Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
16 Ноябр, 2026   |   6 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:50
Қуёш
07:12
Пешин
12:13
Аср
15:22
Шом
17:06
Хуфтон
18:23
Bismillah
16 Ноябр, 2026, 6 Жумадул сони, 1448
Мақолалар

Уч нарсани кечиктирма!

08.10.2024   16739   6 min.
Уч нарсани кечиктирма!

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

عَنْ عَلِيٍّ رَضِي اللهُ عَنْهُ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: يَا عَلِيُّ، ثَلَاثٌ لَا تُؤَخِّرْهَا: الصَّلَاةُ إِذَا أَتَتْ، وَالْجَنَازَةُ إِذَا حَضَرَتْ، وَالْأَيِّمُ إِذَا وَجَدْتَ لَهَا كُفْؤًا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَحْمَدُ وَالْحَاكِمُ.

Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:

«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Эй Али, уч нарсани кечиктирма: (вақти) келганда намозни, ҳозир бўлганда жанозани ва тенгини топганинг­да эрсиз аёл-қизни», дедилар».

Термизий, Аҳмад ва Ҳоким ривоят қилганлар.

Шарҳ: Ушбу ҳадиси шарифда кечиктириб бўлмайдиган уч нарса ҳақида сўз кетмоқда:

1. Намоз.

Намозни ўз вақтида ўқиш фарз. Уни мутлақо кечиктириб бўлмайди. Фақат унутиш ёки ухлаб қолишгина узр бўлиши мумкин, бошқа узр йўқ. Намозни вақтида ўқиш лозим.

2. Жаноза.

Жанозани ҳам узрсиз орқага суриш ҳаром. Узр эса фақат яқин кишиларини, аҳли фазл ва солиҳ кишиларни кутиш бўлиши мумкин, холос.

3. Эрсиз қиз-жувонларни эрга беришни кечиктириб бўлмайди.

Бу иш кечикса ҳам фасодга олиб бориши мумкин. Шунинг учун қиз-жувонларни тезроқ тенгини топиб, узатишга ҳаракат қилиш керак.

Инсон туғилиши билан унга исм қўйишда ўнг қулоғига азон, чап қулоғига иқомат айтилади. Ҳа, айнан намозга айтиладиган азон ва намозга айтиладиган иқомат айтилади. Бошқа нарса айтилмайди. Нима учун? Яхши ният учун. Бола катта бўлганида намоз ўқийдиган, илоҳий нидога жавоб берадиган бўлиши учун. Шунинг ўзидан ҳам намознинг аҳамиятини тушуниб олсак бўлади. Ана ўша кундан бошлаб мусулмон инсоннинг ҳаёти намоз билан боғлиқ бўлиб қолади. Ўрганиб ўтган ҳадисларимизга умумий равишда бир назар солайлик:

1. Бола етти ёшга етганида уни намоз ўқишга амр қилиш ота-онанинг вазифасидир. Нима учун бошқа ибодатларга амр қилинмай, айнан намозга амр қилинади? Чунки намоз энг аҳамиятли ибодат. Бу амалсиз мусулмон инсон исломий ҳаёт кечириши қийин.

2. Бола ўн ёшга етганида намоз ўқимаса, уриш керак. Нима учун бошқа ибодатлар учун эмас, айнан намоз ўқимаганлиги учун уриш керак? Чунки намоз энг аҳамиятли ибодат. Бу амалсиз исломий ҳаёт кечириб бўлмайди.

3. Бола балоғатга етиши билан намозни бир маҳал ҳам қолдирмай ўқиши керак. Чунки ҳар бир қолдирилган намоз учун йиллаб дўзахда куйиш керак бўлади. Нима учун айнан намоз хусусида шу гап бор? Чунки бошқа ибодатларга қўшимча шартлар керак. Намозга эса бу нарсалар йўқ. Бунинг устига, бошқа ибодатларнинг мукаммал бўлиши учун ҳам намоз керак.

4. Рўзанинг мукаммал бўлиши учун таровеҳ ва ийд намозлари ўқилиши керак.

5. Ҳаж ёки қурбонлик мукаммал бўлиши учун тавоф намози ва ийд намози каби намозлар керак.

Ҳа, ҳамма нарсага намоз керак.

6. Ҳар куни беш вақт фарз намоз ўқиш лозим.

7. Ўша фарз намозларда камчилик содир бўлиши эҳтимолидан уларни тўлдириш учун суннат намозлар ўқиш керак.

8. Қуёш чиққанидан кейин шуруқ намози ўқиш нур устига нур.

9. Чошгоҳ намози ўқиш эса умранинг савобига тенг.

10. Заволда ўкиладиган намоз ҳам фазилатли.

11. Кечаси ўқиладиган намозлар, хусусан, таҳажжуд намози қанчалар яхши эканлиги кўп таъкидланган.

12. Ҳафтанинг байрам куни бўлмиш Жуманинг энг бош маросими ҳам Жума намозидир. Бу намоз қанчалар аҳамиятли эканлигини ўрганиб ўтдик.

13. Йилнинг икки улуғ байрами – Ийди Фитр ва Ийди Азҳонинг бош маросими ҳам ийд намозларидир.

14. Табиатда хавфли ҳолатлар юзага келиб қолса ҳам мусулмон инсон намоз ўқиши керак. Жумладан, қуёш ва ой тутилганида кусуф намози ўқимоғи лозим.

15. Қаҳатчилик, қурғоқчилик бўлиб қолса ҳам намоз ўқиш керак. Истисқо намози шунинг учун шариатга киритилган.

16. Мусулмон киши икки ишдан қайси бири яхши эканлигини танлаш учун ҳам намоз ўқиши керак. Бунинг учун истихора намози шариатга киритилган.

17. Мусулмон киши яхшироқ тавба қилиши учун ҳам намоз ўқимоғи лозим. Бунинг учун эса тавба намози шариатга киритилган.

18. Мусулмон киши яхшироқ тасбеҳ айтиши учун, гуноҳларини яхшироқ ювиши учун ҳам намоз ўқиши керак. Бунинг учун тасбеҳлар намози жорий қилинган.

19. Мусулмон киши Аллоҳдан ёки бандадан ҳожатини чиқариш учун ҳам намоз ўқиши керак. Бунинг учун ҳожат намози жорий қилинган.

20. Ниҳоят, мусулмон одам ўлганда ҳам унга намоз ўқилиши керак. Бунинг учун жаноза намози жорий қилинган.

Мазкур намозлар бош нуқталардаги намозлар.

Кўпчиликнинг фикрида бир тўғри тасаввур ўрнашган. У ҳам бўлса, жаноза ўқимай, ўликни кўмиб бўлмаслиги. Шундай пайтлар ҳам бўлдики, баъзи иймонсиз кимсалар жаноза намозини ўқитмасликка зўр бериб уриндилар. Лекин бунинг уддасидан чиқа олмадилар. Чунки ҳамманинг фикрида жаноза намози ўқилмаса бўлмайди, мусулмон одам жаноза намозисиз кўмилиши мумкин эмас, деган тушунча бор эди. Бу эса жуда тўғри тушунча эди.

Энди фарз намоз ҳақида ҳам худди шу тушунчада бўлишимиз кераклигини тушунмоғимиз керак. Умуман, мусулмон ҳаётини намозсиз тасаввур қилиб бўлмайди.

«Ҳадис ва ҳаёт» китоби асосида тайёрланди

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

«Учинчи Ренессанс чорраҳаси»: Имом-хатиблар учун илм, тарих ва маърифат мулоқоти ташкил этилди

16.11.2026   1891   3 min.
«Учинчи Ренессанс чорраҳаси»: Имом-хатиблар учун илм, тарих ва маърифат мулоқоти ташкил этилди

Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Тошкент шаҳри ва Навоий вилоятидан ташриф буюрган имом-хатиблар иштирокида “Учинчи Ренессанс чорраҳаси” мавзуси доирасида маърифий тадбир ташкил этилди, хабар бермоқда iccu.uz.

Ташриф аввалида иштирокчилар учун маҳорат дарси ўтказилди. Унда диний-маърифий фаолиятда замонавий ёндашувлар, миллий ва диний қадриятларни тарғиб этиш, тарихий меросни ёш авлодга етказиш масалаларига эътибор қаратилди. Шунингдек, меҳмонларга “Мен” номли ҳужжатли фильм намойиш этилди.

Шундан сўнг имом-хатиблар Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан барпо этилган Марказнинг музей экспозициялари билан танишди. Улар юртимиз ҳудудида шаклланган қадимги цивилизациялар, ислом илм-фани тараққиёти, буюк алломалар ҳаёти ва илмий меросига оид тарихий манбалар, ноёб экспонатлар ҳамда замонавий мультимедиа ечимлари билан яқиндан танишиш имконига эга бўлди. Айниқса, Қуръони карим залида сақланаётган Усмон мусҳафи ва турли даврларга оид нодир Қуръон нусхалари иштирокчиларда катта таассурот қолдирди.

Ташрифнинг муҳим йўналишларидан бири Марказнинг илмий-тадқиқот ва маърифий фаолияти билан танишиш бўлди. Жумладан, меҳмонларга кутубхона фаолияти, унинг фондидан ўрин олган илмий адабиётлар, қўлёзмалар, электрон ахборот ресурслари ҳамда тадқиқотчилар учун яратилган имкониятлар ҳақида батафсил маълумот берилди.

Шунингдек, Марказнинг иккинчи қаватида жойлашган халқаро илмий-маърифий платформа фаолиятига алоҳида эътибор қаратилди. Иштирокчиларга ушбу платформанинг асосий вазифаси — ислом цивилизацияси меросини халқаро миқёсда ўрганиш ва тарғиб этиш, жаҳоннинг нуфузли илмий муассасалари, тадқиқот марказлари, халқаро ташкилотлар ҳамда олимлар ўртасида самарали ҳамкорликни йўлга қўйиш экани тушунтирилди.

Мазкур платформа халқаро илмий мулоқотлар, конференциялар, давра суҳбатлари ва тақдимотларни ташкил этиш, қўшма тадқиқотларни амалга ошириш, илмий тажриба алмашиш учун замонавий майдон вазифасини бажаради. У орқали Марказда жамланган тарихий манбалар ва илмий изланишлар натижаларини халқаро илмий ҳамжамиятга етказиш, шунингдек, Ўзбекистоннинг бой илмий-маънавий меросини жаҳонда кенг танитиш имкониятлари яратилган.

Шодлик Бойназаров, Хоразм вилояти Хива туманидаги Хон Исмоил Жўржоний масжиди имом-хатиби:

Бу ерда фақатгина музей билан чекланиб қолинмаган. Илмий йўналишлар, диний қадриятларимиз, ислом динининг шаклланишидан бугунги кунгача бўлган тарихи, буюк уламоларимиз ҳаёти ва уларнинг асарлари билан танишиш имконияти яратилган. Бундай марказнинг барпо этилиши юртимиз келажаги, айниқса, ёш авлод учун катта илмий ва маънавий мерос ҳисобланади.

Жиззах вилояти Шароф Рашидов туманидаги Қангли жоме масжиди ноиб имоми эса Марказда яратилган замонавий имкониятлар, хусусан, экспозициялар ва кўп тилли ахборот тизимининг аҳамиятига тўхталди.

Унинг таъкидлашича, Марказ орқали миллий қадриятлар, диний мерос ва буюк алломалар ҳаёти ҳақида турли тилларда маълумот олиш, уларни чуқур ўрганиш мумкин. Айниқса, Қуръони карим залидаги “Алақа” сураси илк оятларидан бошланиб, “Фотиҳа” сураси тиловати билан давом этадиган тақдимот унда катта таассурот қолдирган.

Нормамат Рамазон, Навоий вилояти Хатирчи туманидаги “Абу Ҳанифа” жоме масжиди имом-хатиби:

Уламоларимизнинг ҳаёти ва илмий мероси, қўлёзма китоблар, шунингдек, Қуръони карим залидаги Усмон мусҳафи билан танишиб, жуда катта таассурот олдик. Бу ерда ҳар бир тафсилотга алоҳида эътибор қаратилган. Юртимизда бундай илмий-маърифий марказлар ташкил этилаётгани биз, диний соҳа вакиллари учун ҳам катта имконият.

Таъкидлаш жоизки, “Учинчи Ренессанс чорраҳаси” мавзуси доирасидаги бундай учрашув ва маърифий ташрифлар диний соҳа вакилларининг тарихий мерос, ислом илм-фани ва замонавий илмий тадқиқотлар ҳақидаги билимларини бойитиш, шунингдек, миллий ва диний қадриятларни кенг тарғиб этишга хизмат қилади.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари