Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
19 Январ, 2026   |   30 Ражаб, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:22
Қуёш
07:45
Пешин
12:39
Аср
15:42
Шом
17:27
Хуфтон
18:44
Bismillah
19 Январ, 2026, 30 Ражаб, 1447

Риё

02.08.2021   4544   2 min.
Риё

Риё — иш ва ҳаракатларни кўрсатмоқ, бир яхшиликни ёки амални Аллоҳнинг розилиги учун эмас балки, инсонларнинг мақтови учун қилишдир. Бу ҳаракатларни амалга оширган инсонга риёкор дейилади.

Риё — инсонлар орасида руҳий таъсир, шон-шуҳрат, моддий фойда учун қилинади. Дунёга оид бу каби моддий ва маънавий фойдаларни қўлга киритиш учун, динга бўлган ҳурмат ва эътиборни ишлатиш, риёнинг энг ёмон шаклидир. Бундай ҳаракатлар ҳийлакорлик ва ёлғончиликдир.

Риёкор — кишининг сўз ва ҳаракатларидаги самимиятсизликлари, бошқа инсонлар томонидан қисқа вақтда билинади. Бу инсонларга ҳеч ким ишонмайди. Риёнинг ҳаммаси ахлоқсизлик бўлгани каби, ибодатларда риёкор бўлиш энг катта ахлоқсизликдир.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:

«Албатта сиз учун энг қўрқадиган нарсам, кичик ширк, яъни риёдир» деганлар (Термизий ривоят қилган).

Ибодат Аллоҳ учун қилинади. Аллоҳнинг розилигидан бошқа бир мақсад учун ибодат қилиш, Аллоҳнинг розилигини ўртадан олиб ташлайди. Кўрсатиш ва фойда тушунчаси билан Қуръон ўқиш, намоз ўқиш, рўза тутиш, закот бериш, ҳажга бориш, садақа бериш ибодатларни хабата, яъни бекорга чиқаради.

Аллоҳ таоло бу ҳақда Ўзининг каломида шундай марҳамат қилади:

«Эй иймон келтирганлар! Садақаларингизни миннат ва озор бериш билан, молини Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирмаса ҳам кишиларга риё учун нафақа қилганга ўхшаб бекорга кетказманг. У мисоли бир устини тупроқ босган силлиқ тошга ўхшайди. Бас, кучли ёмғир ёғса, силлиқ бўлиб қоладир. Касб қилганларидан ҳеч нарсага қодир бўлмаслар» (Бақара сураси, 264-оят).

Шу ҳолда, Аллоҳнинг буйруғини ва розилигини ўйлаб эмас, диндор кўриниш учун ибодат қилиш, олим ва билимли дейишсин, дея илм билан машғул бўлиш, саҳий деб номланиш учун закот ва садақа бериш, риёдан иборат ёмон ҳаракатдан бошқа бир маъно ифода қилмайди.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар:

«Шубҳасиз риё ширкдир» (Ибн Можа ривоят қилган).

Аллоҳга ва инсонларга қарши ўзини самимий тутиб риёдан узоқ туриш, иложи бўлса, ибодатларни яширин қилиш, Аллоҳнинг розилигини инсонларнинг мақтовига, истагига, қўрқувига қарши танлаш ҳар бир мусулмоннинг тамойилидир.

Интернет манбалари асосида тайёрланди

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Меҳрибон Юсуф

14.01.2026   2961   1 min.
Меҳрибон Юсуф

Бир қишлоқда Юсуф исмли меҳрибон йигит яшарди. У ҳар куни қишлоқ четидаги чашмага бориб, чанқаган ҳайвонларга сув берар, маҳалладошларига кўмаклашишни канда қилмасди.

Кунларнинг бирида қишлоққа бир бегона одам келди. Унинг кийимлари йиртилиб, ўзи бир аҳволда, гапиришга ҳам ҳоли йўқ эди. Қишлоқдагилар унинг кимлиги ва нима мақсадда келганини билмасдан унга қарамади ҳам. Аммо Юсуф унга бефарқ бўлмай егулик ва сув берди. Ўзига келиб олиши учун ҳеч ким яшамайдиган пасқам уйидан жой тайёрлади. У Юсуфнинг меҳрибонлигидан таъсирланиб, кўз ёшлари билан миннатдорлик билдирди.

Бир неча кун ўтиб, у ўзига келганидан сўнг гап бошлади:

– Мен сизлардан бир неча чақирим наридаги қишлоқда яшайман. Ёз кунлари қишлоғимизга сув етиб бормаяпти. Сизлар эса сувнинг бошида яшайсизлар, шу боис сувдан тенг фойдаланиш ҳақида келишмоқчи бўлиб келаётган эдим. Аммо ярим йўлга етганимда ёмғир ёғиб, адир йўлидаги сой сувга тўлди ва йўлакниям ювиб мени ҳам оқизиб кетди. Шукрки, бир катта дарахтга илиниб, жоним омон қолди. Ёмғир тиниб, сув қайтгач, уйга қайтишни ҳам, сизлар томонга келишни ҳам билмай қолдим. Чунки ҳаммаёғим бир аҳволда эди. Нима бўлса, бўлар дея қишлоғингизга келавердим.

Юсуф унинг ниятини қишлоқ оқсоқолларига етказди. Улар: “Яхшилик қилишимиз албатта, яхшилик билан қайтади”, дея бу келишувга рози бўлди.

Шу тариқа икки қишлоқ орасида сув манбасини адолатли бўлишиш ҳақида келишув тузилди. Юсуфнинг меҳрибонлиги икки қишлоқни бир­-бирига яқинлаштирди.

Нафиса ПАРДАЕВА

“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 11-сонидан

Мақолалар