Каъба мусулмонлар учун энг азиз ва муқаддас жой бўлиб, Аллоҳнинг уйи деб таърифланади. Ҳар йили дунё бўйлаб миллионлаб мусулмонлар Масжидул Ҳарамга бориб, Аллоҳга ибодат қиладилар. Қуйида Каъба ҳақидаги 10 та маълумот келтирилган.
Илк бор Иброҳим ва Исмоил алайҳумуссалом томонидан қурилган, лекин ҳозирги кўриниши ўша даврдагидан фарқ қилади. Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом даврларида ҳам реконструкция қилинган. Сўнги энг йирик таъмирлаш ишлари 1996 йилда амалга оширилиб, деворидаги ғишт ва тошлар алмаштирилган, пойдевори янада мустаҳкамланган.
Илгариги Каъбада икки эшик бўлган, бири кириш, иккинчиси чиқиш учун. Шунингдек, унинг ён томонида бир дарча ҳам бўлган. Ҳозир эса фақат битта эшик мавжуд, биринчи эшик рўпарасидаги иккинчиси эса ёпиб қўйилган бўлиб, каъбапўш алмаштирлаётгандагина унинг ўрнини кўриш мумкин.
Каъба ёпинчиғи ранги ҳар доим қора рангда бўлмаган. Кисванинг қора рангда бўлиш анъанаси Аббосийлар даврида бошланган. Чунки, бу сулоланинг рамзлари қора рангда эди. Ундан олдин Каъбага яшил, қизил ва оқ ранглардаги мато ҳам ёпилган.
Каъбанинг калитлари Макка фатҳ қилинган куни Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом томонидан Усмон ибн Талҳага ва унинг қабиласи Бани Шайбага берилган. Ҳозиргача ушбу оила Каъба калитининг эгаси ҳисобланади.
Олдинлари кимдир Каъбага кирмоқчи бўлса, эшиги очиб берилган. Кейинчалик ёпилиб, ҳозирда фақат Саудия подшоҳлари, бош вазирлар, давлат раҳбарлари ва эътиборли меҳмонлар кира олади.
Макка пастликда жойлашгани ва ўша даврда сув тортувчи тизим йўқлиги сабабли кучли ёмғирлар вақтида Каъба атрофида сув тўпланар эди. Шу боис сув тошқинлари вақтида одамлар Каъбани сузиб тавоф қилишга мажбур бўлишган.
Ҳозирда қора тош кумуш қоплама ичида эканига кўпчилик қизиқади. Бир вақтлар Баҳрайндан келган радикал гуруҳ томонидан минглаб ҳожилар ўлдириб, жасадлари Замзам қудуғига ташланади. Улар ҳатто Ҳажарул асвадни бўлаклаб, Ироқнинг Куфа шаҳрига олиб кетади ва Аббосий халифалиги босими билангина қайтарилади. Ҳозирда бўлакланган 8 та тош мум ёрдамида бириктарилиб, кумуш ғилоф ичига мустаҳкамлаб қўйилган.
Каъба ташқарисида ҳамма унга юзланиб ибодат қилса, ичига кирган одам исталган томонга юзланиб намоз ўқиш мумкин бўлади.
Каъбанинг эшиги ҳар йили фақат икки мартагина очилади. Навбатдан ташқари хорижий давлат раҳбарлари ва меҳмонлар келганда ичига киритиш учун очилиши мумкин.
У куб шаклида бўлгани боис, Каъба деб номланади. Каъба араб тилида куб, квадрат деган маънони англатади.
ТИИ Ҳадис ва ислом тарихи фанлари кафедраси
катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари иштирокида Андижон вилояти имом-хатибларининг кенгайтирилган йиғилиши ўтказилди.
Мажлисда Давлатимиз Раҳбари ташаббуслари билан диний-маърифий соҳада амалга оширилаётган ислоҳотлар сарҳисоб қилинди. Хусусан, мўмин-мусулмонлар тоат-ибодат қилиши учун кенг имкониятлар берилгани, юзлаб янги жоме масжидлар очилгани, мадрасалар таъсис этилгани, Қуръони карим курслари ишлаётгани, илмий-тадқиқот марказлари фаолияти йўлга қўйилгани ва соҳа ходимлари ҳар жиҳатдан қўллаб-қувватланаётганига урғу қаратилди.
Мана шундай хайрли ўзгаришлар Андижон вилояти мисолида ҳам ўз ифодасини топиб, жорий йилда иккита янги масжид очилиши, намозхонлар эҳтиёжларини таъминлаш йўлида самарали ишлар қилиниши, олий маълумотли имомлар салмоғи ошиши, хорижда касб-маҳоратини ошириш йўлга қўйилиши, тарғибот ишлари кенгайиши ва хайрия ишлари кўлами ортиши кабилар қайд этилди.
Йиғилишда диний соҳа ходимлари олдида турган устувор вазифалар белгилаб берилди. Хусусан, ёшлар эътиқодини мустаҳкамлаш мақсадида манзилли ишлаш, жамоат намозларида қавм билан бўладиган маърифий суҳбатлар таъсирчанлигини ошириш, хорижда меҳнат қилаётган ватандошларимиз билан мулоқот ўрнатиш, уларни Фатво марказининг ишончли манбаларига йўналтириш каби вазифалар алоҳида таъкидланди.
Муфтий ҳазратлари имом-домлаларни шариат ходими сифатида меҳроб ва минбар масъулиятини қалбан ҳис этишга, қавмнинг илму маърифати ва тоат-ибодати йўлида сидқидилдан хизмат қилишга чақирдилар.
Масжидларда куз-қиш мавсумига пухта тайёргарлик кўриш, намозхонлар учун қулай шароитлар ҳозирлаш ва ёнғин хавфсизлиги қоидаларига қатъий риоя этиш бўйича ҳам кўрсатмалар берилди.
Тадбир сўнгида муҳокама қилинган масалалар юзасидан тегишли қарорлар қабул қилинди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати