Sayt test holatida ishlamoqda!
17 Noyabr, 2026   |   7 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:51
Quyosh
07:08
Peshin
12:13
Asr
15:21
Shom
17:05
Xufton
18:21
Bismillah
17 Noyabr, 2026, 7 Jumadul soni, 1448

Hojilar tashabbusidan aholi mamnun

22.07.2024   16832   2 min.
Hojilar tashabbusidan aholi mamnun

Hojilarimizning “Yangi O‘zbekistonning fidoyisi bo‘lib, ma’naviyat targ‘ibotchisiga aylanamiz” degan tashabbuslarini amaliyotga joriy etish bo‘yicha 18 iyul kunidan Toshkent shahrida va 22 iyul kunidan respublikamizning barcha hududlarida tadbirlar boshlandi.
Hududiy hokimliklar, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita, O‘zbekiston musulmonlar idorasi, O‘zbekiston mahallalari uyushmasi tomonidan har bir hudud bo‘yicha hojilarni o‘z mahallalaridagi ijtimoiy himoyaga muhtoj, profilaktik hisobda turuvchi, kam ta’minlangan, boquvchisini yo‘qotgan, notinch oila, ajrim yoqasida turgan fuqarolarga biriktirish ishlari tashkil etildi.
Xususan Qoraqalpog‘iston Respublikasi tumanlarida faoliyat yuritayotgan imom xatiblar va noiblar, MFY raislari va “Haj-2024” safariga borib kelgan hoji ota va hoji onalar, shuningdek, Farg‘ona viloyati bosh imom-xatibi Ubaydullo domla Abdullayevning ko‘rsatmasiga asosan Farg‘ona va Quvasoy shaharlari hamda Dang‘ara va Rishton tumanlarida faoliyat yuritayotgan imom-xatiblari bilan birgalikda haj safariga borib kelgan hoji ota va hoji onalar bilan hamkorlikda shahar va tumanlardagi mahallalarda istiqomat qiluvchi ijtimoiy himoyaga muxtoj, nogiron, profilaktik hisobda turuvchi oilalar holidan xabar olib, ehtiyojmand oilalarga xayriya va ehsonlar ulashdilar.
Biriktiruvga asosan, 22 iyul kuni Andijon viloyatida 118 ta, Buxoro viloyatida 28 ta, Jizzax viloyatida 106 ta, Navoiy viloyatida 5 ta, Namangan viloyatida 48 ta, Samarqand viloyatida 59 ta, Sirdaryo viloyatida 38 ta, Surxondaryo viloyatida 34 ta, Toshkent viloyatida 80 ta, Farg‘ona viloyatida 25 ta, Xorazm viloyatida 52 ta, Qashqadaryo viloyatida 29 ta, Toshkent shahrida 59 ta  tadbirlar o‘tkazildi. Toshkent tajribasi asosida boshqa hududlarda ham ishni tashkil etish bugungi kundan amaliyotga joriy etildi.
Respublika ishchi guruhi tomonidan mahalla raislari, faollari, imom-xatiblar, hojilarga mahallalarda amalga oshiriladigan tadbirlar bo‘yicha tushuntirish ishlari olib borildi.
Hududlarda hojilar ishtirokida 711 ta xonadonlar holidan xabar olinib, mahalla raislari, imom-xatiblar bilan birgalikda suhbatlar tashkil etildi.
Mahallalardagi kam ta’minlangan, boquvchisini yo‘qotgan, ehtiyojmand oilalarga hojilar tomonidan moddiy yordam, oziq-ovqat mahsulotlari taqdim etildi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun Hojilar tashabbusidan aholi mamnun
Boshqa maqolalar
Maqolalar

ISLOMDA FIRQALAR QANDAY PAYDO BO‘LDI? SIYOSIY VA E’TIQODIY BO‘LINISHLARNING ILK TARIXI

17.11.2026   113   4 min.
ISLOMDA FIRQALAR QANDAY PAYDO BO‘LDI? SIYOSIY VA E’TIQODIY BO‘LINISHLARNING ILK TARIXI

Tarixda o‘zaro ziddiyatlar tufayli «ahli sunna»dan ajrab chiqqan firqalar bor. Ularning g‘arazli g‘oyalarini o‘rganishga bag‘ishlangan asarlar ko‘p. Abu Mansur Moturidiy, Abul-Hasan Ash’ariy, Abu Mansur Bag‘dodiy, Abu Hafs Nasafiy, Muhammad Shahristoniy kabi ulamolar adashgan firqalarning uslublarini sinchkovlik bilan o‘rgangan hamda ularga raddiyalar berganlar.

Islom tarixida «xorijiy»lar ilk adashgan oqim sifatida paydo bo‘lgan. Din niqobi ostida faoliyat ko‘rsatgan va ulamolar tomonidan qattiq qoralangan firqalar faoliyatini Bag‘dodiy «al-Farq baynal-firaq» asarida mufassal bayon qilgan. Dastlabki bo‘linish Hazrati Ali roziyallohu anhu davridagi «Jamal voqeasi ishtirokchilari», sahoba Muoviya, «Siffiyn ishtirokchilari» hamda ikki hakam Abu Muso Ash’ariy va Amr ibn Os roziyallohu anhumning chiqargan hukmlari sababli yuz bergan. «Siffiyn» jangida Hazrati Ali roziyallohu anhuning tarafdorlari o‘rtasida norozilik paydo bo‘lib, ikki guruhga bo‘lindi. Birinchi guruh Hazrati Ali roziyallohu anhu tarafdori bo‘lib, ikkinchi guruh esa «xorijiy» (ajralib chiqqanlar) nomini olgan.

Islom olimlari xorijiylar eng birinchi ixtilofni keltirib chiqarganini ta’kidlashgan. Bu ixtilof katta bo‘linishlarga olib kelgan.

Xorijiylar dastlab Hazrati Ali roziyallohu anhuning tarafdorlari edilar. Siffin jangidan so‘ng Hazrati Alini Muoviya roziyallohu anhu bilan kelishuvga rozi bo‘lganlikda ayblab, o‘z tarafdorlaridan iborat qo‘shin bilan ajralib chiqishgan. Ular aqidada jiddiy adashish va xatti-harakatlarida ko‘p qabihliklarga yo‘l qo‘yishgan.

Shahristoniy yozishicha, xorijiylar o‘z maqsadlariga erishishda quroldan foydalanib, o‘zlariga xayrxoh bo‘lmaganlarni oila a’zolari bilan o‘ldirib, ko‘p musulmonlar hayotiga zomin bo‘lganlar.

Xorijiylar o‘zlaricha amalni iymonning uchinchi tarkibi hisoblab, kishi kalima keltirsa, biroq ibodatlarni tark etsa yoki katta gunoh ishlarga qo‘l ursa iymondan ajraydi, deyishgan. Ularning iddaosicha: «katta gunoh qilganlar dindan qaytgan iymonsizdir». Ular bunday insonlarning oila a’zolari, hatto go‘daklariga ham shafqat qilmaslikni ta’kidlashgan.

Ali ibn Muhammad Faxriy kitobida xorijiylar o‘z g‘oyalariga erishishda ko‘plab qabih ishlarni qilganlariga guvohlik bergan. Shuningdek, buzg‘unchi firqa yetakchilaridan biri Najda ibn Omir Azraqiyga maktub yozilgan. Ushbu maktubga javoban, adashgan firqa yetakchisi o‘z g‘oyasi va xatti-harakatlarini oqlash maqsadida hatto Qur’oni karim oyatlarini buzib talqin qilishga ham uringan.

Adashgan firqa rahbari Nofe’ ibn Azraq misoli orqali barcha firqa yo‘lboshchilari firqa g‘oyasi va faoliyatini quvvatlantirish maqsadida Islom manbalaridan o‘zboshimchalik bilan iqtiboslar olib, yetarli ilm va tajribaga ega bo‘lmagan izdoshlarini mutaassibona tarbiyalash va xatti-harakat sodir etishda foydalangani shubhasizdir.

Bu firqa o‘zining shafqatsizligi bilan boshqalardan farq qiladi. Ularning e’tiqodida, muxoliflariga qarashli bo‘lgan yosh go‘daklar, keksalar, nogironlar, ko‘zi ojizlar, kasallar va zimmiylarni o‘ldirish muboh sanaladi. Hatto ular birovlarning omonatlarini ham halol deb biladilar.

Xorijiylar Islom tarixida Hazrati Ali bilan Muoviya roziyallohu anhumning har ikkoviga ham itoat etmasdan ajralib chiqqani uchun «isyonchi toifa» degan nom oldi. Xorijiylar tomonidan amalga oshirilgan bir necha yillik qo‘zg‘alonlar xalq notinchligi va talafotlariga sabab bo‘ldi.

Islom ulamolari xorijiylarning adashgan quyidagi jihatlarini alohida qayd etishgan:

- ular o‘z yo‘llariga yurmagan, katta gunoh qilganlarni iymondan chiqqan deyishadi;

- begunoh mo‘min odamning qonini to‘kishni halol sanashadi;

- sunnatga amal qilishni inkor etishadi;

- doimo gunohi kabira qilib vafot etgan kishi abadiy do‘zaxda qoladi, deyishadi;

- oxiratdagi shafoatni inkor etishadi;

- jannatda Allohni ko‘rishni inkor qilishadi;

- Qur’oni karimni maxluq deyishadi.

Xorijiylar davlat rahbariga itoat etishdan bosh tortib isyon ko‘targani uchun «bog‘iy»ga hukm qilingan. Ibn Umar roziyallohu anhu xorijiylarni odamlarning eng yomoni deb hisoblagan. Ahli sunna ulamolari: «Qaysi zamon va makonda bo‘lmasin, musulmon mamlakat rahbariga itoat qilishdan bosh tortgan kishi xorijiylar toifasidan sanaladi», deyishgan.

Zamonlar o‘tishi bilan xorijiylar nafaqat ulamolarning, balki oddiy xalqning ham qarshiligiga uchradi.

 

 

O‘tkirbek Sobirov

O‘zbekiston musulmonlari idorasi bo‘lim boshlig‘i,

Toshkent islom instituti o‘qituvchisi

MAQOLA