حدثنا أبو قلابة الرقاشي نا أبو عامر العقدي ووهب بن جرير وعبد الصمد بن عبد الوارث وحفص بن عمر قالوا: نا هشام بن أبي عبد الله عن يحيى بن أبي كثير عن الحضرمي بن لاحق عن سعيد بن المسيب قال: سألت سعد بن أبي وقاص عن الطيرة فانتهرني فقال: من حدثك فكرهت أن أحدثه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وعلى آله وسلم يقول :”لا عدوى ولا طيرة وإن تكن الطيرة في شيء ففي الفرس والمرأة والدار“ وقال رسول الله صلى الله عليه وعلى آله وسلم :”إذا سمعتم بالطاعون بأرض ولستم بها فلا تدخلوها وإذا كان بأرض وأنتم بها فلا تخرجوا منها“.

Саид ибн Мусаййибдан ривоят қилинади: “Саъд ибн Абу Ваққосдан тияра ҳақида сўрадим, мени бундан қайтариб: “Сенга бу ҳақда ким айтди?” деб сўради. Мен унга айтишни истамадим. У: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва ъалаа олиҳи васалламнинг бундай деганларини эшитганман деди”: “Юқиш ҳам йўқ, тияра ҳам йўқ. Агар тияра (шумланиш) бирор нарсада бўлса, у: отда, аёлда ва ҳовлидадир”.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва ъалаа олиҳи васаллам: “Агар бирор ерда вабо тарқалганини эшитсангиз, сизлар у ерда бўлмасангиз, у ерга кирманг! Агар вабо бир жойда тарқалса-ю, сизлар ўша ерда бўлсангиз, у ердан чиқманг!” дедилар.

Изоҳ: “Юқиш йўқ” дегани касалликнинг ўзида юқиш қуввати йўқ, балки касаллик Аллоҳнинг изни билан пайдо бўлади, яъни касаллик юққан кишида ҳам мазкур касалликни Аллоҳ яратади, деганидир. Бу гап эътиқодга боғлиқ.

Аммо амалга келганда етиши мумкин бўлган зарарлардан сақланиш вожиб бўлади. Шунинг учун ҳадиснинг давомида вабо тарқаган жойга кирмасликка буюрганлар.

“Тияра” – шумланиш. Бу cÿз арабча “тойр” сўзидан олинган бўлиб, қуш деганидир. Жоҳилият даврида араблар бирор муҳим ишни қилмоқчи бўлca, масалан, сафарга чиқишдан олдин ёки бирор ишда иккиланса, қўлига қуш олиб, учиришарди. Агар қуш ўнг тарафга учса, ўша ишни қилишар, чап тарафга учса, қилишмас эди. Мана шу иш “тияра” деб аталган ва “тияра”, “татойюр” (“тияра қилиш”) сўзлари умумий шумланишга ҳам ишлатиладиган бўлиб кетган.

Абу Саид Ҳайсам ибн Кулайб Шошийнинг
“Муснади Шоший” асаридан
Даврон НУРМУҲАММАД таржимаси