Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
18 Март, 2026   |   29 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:12
Қуёш
06:30
Пешин
12:36
Аср
16:45
Шом
18:37
Хуфтон
19:49
Bismillah
18 Март, 2026, 29 Рамазон, 1447

ИЛМ ТАРҚАТИШ – ЭНГ КАТТА ЭҲСОН

11.05.2022   1439   4 min.
ИЛМ ТАРҚАТИШ – ЭНГ КАТТА ЭҲСОН

Энг яхши совға – китоб, энг фойдали машғулот – илм олишдир. Улуғ ажрлар ваъда қилинган муқаддас Рамазон ойида пойтахтимизнинг Яккасарой туманидаги “Раҳим ҳожи ота” жоме масжиди маъмурияти ташаббуси билан олий ўқув юртлари талабаларига китоблар эҳсон қилингани ниҳоятда хайрли ва ибратли ишлардан бири бўлди.

Таъкидлаш жоиз, ушбу тадбир ёшларнинг танловидан келиб чиқиб амалга оширилди. Яъни масжид маъмурияти Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университети, Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти билан ҳамкорликда талабалар ўртасида “Китобхонларни қизиқтирувчи китоблар” номли сўров ўтказилиб, уларнинг таклиф ва қизиқишлари асосида рўйхат шакллантирилди. Ушбу рўйхат бўйича ҳар бир олийгоҳ ахборот ресурс марказларига саховатпеша ҳомийларни жалб қилган ҳолда ўн миллион сўм миқдоридан ортиқроқ қийматдаги ўқув қулланмалари, бадиий ва тарихий асарлар ва ҳамда диний адабиётлар тақдим қилинди.

Жумладан, “Раҳим ҳожи ота” жоме масжиди имом ноиби Муҳаммад Зариф домла ва Тошкент давлат педагогика университетининг Бошланғич таълим факультети талабалари иштирокида бўлиб ўтган ушбу совғани топшириш маросими чинакам маърифий суҳбат тусини олди.

– Муқаддас динимизда илм-маърифат юксак даражада улуғланади, ҳар бир мўмин-мусулмон банда уни эгаллашга даъват этилади, – дейди Муҳаммад Зариф домла. – Анас розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмонга фарздир”, дедилар. Келгусида болаларга ҳарф танитиш, уларда дастлабки ўқиш ва ёзиш, қолаверса, ахлоқ-одоб кўникмасини ўргатиш билан шуғулланувчи мутахассисликни эгаллаётган сиз талабалар бу борада катта масъулиятга эгасиз. Яъни зиммангизга жажжи қалбларда ўрганиш, илм олиш ҳавасини уйғотиш, билим пойдеворини мустаҳкам қўйиш вазифаси юкланади. Бунинг учун кенг билим ва дунёқарашга эга бўлиш талаб этилади. Ишонамизки, биз туҳфа этаётган китоблар ҳам бу борада сизларга яхши кўмакчи бўлади.

Мазкур китоблар жамламасида Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг “Ҳадис ва ҳаёт”, Муҳаммад Саид Тантовийнинг “Пайғамбарлар тарихи”, Имом Шамсиддин Заҳабийнинг “Машҳур даҳолар сийрати” каби ислом маърифатидан сабоқ берувчи қимматли асарлар, шунингдек, мумтоз ва замонавий ўзбек адабиёти намуналари, жаҳон адибларининг асарларини кўриш мумкин. Айтиш жоизки, ушбу туҳфа талабаларга катта қувонч бағишлади. Ёшларнинг юз-кўзларида туҳфа қилинган китобларга катта қизиқиш, уларни тезроқ қўлларига олиб ўқиш иштиёқи сезилиб турарди.

Дарҳақиқат, илм-маърифат инсонни етукликка эриштиради. Ўтмишда буюк алломалар етиштириб берган халқимиз ҳаётида китоб муҳим ўрин эгаллаган. Бугун ҳам қадимий эзгу анъаналар тирилиб, турли мол-матоҳ ўрнига китоблар совға қилишга одатлансак, маънавий оламимизда жуда катта ўзгариш содир бўларди.

– Талабаларимиз жуда илмга чанқоқ, – дейди Бошланғич таълим факультети деканининг ёшлар билан ишлаш бўйича ўринбосари Комилжон Абдуллаев. – Ўқиб-ўрганиш уларнинг бугунги кундаги вазифаси ҳисобланади. Талабаларда билим олишга рағбатни кучайтириш мақсадида турли тадбирлар уюштиряпмиз. Мазкур учрашув бу борада муҳим аҳамиятга эга бўлди.

– Бизга совға қилинган илм-маърифат хазинаси бўлган бир-биридан қизиқарли, ҳикматга тўлиқ китобларни кўриб хурсанд бўлдим, – дейди талаба Нигора Эштўхтарова. – Уларнинг ҳаммасини ўқиб чиқиш ниятидаман. Чунки бу асарлар бизнинг билимимизни бойитади, дунёқарашимизни кенгайтиради. Ҳақиқий муаллим бўлиб етишишимиз учун бу нарса жуда зарур.

Тадбирда талабалар исломий масалаларга оид, турмушда дуч келинадиган турли муаммолар ечимига берган саволларига батафсил жавоб олишди.

Бундан ташқари, муборак ойда масжид маъмурияти саъй-ҳаракати билан маҳаллалардаги ёлғиз яшовчи, ногирон, кам таъминланган инсонлар, ётоқхоналарда яшовчи ижтимоий химояга муҳтож, ногирон, кўзи ожиз талабаларга ифторлик озиқ-овқат жамланмаси ҳадя сифатида етказиб берилди.

Тўлқин ШЕРНАЕВ

Ўзбекистон янгиликлари
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Фидя садақасини кимлар беради?

02.04.2024   8460   4 min.
Фидя садақасини кимлар беради?

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Фидя – киши зиммасидаги нарсани адо қилиш мақсадида мол ёки шунга ўхшаш нарсани беришидир (“Лисонул араб”).

Шариатимиз икки тоифа кишиларни рўза тутмасликларига рухсат бериб, ўрнига Рамазоннинг ҳар бир куни учун фидя беришга буюрган.

Биринчиси: Қарилик сабабли умуман рўза тутишга ярамайдиган, кундан-кунга жисмонан заифлашиб бораётган ёши улуғ кексалар.

Иккинчиси: Сурункали касал бўлиб, одатда тузалишига умид бўлмаган ва рўза тутиш уларнинг саломатлигига жиддий зиён етказиши мумкин бўлган беморлар (“Баҳрур роиқ”).

Бу ҳақда Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай марҳамат қилган: “(Рўза тутишга) мадори етмайдиганлар зиммасида бир мискин кимсанинг (бир кунлик) таоми фидядир. Кимки ихтиёрий равишда зиёда хайр қилса (лозим бўлганидан ортиқ фидя берса), ўзига яхши. Агар билсангиз, рўза тутишингиз (фидя бериб тутмаганингиздан) яхшироқдир” (Бақара сураси, 184-оят).

Фидя – Аллоҳ таоло бандаларига берган енгилликдир.

Ҳар кунлик фидянинг миқдори ярим соъ буғдой (тахминан икки килограмм) ёки бир соъ хурмо ёҳуд бир соъ арпадир. Буларнинг қийматини бериш билан ҳам фидя адо бўлади. Ватандошларимизга осон бўлиши учун ҳар йили Рамазон ойида Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво ҳайъати томонидан фидянинг ўртача миқдори белгиланиб, эълон қилинади.

Фидяни Рамазон ойи киришидан олдин берилмайди. Ой кириши билан хоҳласалар, ўттиз кунлик рўзанинг фидяларини бирданига жамлаб беради, хоҳласалар ҳар куни бўлиб-бўлиб тўлаб беради (“Фатовойи Ҳиндия”).

Рўза фидясини бир кишига ҳам ёки бир неча кишига ҳам бериш мумкин (“Раддул муҳтор”).

Фидяни мискин, фақир, бева-бечора, етим-есир, ночор ва закот беришга қодир бўлмаганларга берилади. Аммо отаси, онаси, фарзандлари, набиралари, эри, хотини ва закот беришга қодир бўлганларга бериши жоиз эмас.

Фидя бериб юрган қария ёки сурункали беморлар рўза тутишга қодир  бўлиб қолишса, берган фидялари бекор бўлиб, тутмаган рўзаларининг қазосини тутишлари вожиб бўлади (“Раддул муҳтор”).

Рўза тутишга ярайдиган қарияларга эса рўза тутиш фарз бўлади. Рўза тутишга қодир бўла туриб фидя берсалар, рўза улардан соқит бўлмайди ва фидяси ўз ўрнига тушмайди (“Раддул муҳтор”).

Тузалишига умид бор, одатда, маълум вақтдан кейин шифо топадиган беморларга рўза тутиш зарар қилса, буларнинг ҳам рўза тутмасликларига шариатимиз рухсат беради. Аммо булар фидя бермайдилар. Тузалганларидан кейин қазо бўлган кунларнинг рўзасини тутиб берадилар.

Афсуски, ҳозирги кунда Рамазон ойида бемор бўлиб, тузалгандан кейин қазосини тутиб беришга лаёқати бўлган баъзи кишилар беморликларида рўзанинг фидясини бериб қўйиб, тузалганларидан кейин “мен қазо бўлган рўзаларимни тутмайман, чунки мен фидясини берганман” демоқдалар. Ваҳоланки, шариатимиз фидя беришни уларга буюрмаган, балки тузалганларидан кейин қолдирган рўзаларининг қазосини тутиб беришларини фарз қилган.

Зиммасида намоз ва рўзаларининг қазоси бор киши вафотидан олдин уларнинг фидясини тўлашни васият қилиши вожибдир. Васият этмай вафот этса, гуноҳкор бўлади. Маййит фидя тўлашга васият қилган бўлса, уни кафанлаш, қабрга қўйиш, қарзларини тўлашдан кейин қолган бор мол-мулклари қийматининг учдан биридан маййитнинг фидясини меросхўрлар адо қилишлари вожиб бўлади. Адо қилмасалар, гуноҳкор бўладилар. Агар марҳум фидя тўлашни васият қилмаган бўлса, ёки мол-мулк қолдирмаган бўлса, меросхўрлар ўз ихтиёрлари билан марҳумнинг фидясини тўлашлари улкан савоб ҳамда маййитга енгиллик ва раҳм-шафқат қилган бўладилар. Мабодо, тўламасалар гуноҳкор бўлмайдилар (“Раддул муҳтор”). Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази

 
 
Мақолалар