Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
16 Январ, 2026   |   27 Ражаб, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:23
Қуёш
07:46
Пешин
12:38
Аср
15:38
Шом
17:24
Хуфтон
18:41
Bismillah
16 Январ, 2026, 27 Ражаб, 1447

Риё

02.08.2021   4503   2 min.
Риё

Риё — иш ва ҳаракатларни кўрсатмоқ, бир яхшиликни ёки амални Аллоҳнинг розилиги учун эмас балки, инсонларнинг мақтови учун қилишдир. Бу ҳаракатларни амалга оширган инсонга риёкор дейилади.

Риё — инсонлар орасида руҳий таъсир, шон-шуҳрат, моддий фойда учун қилинади. Дунёга оид бу каби моддий ва маънавий фойдаларни қўлга киритиш учун, динга бўлган ҳурмат ва эътиборни ишлатиш, риёнинг энг ёмон шаклидир. Бундай ҳаракатлар ҳийлакорлик ва ёлғончиликдир.

Риёкор — кишининг сўз ва ҳаракатларидаги самимиятсизликлари, бошқа инсонлар томонидан қисқа вақтда билинади. Бу инсонларга ҳеч ким ишонмайди. Риёнинг ҳаммаси ахлоқсизлик бўлгани каби, ибодатларда риёкор бўлиш энг катта ахлоқсизликдир.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:

«Албатта сиз учун энг қўрқадиган нарсам, кичик ширк, яъни риёдир» деганлар (Термизий ривоят қилган).

Ибодат Аллоҳ учун қилинади. Аллоҳнинг розилигидан бошқа бир мақсад учун ибодат қилиш, Аллоҳнинг розилигини ўртадан олиб ташлайди. Кўрсатиш ва фойда тушунчаси билан Қуръон ўқиш, намоз ўқиш, рўза тутиш, закот бериш, ҳажга бориш, садақа бериш ибодатларни хабата, яъни бекорга чиқаради.

Аллоҳ таоло бу ҳақда Ўзининг каломида шундай марҳамат қилади:

«Эй иймон келтирганлар! Садақаларингизни миннат ва озор бериш билан, молини Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирмаса ҳам кишиларга риё учун нафақа қилганга ўхшаб бекорга кетказманг. У мисоли бир устини тупроқ босган силлиқ тошга ўхшайди. Бас, кучли ёмғир ёғса, силлиқ бўлиб қоладир. Касб қилганларидан ҳеч нарсага қодир бўлмаслар» (Бақара сураси, 264-оят).

Шу ҳолда, Аллоҳнинг буйруғини ва розилигини ўйлаб эмас, диндор кўриниш учун ибодат қилиш, олим ва билимли дейишсин, дея илм билан машғул бўлиш, саҳий деб номланиш учун закот ва садақа бериш, риёдан иборат ёмон ҳаракатдан бошқа бир маъно ифода қилмайди.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар:

«Шубҳасиз риё ширкдир» (Ибн Можа ривоят қилган).

Аллоҳга ва инсонларга қарши ўзини самимий тутиб риёдан узоқ туриш, иложи бўлса, ибодатларни яширин қилиш, Аллоҳнинг розилигини инсонларнинг мақтовига, истагига, қўрқувига қарши танлаш ҳар бир мусулмоннинг тамойилидир.

Интернет манбалари асосида тайёрланди

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Қалб орасидаги “парда”

13.01.2026   2468   1 min.
Қалб орасидаги “парда”

«Эй иймон келтирганлар! Сизларни тирилтирувчи нарса учун чорлаганларида, Аллоҳга ва Расулига (лаббай деб) жавоб қилингиз! Яна билиб қўйингизки, Аллоҳ инсон билан унинг қалби (ўртаси)да “парда” бўлиб туради ва Унинг (ҳузурига) жамулжам бўлурсиз» (Анфол сураси, 24-оят). 
 

Аллоҳнинг инсон билан қалби орасига кириши У Зотнинг ожиз бўлган кишини кучли, кучли бўлганни эса ожиз, шармандали ҳолда бўлган кишини азиз, жасур кишини қўрқоқ, қўрқоқ кишини эса довюрак, мард кишини қўрқоқ қила олиши деганидир. Ояти карима кучга тўлган ҳолида Ҳақ таолони инкор этувчи кимсаларга тескари равишда ожизлигини ўйлаган ва андишали бўлган мўминларга ҳазрат Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга ғазот сафарида қатнашишлари борасида далда бўлади. Унга кўра, оят Аллоҳнинг элчиси билан бирга ғазотга боришга қарор қилганларнинг қалбига кириб, уларни душманга қарши кучли қиладиган илоҳий далда бера олиши таъкидланмоқда. 


Шу маънода оятни икки шаклда изоҳлаш мумкин: 
Биринчиси, ўлим вақти келмасидан аввал тавба қилишга шошилиш ҳақида сўз бориб, оят кишини шундай огоҳлантиради: “Инсоннинг қалби билан тавбаси орасига ўлим кирмасидан аввал Аллоҳ ва элчисининг чақириғига ижобат қилинган”. 
Иккинчиси, қилган гуноҳлари сабабли инсонни қалби муҳрланган амалларига алоқадор. Шундайки, инсон қилган гуноҳлари натижаси сифатида қалби билан асл мақсади (охирати) ўртасида зулмат, яъни қоронғулик юзага келади (“Таъвилот”, 6/194-195). 

 Музаффар КОМИЛОВ, Абдумурод ТИЛАВОВ тайёрлади.
“Ислом нури” газетасининг 2025 йил 23-сонидан

Ўзбекистон янгиликлари