27 Январ, 2026, 8 Шаъбон, 1447
27 Январ, 2026, 8 Шаъбон, 1447
Бугун, 28 октябрь куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Нуриддин домла Холиқназаров ҳазратлари диний таълим муассасаларига бўлган илк ташрифларини Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтидан бошладилар.
Ташриф дастлаб институт тарихига оид маълумотлар билан танишишдан бошланди. Унда институт ташкил этилиши, таълим даргоҳининг мақсад-вазифалари, собиқ муфтийлар тарихи ва ректорлар тўғрисида маълумотлар берилди. Сўнгра институт биносида ташкил этилган китоблар кўргазмаси ва ҳаттотлик ишлари билан яқиндан танишилди.
Севимли Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам таваллуд топган Робиъул аввал ой муносабати билан институтда Сийрат ойлиги ўтказилаётгани ҳақидаги хушхабар кўнгилларни шод этди.
Муфтий Нуриддин домла Холиқназаров Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак ҳадиси шарифларидан таълим берилаётган дарс хонасига ташриф буюриб, талабалар билан суҳбат қурдилар. Талабалар дарс жараёнларидан, айниқса Мисрнинг Ал-Азҳар олийгоҳининг фазилатли устозларидан Шайх Жамолиддин Ҳошим каби мударрисларнинг замонавий усуллар орқали дарс беришаётганини жуда ҳам мамнун эканликларини изҳор этишди.
“Қиз болага таълим бериш, бутун умматга таълим бериш билан баробардир”. Шундан келиб чиқиб, Муфтий ҳазратлари институтда аёл-қизлар учун ҳам яратилган шарт-шароитлар билан қизиқдилар. Айниқса, қизлар учун алоҳида кутубхона, мажлислар зали, ўқув хоналари ва намозхона ташкил этилгани айни муддао бўлгани қайд этилди.
Албатта талабаларнинг илмли ва ўз касбининг етук мутахассиси бўлиб етишишларида китобнинг ўрни алоҳида. Муфтий ҳазратлари институт кутубхонасининг фаолияти билан ҳам танишдилар. Ахборот-ресурс маркази ходими Камолиддин Маҳкамов институт кутубхонаси ҳақида батафсил маълумо берди. Жумладан, ахборот-ресурс марказига етук мутахассислар жалб этилган ҳолда модернизация қилингани, китобларни сақлаш, уларнинг хавфсизлигини таъминлаш ва талабаларга китобларни етказиш халқаро талаб даражасида экани ҳақида сўзлаб берди.
Институтнинг асосий биносига қўшимча равишда бунёд этилган 15 та талабалар ўқув аудиторияси, мажлислар зали, кутубхона, ўқитувчи ва талабалар ошхонасини ҳам Муфтий ҳазратлари кўздан кечирди. Шунингдек, ушбу ўқув даргоҳи ҳудудида қад ростлаган 4 қаватли бинодаги 30 ўринлик таҳоратхона ва 30 та хонадан иборат замонавий ва шинам ҳолатга келтирилган талабалар турар жойи – ётоқхонани билан ҳам танишдилар.
Мана шундай ўзгаришлар ва янгиланишлар Янги Ўзбекистон шароитида Давлатимиз раҳбари ташаббуслари билан таълим-тарбия соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотларнинг амалдаги яққол ифодаси экани ташриф давомида алоҳида эътироф этилди.
Муфтий ҳазратлари талабалар илм олиши, динимиз, халқимиз манфаати йўлида хизмат қилиши учун барча шароитлар муҳайё этилгани, толиби илмлардан эса фақатгина бир нарса – ихлос билан илм олиш, яратилган қулайликлардан тўғри ва оқилона фойдаланиш, Аллоҳ таолонинг неъматларга шукрона сифатида ҳам илму ирфон эгаллаш зарурлигини ёдга солиш бугунги ташрифдан кўзланган бош мақсад экани алоҳида таъкидладилар.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Бу ҳадиси шарифда одобнинг улуғ асосларидан бири баён этилган.
Баъзи олимлар бу ҳадисни илмнинг учдан бири дейишган, бошқалари эса илмнинг тўртдан бири ёки Исломнинг тўртдан бири деганлар.
Абдуллоҳ ибн Абу Зайд айтади: «Барча яхши одоблар тўртта ҳадисдан ўрганилади, улардан бири Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шу ҳадисларидир: “Кишининг ўзига фойдаси йўқ ишни қилмаслиги унинг Исломи гўзаллигидандир”».
Имом Абу Довуд айтади: «Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилинган беш юз мингта ҳадисни ёзиб олдим, уларнинг тўрт минги собит (ишончли) бўлиб, улар бу тўртта ҳадисда ифодаланган:
“Амаллар ниятларга боғлиқ”;
“Кишининг фойдаси йўқ шни қилмаслиги унинг Исломи гўзаллигидандир”;
“Ҳалол аниқ ва ойдиндир, ҳаром ҳам аниқ ва ойдиндир”;
“Киши ўзи учун яхши кўрган нарсани биродари учун ҳам яхши кўрмагунча мўмин бўлмайди” (Баъзи ривоятларда унинг ўрнига “Дунёга кўнгил берма, Аллоҳ сени севади” ҳадиси келган)».
Биз ўрганаётганимиз ҳадис мусулмонни ўзига аҳамиятли бўлмаган нарсалар ҳақида гапиришдан, фойдасиз ишларни қилишдан қайтаради.
“Фойдасиз ишларни қилмаслиги”, дегани кишига тааллуқли бўлмаган гап, иш ва ҳамма нарсалардир, яъни унинг дини ва дунёсида фойдаси бўлмаган, Аллоҳ таолонинг розилигини топишда тўсиқ бўладиган нарсалардир.
Ибн Ражаб раҳматуллоҳи алайҳ айтган: “Фойдасиз ишни қилмасликдан мурод тилни беҳуда гаплардан сақлашдир”.
Мусулмоннинг ўзига фойдаси бўлмаган ишни қилиши Исломининг гўзаллигини камайтиради ва салбий натижаларга сабаб бўлади.
Қалбинг қаттиқлашишига, танасининг заифлашишига ва ризқнинг танг бўлишига олиб келади.
Луқмони Ҳакимдан: “Қайси амалингизни ишончлироқ деб биласиз?” деб сўраганларида, у: “Менга фойдаси бўлмаган ишни қилмадим”, деб жавоб берганлар.
Молик ибн Динор айтганлар: “Агар қалбингда қаттиқлик, танангда заифлик ва ризқингда тангликни кўрсанг, билгинки, сен ўзингга фойдаси бўлмаган гапларни гапиргансан”.
Киши ёқтирмайдиган нарсаларни эшитишига сабаб бўлиши мумкин.
Бир киши Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳунинг ёнига кирганида, у оёқ кийимини ямаётган эдилар. У киши: “Эй Абу Абдурраҳмон, шу оёқ кийимни ташлаб, янгисини олсангиз-чи!” деди. Ибн Умар унга: “Оёқ кийимим билан нима ишинг бор? Ўз ишингга қара”, дедилар.
Фойдасиз нарсалар вақтни зое қилади.
Бугунги кунда кўп одамлар ижтимоий тармоқларда тарқалган ўзларига тегишли бўлмаган, ҳатто уларнинг қизиқиш доирасига кирмайдиган хабарларни кузатиш билан машғулдирлар. Агар улар Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг бу ҳадисларига амал қилганларида, вақтларини динлари ёки дунёларида фойда келтирадиган нарсаларга сарфлаган бўлар эдилар.
Кўп савобдан қуруқ қолишга сабаб бўлиши мумкин.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Агар бирингиз Исломини гўзал қилса, оламдан ўтгач, унинг қилган ҳар бир яхши ишига ўн баробаридан етти юз баробаргача ёзилади. Ҳар бир гуноҳ фақат ўзича ёзилади” (Муттафақун алайҳ). Мусулмон ўзига тегишли бўлмаган гапни гапирса, жавобгар бўлади.
Имом Абу Яъло ва Имом Байҳақий Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам замонларида бир киши шаҳид бўлди. Бир йиғловчи аёл йиғлаб, унга: “Вой, шаҳидим!” деди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Унинг шаҳид эканини қаердан биласан? Эҳтимол, у ўзига фойдасиз нарсани гапирган ёки молини камайтирмайдиган нарсада бахиллик қилган бўлиши мумкин”.
Одамлар орасидаги тотувликни бузувчи ва меҳрни йўқотувчи сабаблардан биридир.
Ўзгаларнинг шахсий ишларига аралашиш ва алоқаси бўлмаган ишларга бош суқиш ана шуларга сабаб бўлади. Агар у Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг тавсияларига амал қилганида, ундай қилмаган бўлар эди.
Аллоҳ бир бандага ғазаб қилса, уни ўзига фойдаси бўлмаган нарсалар билан машғул қилиб қўяди.
Абу Дужона розияллоҳу анҳунинг таржимаи ҳолида айтилишича, у киши касал бўлганида дўстларидан бири унинг ёнига кирди. Юзи ялтираётган эди. “Нега юзингиз ялтираяпти?” деб сўраганида, у киши: “Мен учун энг ишончли амалим икки нарса: ўзимга фойдаси бўлмаган нарсани гапирмас эдим ва қалбимда мусулмонларга нисбатан ғараз йўқ эди”, деди (“Сиярул аълом ан-нубало”).
Имом Молик айтганлар: “Киши ўзига фойдаси бўлмаган нарсани қилмай, ўзига фойдали нарса билан машғул бўлмагунча нажот топмайди”.
Мусулмон ўзига фойдаси бўлмаган нарсалардан йироқ бўлиб, Исломини гўзаллаштириши керак. Ким беҳуда ишлар билан машғул бўлса, демак, унинг тоат-ибодатларида қусур бор.
Ҳакимлар: “Ўзингни тоат билан машғул қилмасанг, у сени маъсият билан машғул қилади”, деганлар.
Тошкент ислом институти проректори
Ҳошимхон АМАНОВ
тайёрлади.
(Ж. Шодиев уюштирди).
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 12-сонидан
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 