Риё — иш ва ҳаракатларни кўрсатмоқ, бир яхшиликни ёки амални Аллоҳнинг розилиги учун эмас балки, инсонларнинг мақтови учун қилишдир. Бу ҳаракатларни амалга оширган инсонга риёкор дейилади.
Риё — инсонлар орасида руҳий таъсир, шон-шуҳрат, моддий фойда учун қилинади. Дунёга оид бу каби моддий ва маънавий фойдаларни қўлга киритиш учун, динга бўлган ҳурмат ва эътиборни ишлатиш, риёнинг энг ёмон шаклидир. Бундай ҳаракатлар ҳийлакорлик ва ёлғончиликдир.
Риёкор — кишининг сўз ва ҳаракатларидаги самимиятсизликлари, бошқа инсонлар томонидан қисқа вақтда билинади. Бу инсонларга ҳеч ким ишонмайди. Риёнинг ҳаммаси ахлоқсизлик бўлгани каби, ибодатларда риёкор бўлиш энг катта ахлоқсизликдир.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Албатта сиз учун энг қўрқадиган нарсам, кичик ширк, яъни риёдир» деганлар (Термизий ривоят қилган).
Ибодат Аллоҳ учун қилинади. Аллоҳнинг розилигидан бошқа бир мақсад учун ибодат қилиш, Аллоҳнинг розилигини ўртадан олиб ташлайди. Кўрсатиш ва фойда тушунчаси билан Қуръон ўқиш, намоз ўқиш, рўза тутиш, закот бериш, ҳажга бориш, садақа бериш ибодатларни хабата, яъни бекорга чиқаради.
Аллоҳ таоло бу ҳақда Ўзининг каломида шундай марҳамат қилади:
«Эй иймон келтирганлар! Садақаларингизни миннат ва озор бериш билан, молини Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирмаса ҳам кишиларга риё учун нафақа қилганга ўхшаб бекорга кетказманг. У мисоли бир устини тупроқ босган силлиқ тошга ўхшайди. Бас, кучли ёмғир ёғса, силлиқ бўлиб қоладир. Касб қилганларидан ҳеч нарсага қодир бўлмаслар» (Бақара сураси, 264-оят).
Шу ҳолда, Аллоҳнинг буйруғини ва розилигини ўйлаб эмас, диндор кўриниш учун ибодат қилиш, олим ва билимли дейишсин, дея илм билан машғул бўлиш, саҳий деб номланиш учун закот ва садақа бериш, риёдан иборат ёмон ҳаракатдан бошқа бир маъно ифода қилмайди.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар:
«Шубҳасиз риё ширкдир» (Ибн Можа ривоят қилган).
Аллоҳга ва инсонларга қарши ўзини самимий тутиб риёдан узоқ туриш, иложи бўлса, ибодатларни яширин қилиш, Аллоҳнинг розилигини инсонларнинг мақтовига, истагига, қўрқувига қарши танлаш ҳар бир мусулмоннинг тамойилидир.
Интернет манбалари асосида тайёрланди
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Агар муҳаббатинг бўлса аниқ ҳақиқат,
Бўлар бошқаси беҳудаликдан иборат.
Аллоҳ таоло сахийларнинг энг сахийси, карамлиларнинг энг карамлисидир. Бандасига сўрамаган нарсаларини ҳам беради, озгина ибодат эвазига ҳам уни мақтаб, савобларини кўпайтириб беради. Хато ва камчиликларини эса кечириб ўчириб юборади. Осмонлару ердагиларнинг барчаси У зотдан сўрайди, лекин бирини эшитиш бошқасини эшитишдан машғул қилиб қўймайди, сўровларнинг кўплиги Уни чалкаштирмайди, қаттиқ туриб олиб сўраганларнинг бу ишлари Уни ранжитмайди, балки ана шундай кўп сўровчиларни яхши кўради. Сўралса яхши кўради, сўралмаса ғазаб қилади.
Бандаси сўраганда бермасликка ҳаё қилади, лекин банда ҳаё қилмай гуноҳ қилаверади. Банда ўзининг гуноҳларини тўсмаса ҳам Аллоҳ уларни беркитади, банда ўзига зулм қилсада Аллоҳ унга раҳм қилади. Қалблар фақат Угина яхшиликлар берадиган ва гуноҳларни кечирадиган зотни қандай севмасин? Ахир, У зот дуоларни ижобат қилади, хатоларни кечиради, айбларни беркитади, қийинчилик ва ғам-ташвишларни аритади.
Аллоҳ... У зот энг раҳимли, кўплаб неъматларни берадиган ва паноҳ сўраладиганларнинг энг буюгидир. У банданинг таваккул қилишига кифоя ва бандаларига ота-онасиданда меҳрибон зот. Бандасининг тавбасидан чўлу биёбонда бор озиқ-овқати билан туясини йўқотиб қўйиб, ўлимига оз қолган ва ҳаётдан умидини узган вақтда туясини топиб олган кишининг хурсандчилигидан кўра хурсанд бўлади.
Шуъла: Қарорингиз доимо тажриба орттириб саодатга эришиш бўлсин.
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Дунёдаги энг бахтли аёл" китобидан