Инсон асабийлашса мия, жигар, буйрак ва юракка озуқа ташувчи йўллар бўғилади. Кўз қорачиғи кенгайиб, юрак уриши тезлашади. Бундай вақтда жигардан углеводлар (зарарли суюқлик) ажрала бошлайди. Аъзоларнинг бундай пала-партиш ишлаши кўп касалликларнинг (стенокардия, инфаркт, инсулт) келиб чиқишига сабаб бўлади.
Очиқ чеҳрали, босиқ, вазмин одамлар руҳан ва жисмонан тетик бўлади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ғазабланган пайтда ўтириб олишни, яна босилмаса, ётиб олишни ёки таҳорат янгилаб, икки ракат намоз ўқишни тавсия қилганлар.
Асаб толаларининг узилиши аъзоларимиздаги озиқ моддалар камайишига, ҳолсизликка олиб келади. Масалан, жисмимизда калций моддаси етишмаса, мушакларимиз оғриб, суякларимиз мўрт бўлиб қолиши мумкин. Юзимизга табассум қайтиши биланоқ, миямиз тажангликни сўндирувчи моддалар ишлаб чиқара бошлайди.
Мунтазам бадантарбия қилиш, очиқ ҳавода айланиш, айниқса, уйқуга ётишдан олдин беш-ўн дақиқа юриш жуда фойдали. Табиат қўйнига чиқиб завқланиш, вақти-вақти билан тоза сув ҳавзаларида чўмилиб туриш ҳам керак. Шунингдек, озуқага бой овқатларни меъёрида ейиш яхши. Эзгу ният, чиройли сўз, яхши амал, ота-она, қариндош-уруғ, қўни-қўшнилар билан яхши муносабат ҳам асабларимизга тинчлик беради, мустаҳкамлайди. Демак, имкон борича турли асаббузарликларнинг олдини олишга интилишимиз, яхшиликка ишонч, келажакка умид билан яшашга ўрганишимиз зарур.
Парда ЖЎРАев,
кардиолог
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Оқил киши бирор нарсага жасадидан олдин ақли билан эришади
Муваффақиятли талабанинг муваффақият сири нимада? Албатта, имтиҳон лаҳзаси уни ҳаргиз тарк этмаган талабанинг муваффақият ва ижтиҳод сири унинг эътиборли эканидадир. Аммо, дангаса талаба эса, имтиҳон вақтини унутади, ҳар кунлигини бошқа кунларгидек ўтказади, дўстлари билан бирга хурсандчилик қилади, яъни имтиҳондан сусткашлик қилади.
Муваффақиятли талаба ҳеч қачон имтиҳон пайтини ёдидан чиқармайди.
Умрнинг қиймати уни мазмунли бўлишлигида. Муддатида эмас!
Инсон умрининг қиймати солиҳ амаллар ва мазмунли бўлишлигидадир. Муддатини узун бўлишлигида эмас! Гоҳида ҳаёт жуда мазмунли бўлади, гоҳида эса тескариси.
Имом Шофеъий раҳимаҳуллоҳ эллик йилдан озроқ вақт умр кечирдилар. Аммо, у киши ҳисобини Аллоҳ таологина биладиган яхшиликларни тарк этдилар.
Имом Нававий раҳимаҳуллоҳ ҳам эллик йилдан озроқ вақт умр кечирдилар ва у киши ҳам жуда кўп яхшиликларни тарк этдилар. Буларнинг ҳисоб-китобини Аллоҳнинг ўзи билувчидир.
Баъзи инсонлар тўқсон йил ва ундан ҳам кўп умр кечирадилар. Бирор нарсага қўл урмайдилар. Айни шу – мазмунсиз умрдир. Шу боис ҳам уламолар “Умрнинг қиймати солиҳ амаллар билан” деган фикрга тўхталишган.
Ҳақиқий умр – солиҳ амалларга бой бўлганидир.
Инсон умрини замондан иборат деса, у қадр-қиймати йўқ умрдир.
Инсон умрини солиҳ амалларда деса, у умрларнинг энг улуғидир.
Аллоҳ таоло ўрганаётган илмимизга амал қиладиган ва уни бошқаларга етказадиганлардан қилсин!
Доктор Муҳаммад Ротиб Набулсий маърузаларидан
Абдуссамиъ Хайруллоҳ таржимаси