Ичкарига кирар-кирмас:
– Ниманг бор? Олиб кел, қорним оч, – деб бақирди.
– Овқат қилишга ҳеч вақо қолмаган, болалар ҳам оч…
Аёлини эшитишга тоқати ҳам етмаган эр яна бақирди:
– Сенда доим йўқ, сенга қолса, очликдан ўлсам…
У ғўдрана-ғўдрана яна кўчага равона бўлди. Қўрқиб бурчакда беркиниб турган болалар югуриб келиб онасини қучоқлашди.
Мастурахон турмушга чиққанидан буён кўпинча аҳвол шу. Тонгда туриб томорқада ишлар, баъзан кимнингдир кирини ювар, уйини супуриб-сидирар, хуллас, рўзғор учун пул топиб келарди. Эри эса кўча-кўйда тентираб, ичишдан бошқа нарсани ўйламасди. Бирор кун йўқ, шу аёл хотиржам тонг оттирса, бирор тун йўқ, ҳаловат билан ухласа. Фарзандлари ҳам отанинг бақир-чақиридан қўрқиб-қўрқиб сўзларди. Аёл кечки таомга нима тайёрлашини билмай ошхонага кирар экан, бехосдан дарвоза очилди, тўрт-беш киши эрини кўтариб олиб киришди. Унинг ҳамма ёғи қон эди.
– Қўшни, хўжайинингизни кўча бошида машина уриб кетибди. Сабрли бўлинг, илож қанча?! Банда тақдирда борини кўради, – дея дўконда савдо қиладиган қўшниси далда берди…
* * *
Оилада ўз масъулиятига, вазифасига панжа орасидан қараган эркак ўзини ҳам, қўл остидаги ожиза аёлини ҳам бахтсиз қилиши тайин. Аллоҳ таоло: “Улар (аёлларингиз) билан тотув турмуш кечирингиз” (Нисо сураси, 19-оят), деб амр қилган. Аёлини хўрламаслик, унга азият етказмаслик, эътиборсиз ташлаб қўймаслик эрнинг маънавий бурчи ҳисобланади.
Қуръони каримда яна бундай марҳамат қилинади: “Эркаклар хотинлар устидан (оила бошлиғи сифатида доимий) қоим турувчилардир. Сабаб – Аллоҳ уларнинг айримлари (эркаклар)ни айримлари (аёллар)дан (баъзи хусусиятларда) ортиқ қилгани ва (эркаклар ўз оиласига) ўз мол-мулкларидан сарф қилиб туришларидир” (Нисо сураси, 34-оят).
Раббимиз эр кишини оилада бошлиқ, раҳбар этиб қўйган. Эркаклар ҳам жисмонан, ҳам маънан шу мақомга масъул. Оиланинг нафақаси, сарф-харажати, фарзандларнинг моддий эҳтиёжи, оилани ҳимоялаш эрнинг зиммасида. У оилани бошқаришда асло қўполлик, зулм қилиши мумкин эмас. Қолаверса, эрнинг раҳбар қилиниши асло аёлни камситиш керак, дегани эмас. Айрим ғанимлар даъво қилаётганидай, унинг ҳуқуқларини чеклаш ҳам эмас, балки оила-рўзғор ташвишларидан аёлни озод қилиш, турмуш машаққатларини табиатан бақувват яратилган эркакка юклашдир.
Динимизда эркак кишининг аёлига яхши муносабатда бўлиши уни инсонларнинг энг яхшилари қаторига қўшади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай марҳамат қилганлар: “Сизларнинг яхшиларингиз ўз аҳлига яхши муомала қилганингиздир. Мен ўз аҳлига яхши муомала қилувчироғингизман” (Имом Термизий ривояти).
Эркакнинг энг муҳим бурчи қарамоғидагилар – оила аҳлининг ўзгалар қўлига қараб қолишларига йўл қўймасликдир. Дарҳақиқат, эркакларнинг зиммасига аёл ва фарзандлар таъминоти фарздир. Пайғамбаримиз алайҳиссалом: “Киши ўз қарамоғидагиларини нафақасиз ташлаб қўйиши унинг қаттиқ гуноҳкорлигига кифоя қилади”, деганлар (Имом Абу Довуд ривояти).
Эркаклар ўз бурчларига риоя қилсалар, оилалар мустаҳкам, аёллар эса бахтли бўлишади!
Ойдиной РАВШАНОВА,
Навоий вилояти Қизилтепа тумани бош имом-хатибининг хотин-қизлар масалалари бўйича ўринбосари
“Мўминалар” журналининг 2026 йил 4-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws
Ўзбекистоннинг Индонезиядаги элчихонаси томонидан “Ўзбекистон–Индонезия” туризм форуми доирасида тўғридан-тўғри G2B ва B2B форматида бизнес-музокаралар ҳамда миллий маданий-гастрономик тақдимот тадбирлари ташкил этилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Индонезия Жануби-Шарқий Осиёдаги йирик иқтисодиёт ва 285 миллиондан зиёд аҳолиси билан дунёдаги энг кўп мусулмон аҳоли истиқомат қилувчи давлат ҳисобланади.
Бу ерда аҳолининг 87 фоизидан ортиғи ислом динига эътиқод қилади. Мамлакат халқаро зиёрат туризми бозорида мутлақ етакчилардан бири бўлиб, ҳар йили 1,8 миллион нафардан ортиқ индонезиялик Саудия Арабистонига Умра сафарини амалга оширади.
Шу билан бирга, Индонезия фуқаролари учун Ўзбекистонга 30 кунлик визасиз режим амал қилмоқда. 2026 йилнинг дастлабки беш ойида мамлакатимизга ташриф буюрган индонезиялик сайёҳлар сони ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 63,4 фоизга ошди.
Форумда Индонезиянинг тегишли вазирлик ва идоралари раҳбарияти, миллий туризм уюшмалари раҳбарлари, туроператорлар ва авиакомпаниялар, ишбилармон доиралар ҳамда маҳаллий ва хорижий оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этди. Хусусан, Индонезия Туризм вазири ўринбосари Ни Маде Аю Мартини ҳамда Ҳаж ва Умра ишлари бўйича вазирнинг махсус вакили Муҳаммад Ҳасан Афанди қатнашди.
Ни Маде Аю Мартини Ўзбекистоннинг туризмни иқтисодиётнинг стратегик драйверига айлантириш борасидаги ислоҳотлари, жорий этилган визасиз режим, мамлакатлар ўртасида тўғридан-тўғри авиақатновлар ва сайёҳлар алмашинувини кенгайтиришга тайёрлигини билдирди.
Муҳаммад Ҳасан Афанди Ўзбекистоннинг ислом цивилизацияси бешиги сифатидаги ноёб мақомини қайд этиб, Имом ал-Бухорий, Имом ат-Термизий, Имом ал-Мотуридий ва етти авлиё номи билан боғлиқ зиёратгоҳларнинг Индонезия мусулмонлари учун аҳамиятини таъкидлади. У Индонезия Ҳаж ва Умра ишлари вазирлиги томонидан “Umrah Plus Uzbekistan” дастури қўллаб-қувватланишини маълум қилди.
Тадбирда Индонезиянинг етакчи сайёҳлик уюшмалари — “ASITA”, “AMPHURI”, “ASTINDO”, “ASTAGATRA RI”, “ASPHURINDO”, “KBB Haji” раҳбарлари, Ўзбекистондан эса Туризм қўмитаси делегацияси, олтита йирик туроператор раҳбарлари, “Qanot Sharq” авиакомпанияси ва “Шодлик” давлат ашула ва рақс ансамбли вакиллари иштирок этди.
Форумда Ўзбекистоннинг тарихий-маданий мероси ва туризм инфратузилмаси, Самарқанд, Бухоро, Хива, Термиз ва Тошкентдаги зиёратгоҳлар, Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси, Ислом цивилизацияси маркази, Ҳазрати Имом мажмуасидаги Усмон мусҳафи, Баҳоуддин Нақшбанд мажмуаси, ҳалол овқатланиш стандартлари, намозхоналар мавжудлиги ва “Афросиёб” тезюрар поездининг имкониятлари тақдим этилди.
Олтита ўзбекистонлик туроператор индонезиялик ҳамкорларга экспресс-транзит турларидан тортиб, Хоразм ва Хива бўйлаб классик зиёрат йўналишлари ва дастурларигача бўлган тайёр турпакетларни тақдим этди. “Qanot Sharq” авиакомпанияси Жакарта, Тошкент ва Самарқанд ўртасида тўғридан-тўғри чартер ва мунтазам рейсларни ташкил этиш имкониятлари хусусида тўхталиб ўтди.
Учрашувларда ўзаро стратегик ҳамкорлик, ўзбекистонлик туроператор ва “AMPHURI” уюшмаси ўртасида зиёрат туризми соҳасида шериклик ҳамда “Umrah Plus Uzbekistan” дастурини илгари суриш бўйича меморандум, “ASTAGATRA RI” ва “ASITA” уюшмалари билан келишувлар имзоланди.
Мазкур ҳужжатлар Ўзбекистоннинг меҳмонхона фондини улгуржи нархларда кафолатли банд қилиш, “Афросиёб” поездига чипталар квотаси ва индонезиялик зиёратчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишни назарда тутади.
G2B ва B2B форматидаги музокаралар якунларига кўра, 2026 йил куз-қиш ва 2027 йил баҳор мавсумларида 12,5 мингдан ортиқ индонезиялик сайёҳ ва зиёратчиларни Ўзбекистонга юбориш, йирик туроператорлар билан чартер рейслари учун блок жойларини сотиб олиш бўйича дастлабки келишувларга эришилди.
Тадбирда маданий-гастрономик дастур — “Шодлик” давлат ашула ва рақс ансамблининг чиқиши, “Ипак йўли наволари” мусиқий увертюраси, “Лазги” рақси, Тошкентдан таклиф этилган ошпаз томонидан тайёрланган ўзбек миллий палови индонезияликларда катта таассурот қолдирди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати