22 Май, 2026, 4 Зулҳижжа, 1447
22 Май, 2026, 4 Зулҳижжа, 1447
Сафарни ихтиёр қилиб йўлга ҳозирлик кўрган кишини йўлдан қайтармоқ кейинчалик ўша одамнинг маломатларига дуч бўлмоқ демакдир. Зотан, динимизда ҳам ўз маконида иши юришмаган кишиларнинг сафарга чиқиши тавсия этилган. Бизнинг ватандошларимиз мусофирчиликка асосан ризқ-насиба талабида чиқаётир. Уларнинг баъзилари мусофирчилик заҳматини тортгани бесамар кетмай уч-тўрт сўм орттириб келяпти, баъзилари эса қуруқ қўл билан қайтиб келаётир.
“Бисмиллаҳ” деб юртидан чиққан одамнинг Худодан бошқа ёри йўқ. Шундай экан, ундай одам Аллоҳ таолонинг ҳимоясида бўлишни истаса, аввало хулқини гўзал тутмоғи даркор. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумо айтади:
“Мусофирнинг зоди роҳиласи ҳалол, покиза бўлиши, сафар мобайнида (ён-атрофдагиларга) ширинсуханлиги, сафардошларига хушмуомалалиги, еб-ичиш ва харажатларда қўлидан келганича уларга ёрдам бериши улуғ инсон эканининг аломатидир”.
Ана шу фазилатлари мусофирчиликда уни бошқаларнинг кўзига яхши кўрсатади. Албатта, танимаган-билмаган жойларига бориш кишини бир оз ҳаяжонлантиради, уйида қолаётган фарзандларидан хавотир олишига ҳам сабаб бўлади.
عن عثمان بن عفان، قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "مَنْ خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ يُرِيدُ سَفَرًا فَقَالَ حِيْنَ يَخْرُجُ: بِسْمِ اللهِ وَ اعْتَصَمْتُ بِاللهِ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللهِ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إَلا بِاللهِ رُزِقَ خَيرَ ذَلِكَ المَخرَجِ وَصُرِفَ عَنهُ شَرَّ ذَلِكَ المَخرَجِ".
Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
“Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам:
“Кимки сафарни ирода қилиб уйидан чиқса ва чиқаётган пайтида: “Бисмиллаҳи ваътасомту биллаҳи таваккалту алаллоҳи ла ҳавла вала қуввата илла биллаҳ” (Аллоҳнинг номи билан сафар қилишни бошлайман. Аллоҳнинг ёрдамига боғландим, Аллоҳга таваккул қилдим ва тоатга қувват ҳам, гуноҳдан сақланишга бўлган қувват ҳам ёлғиз Аллоҳдандир) деса, ўша чиқишлигида яхшилик билан ризқланиб, ўша чиқишлигининг ёмонлиги ундан дафъ қилинади”, дедилар”.
Мусофирчиликнинг тўрли кўринишлари ва шартлари ҳақида муфассир олимларимиз кўп ва хўб ёзган. Уларнинг асарлари билан ҳам вақти билан таништириб борамиз. Ҳозирги мақоламизда эса муҳожирликнинг, замонавий ифодада айтганда, мигрантлик ёки гастарбайтерликнинг инсоннинг руҳиятига қанчалик таъсир кўрсатишига биргина мисол келтирмоқчимиз.
Қўлида дипломи бор, кўп йиллар шифохонада ишлаган врач аёл озгина пул топайлик, уйимизнинг кам-кўстини бутлайлик, болаларни ўқитайлик, тўйлар қилайлик деган ниятда Уммон Орти давлатига ишлагани кетибди. У ерда бир инсофли оилага учраб қолибди. Кекса кампирга қарай бошлабди. Хонадон эгалари унга чиройли муомала қилар, яхшигина ойлик маош ҳам тўлар экан. Кўп йил ишлабди. Бу ердан ният қилиб чиққанларининг деярли ҳаммасини ҳал қилишга ўша ёқда ишлаган дастмояси асқатибди.
Ниҳоят энг кенжа қизини чиқарадиган бўлишибди. Уйнинг эгаларидан рухсат олиб йўлга шайланибди. Кейин яна бунча жойга бориб-келишга озгина пул керакми, яхшиси, яна бир йил сабр қилсам, биратўла кета қоламан, деб ўйлабди. Йўлларига кўз тикиб ўтирган фарзандларига қўнғироқ қилиб шу қарорини айтибди. Ҳамманинг ҳафсаласи пир бўлибди. Лекин тўйни тўхтатиб бўлмайди-ку!
Ҳосили калом, яна бир йил ишлаб энди қайтмоқчиман деб қўнғирогқ қилса, эри ҳам, болалари ҳам ишингиз яхши бўлса, ишлайверганингиз маъқулми, яна бундай яхши хонадон топиладими, йўқми, деятган эмиш...
Бу гапларни эшитиб унинг бошидан совуқ сув қўйгандек бўлибди. Мусофирчиликда ўтган йиллари кўз ўнгида бирма-бир ўтаверибди. Деярли ҳар куни боғланиб “Сизни соғиндик, ойижон”, “Қачон қайтасиз, ойижон” дея мўлтираган фарзандлари наҳотки усиз яшашга ўрганиб қолган бўлса! Унинг ўзичи? Ўзи эрисиз, фарзандларисиз яшашга кўникмадими?.. Қайтиб борганда уларга эл бўлиб кетармикан!..
Дамин ЖУМАҚУЛ
ЎМИ Матбуот хизмати
Муносабат
Юртимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар ва туб янгиланишлар замирида эзгу мақсад — инсонни улуғлаш, унинг дарду ташвишлари билан яшаш ғояси мужассамдир. Айниқса, диний-маърифий соҳага, миллий ва диний қадриятларимизни тиклашга қаратилаётган юксак эътибор ҳамда “Инсон қадри учун” тамойили халқимиз қалбида эртанги кунга бўлган ишончни, Яратганнинг берган неъматларига шукроналик ҳиссини янада мустаҳкамламоқда.
Мамлакатимизда инсон қадрини улуғлаш, аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш, жамиятда меҳр-оқибат, саховат ва ҳамжиҳатлик муҳитини мустаҳкамлаш давлат сиёсатининг устувор йўналишига айланди. Олийжаноб, халқчил ва савобли ушбу тамойиллар, айниқса, имон-эътиқод, эзгулик фазилатлари янада жўш урадиган муборак кунларда, қутлуғ Қурбон ҳайити айёми арафасида ўзгача бир тароват ва амалий ифода касб этмоқда.
Давлатимиз Раҳбари томонидан эҳтиёжманд аҳолини ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан янада қўллаб-қувватлаш юзасидан янги таклифлар тақдимоти билан танишилиб, 690 миллиард сўм маблағ ажратилишини маъқуллаганлари бутун юртдошларимизни янада тўлқинлантириб юборди. Давлат кучи ва эътибори билан ажратилган бу катта маблағнинг айнан "Вақф" фонди ҳисобидан йўналтирилиши бизнинг зиммамизга улкан, шарафли масъулият юклайди. Бу ишонч фонднинг ҳар бир ходимидан ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ ғайрат, фидойилик талаб этади.
Халқнинг омонати бўлган бу маблағларни Муҳтарам Президентимиз таъкидлаганларидек, тўлиқ шаффоф, адолатли ва манзилли тарзда ўз эгаларига етказиш учун бор куч-ғайратимизни сафарбар этамиз. Зеро, бу хайрия ишлари шунчаки кўрсаткичлар учун эмас. Уларнинг замирида минглаб хонадонларга қайта кириб келадиган умид ва қувонч мужассам.
Мазкур маблағлар ҳисобидан оғир ва ногиронликни келтириб чиқарувчи касалликларга чалинган 10 минг нафар болада мураккаб жарроҳлик амалиётлари ўтказилади. Бу дегани, 10 минг оиланинг қайта бахтга эришиши, оналар кўзидаги ёшнинг тинишидир. Шунингдек, 2,3 минг нафар онкологик, гематологик ва онкогематологик ташхиси қўйилган беморларни тиббий текширувдан ўтказиш, даволаш ва жарроҳлик амалиётлари харажатлари, шу жумладан, камида 350 нафар оғир беморда жигар ва буйрак кўчириш амалиёти харажатлари тўлиқ қоплаб берилади. Кўрсатилаётган бу саховатлар доирасида ижтимоий ҳимояга муҳтож, етим ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган, шунингдек, Ватан сарҳадларини ҳимоя қилиш йўлида қурбон бўлган қаҳрамонларимизнинг 8 минг нафардан зиёд фарзандлари алоҳида эътиборга олиниб, уларнинг омонат ҳисобварақларига 200 АҚШ доллари миқдорида пул маблағлари ўтказиб берилиши фарзандларимиз бизга омонат, деган улуғ ғоянинг амалий исботидир.
Шу билан бирга, давлат таъминотидаги оилалар, ўзгалар парваришига муҳтож бўлган ёлғиз яшовчи ҳамда ёлғиз кексалар ва ногиронлиги бўлган шахслар озиқ-овқат тўпламлари билан таъминланиши, ижтимоий ҳимояга муҳтож аҳоли тоифалари учун эҳсон дастурхонлари ёзилиши, зиёратгоҳлар ва диний таълим ташкилотларида қурбонлик тадбирларининг ўтказилиши байрам шукуҳини ҳар бир хонадонга олиб киради.
Муқаддас ислом динида инсонларга яхшилик қилиш билан бирга, Аллоҳнинг уйларини обод этиш, ўтганларнинг қабрларини зиёратгоҳга айлантириш энг улуғ савобли амаллардан саналади. Давлат раҳбари томонидан кўрсатилган бу галги ғамхўрлик доирасида диний-маърифий соҳа алоҳида эътиборда тутилиб, жойлардаги 500 та масжидда аҳоли учун қулай шароитлар яратиш мақсадида замонавий таҳоратхоналар қурилиши, реконструкция қилиниши ва таъмирланиши, шунингдек, қабристонлар обод этилиши ушбу эзгу ишларнинг ниҳоятда гўзал ва узвий давоми бўлди.
Муҳтарам Президентимиз ушбу тадбирларнинг шаффоф ва манзилли ташкил этилиши зарурлигини алоҳида таъкидлаб, мутасаддиларга тегишли топшириқларни бердилар.
Ҳадиси шарифда: "Ким бир мўминнинг дунёвий ташвишларидан бирини аритса, Аллоҳ таоло унинг қиёмат кунидаги ташвишларидан бирини аритади", деб марҳамат қилинади. Бугун юртимизда давлат даражасида олиб борилаётган бу тизимли саховат ва мурувват тадбирлари айни шу илоҳий даъватнинг жамиятдаги жонли намунасидир. Тинчлик ва осойишталик ҳукм сурган юртга мана шундай барака ва хайр-саховат ярашади.
"Вақф" хайрия жамоат фонди жамоаси мана шундай улуғвор жараёнларда халқимизга хизмат қилиш йўлида бор куч ва имкониятларини ишга солиб, зиммадаги масъулиятли вазифани юксак ғайрат ва виждон амри билан адо этишга киришган. Зеро, инсон қадри улуғланган юртда ҳамиша барака, тинчлик ва тараққиёт бардавом бўлади. Илоҳим, юртимиз тинч, халқимиз фаровон, муборак айёмлар қутлуғ бўлсин!
Зайниддин ЭШОНҚУЛОВ,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари,
"Вақф" хайрия жамоат фонди раиси
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 