Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
12 Март, 2026   |   23 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:22
Қуёш
06:40
Пешин
12:38
Аср
16:40
Шом
18:30
Хуфтон
19:42
Bismillah
12 Март, 2026, 23 Рамазон, 1447

ИЛМ ТАРҚАТИШ – ЭНГ КАТТА ЭҲСОН

11.05.2022   1421   4 min.
ИЛМ ТАРҚАТИШ – ЭНГ КАТТА ЭҲСОН

Энг яхши совға – китоб, энг фойдали машғулот – илм олишдир. Улуғ ажрлар ваъда қилинган муқаддас Рамазон ойида пойтахтимизнинг Яккасарой туманидаги “Раҳим ҳожи ота” жоме масжиди маъмурияти ташаббуси билан олий ўқув юртлари талабаларига китоблар эҳсон қилингани ниҳоятда хайрли ва ибратли ишлардан бири бўлди.

Таъкидлаш жоиз, ушбу тадбир ёшларнинг танловидан келиб чиқиб амалга оширилди. Яъни масжид маъмурияти Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университети, Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти билан ҳамкорликда талабалар ўртасида “Китобхонларни қизиқтирувчи китоблар” номли сўров ўтказилиб, уларнинг таклиф ва қизиқишлари асосида рўйхат шакллантирилди. Ушбу рўйхат бўйича ҳар бир олийгоҳ ахборот ресурс марказларига саховатпеша ҳомийларни жалб қилган ҳолда ўн миллион сўм миқдоридан ортиқроқ қийматдаги ўқув қулланмалари, бадиий ва тарихий асарлар ва ҳамда диний адабиётлар тақдим қилинди.

Жумладан, “Раҳим ҳожи ота” жоме масжиди имом ноиби Муҳаммад Зариф домла ва Тошкент давлат педагогика университетининг Бошланғич таълим факультети талабалари иштирокида бўлиб ўтган ушбу совғани топшириш маросими чинакам маърифий суҳбат тусини олди.

– Муқаддас динимизда илм-маърифат юксак даражада улуғланади, ҳар бир мўмин-мусулмон банда уни эгаллашга даъват этилади, – дейди Муҳаммад Зариф домла. – Анас розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмонга фарздир”, дедилар. Келгусида болаларга ҳарф танитиш, уларда дастлабки ўқиш ва ёзиш, қолаверса, ахлоқ-одоб кўникмасини ўргатиш билан шуғулланувчи мутахассисликни эгаллаётган сиз талабалар бу борада катта масъулиятга эгасиз. Яъни зиммангизга жажжи қалбларда ўрганиш, илм олиш ҳавасини уйғотиш, билим пойдеворини мустаҳкам қўйиш вазифаси юкланади. Бунинг учун кенг билим ва дунёқарашга эга бўлиш талаб этилади. Ишонамизки, биз туҳфа этаётган китоблар ҳам бу борада сизларга яхши кўмакчи бўлади.

Мазкур китоблар жамламасида Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг “Ҳадис ва ҳаёт”, Муҳаммад Саид Тантовийнинг “Пайғамбарлар тарихи”, Имом Шамсиддин Заҳабийнинг “Машҳур даҳолар сийрати” каби ислом маърифатидан сабоқ берувчи қимматли асарлар, шунингдек, мумтоз ва замонавий ўзбек адабиёти намуналари, жаҳон адибларининг асарларини кўриш мумкин. Айтиш жоизки, ушбу туҳфа талабаларга катта қувонч бағишлади. Ёшларнинг юз-кўзларида туҳфа қилинган китобларга катта қизиқиш, уларни тезроқ қўлларига олиб ўқиш иштиёқи сезилиб турарди.

Дарҳақиқат, илм-маърифат инсонни етукликка эриштиради. Ўтмишда буюк алломалар етиштириб берган халқимиз ҳаётида китоб муҳим ўрин эгаллаган. Бугун ҳам қадимий эзгу анъаналар тирилиб, турли мол-матоҳ ўрнига китоблар совға қилишга одатлансак, маънавий оламимизда жуда катта ўзгариш содир бўларди.

– Талабаларимиз жуда илмга чанқоқ, – дейди Бошланғич таълим факультети деканининг ёшлар билан ишлаш бўйича ўринбосари Комилжон Абдуллаев. – Ўқиб-ўрганиш уларнинг бугунги кундаги вазифаси ҳисобланади. Талабаларда билим олишга рағбатни кучайтириш мақсадида турли тадбирлар уюштиряпмиз. Мазкур учрашув бу борада муҳим аҳамиятга эга бўлди.

– Бизга совға қилинган илм-маърифат хазинаси бўлган бир-биридан қизиқарли, ҳикматга тўлиқ китобларни кўриб хурсанд бўлдим, – дейди талаба Нигора Эштўхтарова. – Уларнинг ҳаммасини ўқиб чиқиш ниятидаман. Чунки бу асарлар бизнинг билимимизни бойитади, дунёқарашимизни кенгайтиради. Ҳақиқий муаллим бўлиб етишишимиз учун бу нарса жуда зарур.

Тадбирда талабалар исломий масалаларга оид, турмушда дуч келинадиган турли муаммолар ечимига берган саволларига батафсил жавоб олишди.

Бундан ташқари, муборак ойда масжид маъмурияти саъй-ҳаракати билан маҳаллалардаги ёлғиз яшовчи, ногирон, кам таъминланган инсонлар, ётоқхоналарда яшовчи ижтимоий химояга муҳтож, ногирон, кўзи ожиз талабаларга ифторлик озиқ-овқат жамланмаси ҳадя сифатида етказиб берилди.

Тўлқин ШЕРНАЕВ

Ўзбекистон янгиликлари
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Фитр садақаси: кимлар нима учун ва кимларга, қачон ва қанча миқдорда беради?

01.04.2024   4567   4 min.
Фитр садақаси: кимлар нима учун ва кимларга, қачон ва қанча миқдорда беради?

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

ФИТР САДАҚАСИ НИМА УЧУН БЕРИЛАДИ?

Фитр садақаси – рўзадан чиқиш муносабати билан бериладиган садақа. У Рамазон ойида беҳуда гап-сўзлар, қилинган хато ва камчиликларни ювиш ҳамда камбағал, мискинлар, етим ва бечораларнинг очликларини кетказиш мақсадида жорий қилинган.

Имом Вакиъ ибн Жарроҳ раҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Фитр садақаси – саҳв саждасига ўхшайди. Намознинг вожиб амали тарк бўлганда, саҳв саждаси билан намоз тўғрилангандек, фитр садақаси ҳам рўзанинг камчиликларини тўлдиради”.

Ҳанафий мазҳабида фитр садақаси вожиб амал ҳисобланади.

 

ҚАЧОН БЕРИЛИШИ КЕРАК?

Фитр садақасини рамазон ҳайити куни тонг отгандан яъни бомдод намозининг вақти киргандан бошлаб ҳайит намозига чиқишдан олдинги вақтга қадар бериш вожиб. Рамазон ойи бошланиши билан берилса ҳам бўлади.

Аммо ҳайит намозидан кейинга қолдирмаслик керак. Агарда киши фитр садақасини ҳайит намозигача бера олмаса, намоздан кейин беради, лекин савоби рамазон ойида берганчалик бўлмайди, аммо бериши шарт. Яъни уни беролмай қолган киши зиммасида фитр садақасини бериш вожиб бўлиб қолаверади.

 

КИМЛАР БЕРИШИ КЕРАК?

Хур, нисоб миқдоридаги мулкка эга бўлган (фитр садақасининг нисобида молнинг ўсувчи бўлиши эътиборга олинмайди) мусулмон эркак ва аёлнинг зиммасига фитр садақасини бериш вожиб бўлади. Нисоб миқдоридаги мулкка эга киши балоғатга етмаган болалари номидан фитр садақасини бериши вожиб.

Киши аёли ва балоғатга етган фарзандлари учун фитр садақасини бериши вожиб эмас, балки уларнинг ўзлари бериши мақсадга мувофиқ саналади. Аммо балоғатга етган фарзандлари ва аёли учун улар айтишмаса ҳам, фитр садақасини берса, улар зиммасидан фитр садақаси соқит бўлади.

Ҳайит кечаси туғилган чақалоқ учун ҳам отаси фитр садақа бериши вожиб бўлади. Ҳомила ва ҳайит кунидан олдин вафот этганлар учун эса вожиб бўлмайди.

 

КИМЛАРГА БЕРИЛАДИ?

Фитр садақаси мусулмон камбағал-мискинларга берилади. “Фатавои Ҳиндия” китобида келтирилишича, фитрни беришда энг афзали, аввало, (камбағал) ака-ука, опа-сингиллар ҳисобланади. Сўнгра уларнинг фарзандлари. Улардан кейин амаки-аммалар, сўнгра уларнинг фарзандлари. Тоға-холалар ва уларнинг фарзандлари сўнг юқоридагилардан ташқари қариндошлар. Улардан кейин қўшнилар, касбдошлар, кейин ҳамшаҳарлар ёки қишлоқдошлар ҳақли ҳисобланади.

 

КИМЛАРГА БЕРИЛМАЙДИ?

Фитр садақаси нисоб миқдорича моли бўлган бой кишига, ўзининг ота-онаси, бобо-момосига, ўзининг ўғил-қизларига ва уларнинг фарзандларига, эр-хотин бир-бирига бериш мумкин эмас.

Шунингдек, ғайридинга, фосиққа, гуноҳ ва маъсиятга, шунингдек мусулмонларга зарар келтирадиган ҳар қандай ишларга сарфлайдиган кимсаларга берилмайди.

Фитр садақасини муҳтожларнинг қўлларига қийматини бериш жоиз. Бу пуллар масжид қурилиши, умумий хайрия ишлари учун берилиши мумкин эмас.

 

РЎЗА ТУТМАГАНЛАР ҲАМ ФИТР САДАҚАСИНИ БЕРАДИМИ?

Бирор узр сабабли рўза тута олмаганлар ҳам ўзлари ёки улар номидан нафақа бериши керак бўлган одам фитр садақасини бериши керак.

 

ФИТР САДАҚАСИ ҚАНЧА МИҚДОРДА БЕРИЛАДИ?

Фитр садақасининг миқдори қуйидагича белгиланди:
2 кг
буғдой ёки унинг қиймати – 10 000 (ўн минг) сўм;
2 кг буғдой уни ёки унинг қиймати – 12 000 (ўн икки минг) сўм;
4 кг арпа ёки унинг қиймати – 20 000 (йигирма минг) сўм;
2 кг майиз ёки унинг қиймати – 110 000 (бир юз ўн минг) сўм;
4 кг хурмо ёки унинг қиймати – 200 000 (икки юз минг) сўм деб белгиланди.

 

Ҳар ким ўз имкониятига қараб ушбу тўрт маҳсулотнинг хоҳлаган бир туридан фитр садақасини берса кифоя.

Эслатма! Фитр садақаси қийматлари Тошкент шаҳар бозорларидаги нархга асосан белгиланган бўлиб, ҳар бир вилоят ўз бозорларидаги нархга қараб фитр садақасини белгилайди.

Даврон НУРМУҲАММАД 

Мақолалар