариш пайдо бўлса, ва у узоқ вақт тузалмаётган бўлса, организмда С, К ва Р витаминлари етишмаётганидан дарак беради.
Бу витаминлар: цитрус меваларида, рангли карамда, кўк қалампирда, турли меваларда ва помидорларда мавжуд.
2. Тез-тез бош айланиши, қулоқ шанғиллаши В3 ва Е витаминлари, калий ва магний моддалари етишмаслигидан хабар беради. Бу витаминлар истеъмол қилинганда фаоллиги С витамини билан қўшилса, таъсири янада кучаяди.
Бундай ҳолатда ёнғоқ, турли баргли (лавлаги, сабзи каби) сабзавотлар, яшил нўхот, тухум, цитрус мевалари, банан ва кунгабоқар пистаси каби нози-неъматлар истеъмол қилиш тавсия этилади.
3. Кўзлар қизариши, уларнинг қуруқшаши ва ачишиши, қоронғига мослашишнинг қийин кечиши А ва В2 витаминлари етишмовчилигидан хабар беради. В2 витамини ёғ-мой маҳсулотлари билан ўзлаштирилади.
Бунда сабзи, зайтун ёғи, жигар, балиқ, тухум, сариёғ, яшил сабзавот, салат, сут ва пишлоқ истеъмол қилиш тавсия этилади.
У ёки бу витамин нима учун хизмат қилиши, улар қайси неъматларда бўлиши ва инсон саломатлигининг қайси жиҳатлари учун жавоб бериши ҳақида нималарни билиш зарур? Қуйида шу ҳақда суҳбат юритмоқчимиз.
Витаминлар ҳақида нималарни билиш лозим
Инсон ҳаётида витамин (дармондори)лар муҳим роль ўйнайди. Улар инсон саломатлигининг умумий ҳолатига, тери, соч ва тирноқларнинг соғлом ва кўркамлигига, ички аъзолар фаолиятининг меъёрда ишлаб туришига, иммунитет меъёрида бўлишига ва бошқа ҳолатларга жавоб берадилар.
С витамини терининг кўркам ва силлиқлигини, мустаҳкам иммунитетни, яхши кайфиятни, соч ва тишлар саломат бўлишини таъминлайди.
Бу витамин укропда, цитрус меваларида, наъматакда, чаканда мойи (облепиха)да, қизил рангли меваларда, рангли карамда, яшил нўхотда, фасолда, турпда ва кивида мавжуд.
Бу нози-неъматлар пишириш жараёнида фойдали хусусиятларини йўқотади.
Бир суткада инсон организми учун зарур бўлган меъёри 70 мг/ ёки 1-2 та апельсин истеъмол қилиш кифоя.
В6 витамини организм ёшлигини, асаб тизими мустаҳкамлигини, қон томирлари соғлом бўлишини таъминлайди.
Бу витамин бошоқли ўсимликларда, буғдойнинг янги ундирилган ниҳолларида, кўк салатда, карамда, бананда, ёнғоқда, буғдой кепагида, лосос балиғида ва гўштда мавжуд.
Ёруғликнинг давомли тушишида ўз таъсир кучини йўқотади. Бир суткада инсон организми учун зарур бўлган меъёри: 1,6-2 мг/ ёки 300 грам мол гўшти истеъмол қилиш етарли бўлади.
К витамини жароҳатларнинг тез битишини, қон сифати ва унинг ивувчанлигининг меъёрда бўлишини таъминлайди.
Бу витамин исмалоқда, қичитқи ўтда, наъматакда, турли хил карамларда, сабзида, помидорда, қулупнайда ва кўк чойда мавжуд.
Витамин узоқ муддат офтоб таъсири ёки оловда пиширилишида яроқсиз ҳолга келади.
Бир суткада инсон организми учун зарур бўлган меъёри 2 ош қошиқ петрушка истеъмол қилиш етарли бўлади.
Д витамини умумий саломатлик ва суяклар мустаҳкамлигини, қоннинг меъёрда ивувчанлигини, шамоллашдан ҳимояланишни, заҳарли моддаларнинг организмдан чиқиб кетишини, яхши кайфиятни, юрак қон томирлар саломатлигини таъминлайди.
Бу витамин: пишлоқда, сариёғда, творогда, тухумнинг сариғида, балиқда, денгиз маҳсулотларида, картошкада, ўсимлик ёғида, мол гўштида мавжуд, шунингдек, организмдан қуёш нури таъсирида ажралиб чиқади.
Бу витамин оловда пиширилишида ва ишқор таъсирида яроқсиз ҳолга келади.
Бир суткада инсон организми учун зарур бўлган меъёри: 2-5 мг/ ёки 2 та тухум истеъмол қилиш етарли бўлади.
Витамин В2 ҳужайралар янгиланиши ва мушакларнинг меъёрда ишлашини таъминлайди..
Бу витамин: сутда, бодомда, қўй гўштида, тухумда, қўзиқоринда, гречкада, творогда, хамиртурушда ва гўштда кўпроқ учрайди.
Ёруғликнинг узоқ вақт таъсири остида бу витамин яроқсиз ҳолга келади.
Бир суткада инсон организми учун зарур бўлган меъёри: 1,3-3 мг2-5 мг/ёки 2 та тухум истеъмол қилиш кифоя қилади.
Шунингдек, қоракесак қўй гўшти ёки тухумдан бироз истеъмол қилиш етарлидир.
В 12 витамини меъёрдаги тана вазни, мустаҳкам иммунитет, соғлом хотира ва шунингдек, ичаклар тизими соғлом бўлишини таъминлайди.
Бу витамин салатда, турли балиқ маҳсулотларида, сутда, пишлоқда, тухум сариғида кўпроқ учрайди.
Ёруғликнинг давомли ва ўткир таъсирида, давомли муддат иситилишида яроқсиз ҳолга келади.
Бир суткада меъёри: 2-5 мг ёки 100 г лосос балиғидан истеъмол қилиш лозим.
В15 витамини мустаҳкам хотира, яхши кайфият, касалликдан сўнг саломатликнинг тезда тикланиши, қон томирлари саломатлиги, юрак фаолиятининг меъёрда бўлишини таъминлайди.
Бу витамин гўштда, парранда гўштида, тухум сариғида, сут маҳсулотларида, балиқ икрасида, ёнғоқда, хамиртурушда, сулида, гречкада ва гуручда учрайди.
Қайта музлатилганида ва музлатилгач, эритилганида яроқсиз ҳолатга келади.
Бир суткалик меъёри 5 мг ёки қўй жигаридан 100 г истеъмол қилиш лозим.
Е витамини организм ёшлигини сақлашни, репродуктив (насл қолдириш) тизим фаолиятини, кайфиятнинг яхши бўлишини, ташқи салбий таъсирлардан ҳимоя қилинишини таъминлайди.
Бу витамин гўштда, кунгабоқар, жўхори, қовоқ, зайтун ёғларида, сариёғда, ёнғоқда, сут маҳсулотларида ва жигарда мавжуд.
Яроқсиз ҳолга келиши: узоқ муддат сақланишида.
Бир суткалик меъёри 30-50 мг/ 1 ош қошиғидаги оқланмаган ёғ истеъмол қилиш етарли бўлади.
А витамини терининг кўркамлиги ва ёшлигини, соч гўзаллигини, тирноқлар саломатлигини, кўриш қувватининг кучлилигини, суяклар бақувватлигини, репродуктив (насл қолдириш) тизим фаолиятини, яхши кайфият ва ташқи таъсирлардан ҳимояланишни таъминлайди.
Бу витамин сабзида, цитрус меваларида, пишлоқнинг қаттиқ навларида, творогда, сутда, тухумда, балиқда, жигарда ва петрушкада учрайди.
Юқори ҳарорат таъсирида ва узоқ муддат сақланишида яроқсиз ҳолатга келади.
Суткалик меъёри: 0,4-1 мг; ёки мол жигаридан бир неча бўлак истеъмол қилиш кифоя қилади..
Жалолиддин Нуриддинов тайёрлади
7 июнь 2017 йил
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Аллоҳ таоло ғайб нарсаларни билишига яна бир ақлий далил келтирган. Келажакда бўладиган ишлар ҳақида билишини ҳаммага ошкор қилган. Аллоҳ таоло марҳамат қилади:
﴿الم غُلِبَتِ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ﴾
“Алиф. Лаам. Мийм. Рум мағлуб бўлди. Ернинг энг қуйи қисмида. Ва улар мағлубиятларидан кейин тезда ғолиб бўлажаклар. Саноқли йилларда. Ундан олдин ҳам, кейин ҳам барча иш Аллоҳдандир. Ўша кунда мўминлар шодланурлар” (Рум сураси, 1-4 – оятлар).
Ушбу тарихий фактларни ҳатто динсизлар ҳам инкор эта олмайдилар. Ўша пайтда ер юзидаги энг қудратли икки давлат – Форс ва Рум ўртасида уруш бўлиб ўтган. Уруш эса Румнинг мағлубияти билан тугаган. Бундан Макка мушриклари хурсанд бўлишган. Чунки форслар оловга сиғинувчи халқ бўлган.
Румликлар эса насроний, яъни аҳли китоб эдилар. Бу мағлубиятдан мусулмонлар маҳзун бўлганлар. Айни ўш пайтда ушбу ояти карима нозил бўлиб, Румнинг бир неча йил (ўн йил ўтмасдан) ғолиб бўлишлари ҳақидаги илоҳий хушхабар келган.
Мусулмонлар ва мушриклар гаров боғлашган. Гаров муддатини эса етти йил қилиб белгилашган. Етти йил ўтгач кутилган ҳодиса юз бермаган. Мусулмонлар маҳзун бўлиб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларга келишганда у зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Саноқли йил деганда неча йилни тушунасизлар?” деб сўраганлар. Улар: “Узоғи ўн йилни” деб жавоб берганлар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳазрат Абу Бакр розияллоҳу анҳуга: “Гаров муддатини яна икки йилга узайтиринглар”, деб топшириқ берганлар. Икки йил ўтмасдан Рум давлати форслар устидан ғалаба қозонган. Шундан кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам саҳобаларни гаров боғлашдан қайтарганлар.
Энди ўйлаб кўрайлик. Бундай хабарни инсониятга ким билдириши мумкин? Ахир румликлар биринчи жангда мағлуб бўлган эдилар. Ҳеч ким Румнинг энди ғалаба қилиши у ёқда турсин, ўзини ўнглаб олишини ҳам хаёлига келтирмаган. Шунча йилдан кейин юз берадиган урушнинг натижасини ким бунчалик аниқ айтиб бера олади. Ҳатто уруш бошланган тақдирда ҳам ҳеч ким бу уруш нима билан тугашини аниқ ишонч билан айта олмайди. Ғалаба қилишга ҳар икки томонда ҳам ишончи комил бўлгани учун урушишга қарор қилинади. Кўзи етмаган урушга ҳеч қайси давлат таваккал қилиб киришмайди. Мағлубиятини олдиндан билган тараф урушга кирмайди. Демак, натижани аниқ қилиб айтиш ҳеч кимнинг қўлидан келмайди.
Бу мисолда ҳам Аллоҳ таоло барча нарсани билишини бизга кўрсатмоқда. Бизга иккита катта давлат ўртасидаги урушнинг натижасини айтмоқда. Ким ғолиб, ким мағлуб бўлишини аниқ қилиб айтмоқда. Бу уруш ростан ҳам содир бўлди ва Аллоҳ айтганидек ўн йиллар ичида Рум давлати форсларнинг устидан ғалабага эришди.
Агар акси бўлиб бу оят Қуръони каримда бир оятлигича қолаверганида нима бўлар эди? Аллоҳга иймон келтирмайдиганлар мусулмонларнинг устидан кулган бўлардилар. Лекин ростлиги исботланганда оғизларига мум тишлайдилар. Аллоҳ таоло Ўзининг бутун дунёга ҳақиқий ҳукмрон эканини исботлаб қўйди. Ҳар бир нарсани олдиндан аниқ билишини кўрсатди. Барча нарса Унинг измида эканини аён қилди. Шу ерга келганда Аллоҳнинг қуйидаги оятини янада теранроқ англаймиз:
﴿إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ﴾
“Бир нарсани ирода қилганида Унинг иши “Бўл” демоқликдир. Бас у бўлади” (Ёсин сураси, 82-оят).
Бу гапларни бутун борлиқнинг ягона яратувчиси бўлган Аллоҳ айтмоқда. Ақлимиз бу нарсага қаноат қилар экан, юқорида айтиб ўтганимиз яна бир оятни эслаб оламиз: “Аллоҳнинг амри келиб бўлди. Унга шошилманглар”.
Шайх Муҳаммад Мутавалли Шаъровий раҳимаҳуллоҳнинг
"Аллоҳнинг борлигига ақлий далиллар" китобидан
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 