frontend\widgets\header\Header: Attempt to read property "fajr" on null

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф

21.01.2026   12852   2 min.
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф

Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси раиси, беш республика муфтийси (муфтийлик йиллари: 1989–1993)

 

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф 1952 йил Андижон вилоятида таваллуд топган. 1989 йил Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси раиси, муфтий, СССР Олий Кенгаши депутати этиб сайланган.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг хизматлари:

• 1989 йил Ўзбекистон ҳукумати қарори билан Тошкентдаги тарих музейида сақланаётган Усмон мусҳафи Диний идорага топширилди;

• 1990 йил Марказий Осиё республикаларидан 500 нафар мусулмон Тошкент шаҳридан ҳажга жўнади. Бу пайтгача собиқ иттифоқдаги барча республикаларидан 20-30 кишигина ҳажга юборилар эди; 

• Саудия Арабистонидаги «Ислом олами робитаси» раҳбарияти билан музокаралар натижасида собиқ иттифоқ мусулмонларига 1 000 000 дона мусҳаф ҳадя қилинди;

• Рамазон ва Қурбон ҳайитлари Ўзбекистон Республикасида байрам ва дам олиш кунлари деб эълон қилиниб, давлат миқёсида кенг нишонланадиган бўлди;

• 1991 йилда Наманганда “Мулла Қирғиз” ўрта махсус ислом таълим муассасаси ташкил этилди;

• 1992 йилда Бухорода “Жўйбори Калон” аёл-қизлар, Қашқадарёда “Хожа Бухорий”, Хоразмда “Фахриддин ар-Розий”, Қорақалпоғистонда “Муҳаммад ал-Беруний”, Андижонда “Саййид Муҳйиддин махдум” ўрта махсус ислом таълим муассасалари ташкил этилди.

Халқаро ташкилотлар аъзолиги:

• Ислом олами Робитаси таъсис мажлиси (Макка шаҳри);

• Бутун дунё мутафаккир уламолари йиғинининг ижроия қўмитаси (Макка шаҳри);

• Бутун жаҳон мусулмон уламолари халқаро уюшмаси;

• Бутунжаҳон исломий халқ бошқарувининг бош котибияти;

• Бутун жаҳон тасаввуф уюшмаси;

• Бутун дунё даъват уюшмаси;

• Бутун дунё масжидлар уюшмаси;

• Бутун дунё Ислом уюшмаси (Исломобод шаҳри);

• Оли Байт «Исломий тафаккур» қироллик академияси (Иордания).

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф тафсир, ҳадис, ақоид, фиқҳ, тасаввуф, тарих ва бошқа илмларга доир юздан ортиқ асарлар муаллифи.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф 2015 йили Тошкент шаҳрида вафот этди.

2023 йил 27 июнда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг фармони билан Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратлари “Олий даражали Имом Бухорий» ордени билан мукофотланди.

Бошқа мақолалар

Отамдан қолган сабоқлар: Онамга бирорта марта овозимни кўтарганим йўқ

22.06.2026   3448   2 min.
Отамдан қолган сабоқлар: Онамга бирорта марта овозимни кўтарганим йўқ

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Ўтган асрнинг саксонинчи йилларида ўсмир эдим. Ўсмирлик шундай даврки, инсон ўзини катта бўлиб қолган, ҳеч ким унга тенг келолмайдигандек ҳис қилади.

Бир куни онам билан орамизда келишмовчилик чиқди. Аниқ нима сабаб бўлганини эслолмайман, лекин бир нарсани яхши эслайман: мен онамга овозимни баландлатган эдим.

Отам ишдан уйга қайтгач, онам унга бўлган воқеани айтиб берди. У мени дарҳол чақирди:

– Гаплашайлик, – деди.

Биз меҳмонхонада ёлғиз қолдик. Отам, Аллоҳ раҳмат қилсин, кўп гапирадиган инсон эмас эди. Аммо у гапирса, сўзлари олтиндек қадрли бўларди.

У аввал менинг гапларимни, вазиятга менинг кўзим билан қараб тинглади. Сўнг бироз сукут сақлаб:

– Ўғлим, эҳтиёт бўл. Онангга овозингни кўтаришингдан бошқа ҳамма нарсани тушуниш мумкин. Аммо бунга йўл қўймайман. Агар ўзингни тарбиялай олмасанг, сени тартиб-интизом ўргатиладиган жойга юбораман. У ерда сенга одоб ва ҳурматни ўргатишади. Тушундингми? – деди.

Шу билан суҳбат тугади.

Шундан сўнг онамга бирорта марта овозимни кўтарганим йўқ.

Отам уришмади, менга бақирмади ҳам. Аммо бир неча сониялик қатъий сўзи билан ҳаётим давомида ўтиб бўлмайдиган чегарани белгилаб қўйди.

Бугун, орадан йиллар ўтиб, ўша лаҳзани эслар эканман, ўсмирлик даврида отанинг қандай катта қалқон эканини тушунаман.


Она – оиладаги меҳр ва ҳурматни сақловчи зот. У жонини хавфга қўйиб фарзандни дунёга келтиради, тунларини бедор ўтказади, чарчоқларини яширади...

Аммо айрим фарзандлар улғайгач бу қийинчиликларнинг барчасини унутиб, онасига бепарво муносабатда бўлади. Ана шундай пайтда отанинг ҳақиқий вазифаси намоён бўлади.

Ҳақиқий ота қўпол бўлиши билан эмас, балки керакли пайтда қатъиятлиги билан оиласини ҳимоя қилади.

Ота – оиланинг умуртқа поғонасидир. Агар у заифлашса, бутун оила зарар кўради.


Бугун англаяпманки, отамнинг ўша куни айтган сўзлари таҳдид эмас, балки онамни ҳимоя қилиш эди. Бу – мени келажакда ҳурматли инсон бўлиб улғайишим учун қилинган ҳимоя эди.

Отам ҳақида қанча шеър ёзмайлик, қанча сўз айтмайлик, унинг қадрини тўлиқ ифодалаб бўлмайди. Шунинг учун отангиз борида унинг қадрига етинг. Унинг кетишини кутманг. Чунки айрилиқдан кейинги кўз ёшлар тирикликдаги меҳрнинг ўрнини боса олмайди.

 

Даврон НУРМУҲАММАД