06 Апрел, 2026, 17 Шаввол, 1447
06 Апрел, 2026, 17 Шаввол, 1447
Бугунги даврда дунёнинг турли ҳудудларида юз бераётган тартибсизликлар, урушлар, бегуноҳ инсонларнинг мол-мулки ва жонига тажовузлар, обод масканларнинг вайрон қилиниши ҳамда жамиятда фитна ва фасоднинг кенг ёйилиши бевосита ақиданинг заифлашуви билан боғлиқдир. Гуноҳ ва жиноятларнинг ортиб бораётгани ҳам айнан эътиқоддаги бузилиш натижасидир. Шу сабабли аввало “ақида” ва “адашиш” тушунчаларига тўхталиб ўтиш муҳимдир.
“Ақида” сўзи луғавий жиҳатдан “бир нарсани маҳкам боғлаш, тугун қилиш” маъносини англатади. Истилоҳда эса, қалбда ишонилиши лозим бўлган ҳақиқатларни қатъий ва мустаҳкам ҳолда жойлаштириш демакдир. Яъни, мўмин инсон эътиқод масалаларини шубҳасиз ва собит ҳолатда қалбига жойлаб олиши керак.
“Ақида масаласида адашиш” араб тилида “залолат” деб юритилади. “Залолат” эса йўлдан чиқиш, тўғри йўлни йўқотиш деганидир. Ақидада адашган киши нафақат дунё, балки охират саодатига элтувчи йўлдан ҳам узилган бўлади. Бу эса ниҳоятда хавфли ҳолатдир. Оддий ҳаётда йўлини йўқотган одамни кимдир тўғри йўлга бошлаши мумкин. Аммо эътиқодда адашган кишини, ҳатто бутун инсоният жам бўлса ҳам, тўғри йўлга қайтариш жуда мушкулдир.
Шу боис банда Аллоҳ таолодан доимо ҳидоят сўраб яшаши лозим. Бу борада ҳам биз учун энг гўзал ўрнак — Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламдир. У зот Аллоҳдан ҳидоят тилаб доимий дуо қилганлар ва бу дуони саҳобаларга ҳам ўргатганлар. Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда қуйидаги дуо зикр этилади:
اللَّهُمَّ اهْدِنَا فِيمَنْ هَدَيْتَ
Мазкур дуонинг маъноси: “Аллоҳим, ҳидоят қилган бандаларинг қаторида бизни ҳам ҳидоят қилгин.”
Ҳидоят устида собит туриш улуғ неъмат ва буюк амал ҳисобланади. Шунинг учун мўмин банда бу масалада Аллоҳ таолодан ёрдам сўрашдан асло тўхтамаслиги керак. Фиқҳ уламолари намозда Фотиҳа сурасини ўқиш вожиб эканини таъкидлайдилар. Бунинг ҳикматларидан бири шуки, Фотиҳа сурасида: “Бизни тўғри йўлга ҳидоят қилгин” мазмунидаги илтижо мавжуд.
Шариат ҳукмлари замон ва маконга қараб ўзгариши мумкин. Аммо ақида ҳеч қачон ўзгармайди. Одам алайҳиссаломдан тортиб қиёматга қадар барча мўминлар бир хил ақида асосида яшашлари шарт. Чунки барча амаллар эътиқод пойдевори устига қурилади. Агар ақида бузилса, қилинган амаллар ҳам беҳуда кетади. Эътиқодсиз ёки эътиқоди бузуқ инсон шайтоннинг дўсти ва яқинига айланади. Бундай кишининг амаллари сароб сингари йўқ бўлиб кетади.
Бугунги глобаллашган дунёда интернет ва ахборот тармоқлари орқали турли ёт ғоялар, нотўғри эътиқодлар кенг тарғиб қилинмоқда. Бу ҳолат эса жамиятда катта фитна ва хатарларнинг пайдо бўлишига сабаб бўлмоқда. Шу боис замонимиз уламолари бу бузуқ оқимларнинг зарарини очиқ баён қилиб, инсонларни, айниқса ёш авлодни бундай фитналардан огоҳ бўлишга чақирмоқдалар.
Хожа Бухорий ўрта махсус ислом
таълим муассасаси ўқитувчиси
Муҳаммад Мирмахаматов
1. Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ – жаннат эшикларидан бири.
ألا أدلك على باب من أبواب الجنة قال: وما هو؟ قال: لا حول ولا قوة إلا بالله
Муоз ибн Жабал розияллоҳу анҳу айтадилар: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сени жаннат эшикларидан бир эшикка далолат қилайинми?” дедилар. Мен: “У нима?” деб сўрадим. Набий алайҳиссалом: “Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ”, дедилар" (Имом Табароний ривояти).
2. Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ – жаннат хазиналаридан бири.
قل: لا حول ولا قوة إلا بالله فإنها كنز من كنوز الجنة
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу айтадилар: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга: “Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ”ни айтгин. Албатта, у жаннат хазиналаридан биридир", дедилар" (Имом Термизий ривояти).
3. Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ – жаннат кўчати.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Жаннат кўчатларини кўпайтиринглар”, дедилар. “Ё Аллоҳнинг расули, унинг кўчатлари нима?” дейишди. У зот алайҳиссалом: “Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ”, дедилар (Имом Табароний ривояти).
4. Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ – 99 дардга шифо бўлади.
مَنْ قَالَ لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللهِ كَانَتْ دَوَاءٌ مِنْ تِسْعَةٍ وَتِسْعِينَ دَاءٍأَيْسَرُهَا الْهَمُّ
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Ким Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ”ни айтса, тўқсон тўққиз дардга даво бўлади. Энг енгили ғамдир", дедилар (Имом Табароний, Имом Ҳоким ривояти).
5. Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ – фақирликни даф қилади.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Ким ҳар куни юз марта “Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ”ни айтса, унга фақирлик етмас", дедилар (Ибн Абу Дунё ривояти).
6. Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ – неъматларнинг бардавом бўлишига сабаб бўлади.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Кимга Аллоҳ неъмат берса-ю, у бу неъматнинг ўзида давомийлигини истаса, “Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ”ни кўп айтсин", деганлар (Имом Табароний ривояти).
7. Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ – бало-мусибатлардан халос этади.
Ҳазрат Али розияллоҳу анҳу айтадилар: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга: "Эй Али, сенга қийин аҳволга тушиб қолганда айтиладиган калималарни ўргатайми?" дедилар. "Аллоҳ мени сизга фидо қилсин, ўргатинг, ё Расулуллоҳ", дедим. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Қийин аҳволга тушиб қолсанг, “Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллааҳил ъалиййил ъазийм”, деб айт. Чунки мана шу дуо билан Аллоҳ хоҳлаганича ҳар турли балолардан халос қилади», дедилар.
Молик Ашжаъийнинг ўғли асирга тушиб қолганда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унга одам юбориб “Лаа ҳавла ва лаа қуввата илаа биллаҳ”ни кўп айтишни буюрганлар. Натижада ўғли асирликдан халос бўлган.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобалари ўз тажрибаларида “Лаа ҳавла ва лаа қуввата илаа биллаҳ”ни айтиш билан мушкуллари осон, бало-офатлари даф бўлишини кўп синаб кўрганлар.
Олимлардан бири айтадилар: “Кимнинг ғам-ташвиш ва мусибатлари кўпайиб кетса: “Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ” калимасини кўп айтсин”.
Даврон НУРМУҲАММАД
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 