Риё — иш ва ҳаракатларни кўрсатмоқ, бир яхшиликни ёки амални Аллоҳнинг розилиги учун эмас балки, инсонларнинг мақтови учун қилишдир. Бу ҳаракатларни амалга оширган инсонга риёкор дейилади.
Риё — инсонлар орасида руҳий таъсир, шон-шуҳрат, моддий фойда учун қилинади. Дунёга оид бу каби моддий ва маънавий фойдаларни қўлга киритиш учун, динга бўлган ҳурмат ва эътиборни ишлатиш, риёнинг энг ёмон шаклидир. Бундай ҳаракатлар ҳийлакорлик ва ёлғончиликдир.
Риёкор — кишининг сўз ва ҳаракатларидаги самимиятсизликлари, бошқа инсонлар томонидан қисқа вақтда билинади. Бу инсонларга ҳеч ким ишонмайди. Риёнинг ҳаммаси ахлоқсизлик бўлгани каби, ибодатларда риёкор бўлиш энг катта ахлоқсизликдир.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Албатта сиз учун энг қўрқадиган нарсам, кичик ширк, яъни риёдир» деганлар (Термизий ривоят қилган).
Ибодат Аллоҳ учун қилинади. Аллоҳнинг розилигидан бошқа бир мақсад учун ибодат қилиш, Аллоҳнинг розилигини ўртадан олиб ташлайди. Кўрсатиш ва фойда тушунчаси билан Қуръон ўқиш, намоз ўқиш, рўза тутиш, закот бериш, ҳажга бориш, садақа бериш ибодатларни хабата, яъни бекорга чиқаради.
Аллоҳ таоло бу ҳақда Ўзининг каломида шундай марҳамат қилади:
«Эй иймон келтирганлар! Садақаларингизни миннат ва озор бериш билан, молини Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирмаса ҳам кишиларга риё учун нафақа қилганга ўхшаб бекорга кетказманг. У мисоли бир устини тупроқ босган силлиқ тошга ўхшайди. Бас, кучли ёмғир ёғса, силлиқ бўлиб қоладир. Касб қилганларидан ҳеч нарсага қодир бўлмаслар» (Бақара сураси, 264-оят).
Шу ҳолда, Аллоҳнинг буйруғини ва розилигини ўйлаб эмас, диндор кўриниш учун ибодат қилиш, олим ва билимли дейишсин, дея илм билан машғул бўлиш, саҳий деб номланиш учун закот ва садақа бериш, риёдан иборат ёмон ҳаракатдан бошқа бир маъно ифода қилмайди.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар:
«Шубҳасиз риё ширкдир» (Ибн Можа ривоят қилган).
Аллоҳга ва инсонларга қарши ўзини самимий тутиб риёдан узоқ туриш, иложи бўлса, ибодатларни яширин қилиш, Аллоҳнинг розилигини инсонларнинг мақтовига, истагига, қўрқувига қарши танлаш ҳар бир мусулмоннинг тамойилидир.
Интернет манбалари асосида тайёрланди
#xabar #muftiy #juma
Бугун, 16 январь куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари жума намозини пойтахтимизнинг Чилонзор туманидаги "Абу Сахий" жоме масжидида адо этдилар.
Муфтий ҳазратлари намоздан олдин жамоатга “Исро ва меърож воқеаси ҳикматлари” мавзусида маъруза қилиб бердилар.
Ислом тарихидан маълумки, пайғамбарликнинг ўнинчи йилида Аллоҳ таоло Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни бир кечада Маккадаги Масжидул Ҳаромдан Қуддусдаги Масжидул Ақсога сайр қилдириб, у ердан осмонларга кўтарди. Бу ҳақда Исро сурасининг 1-оятида бундай хабар берилган: “Ўз бандаси (Муҳаммад)ни бир кечада Масжидул Ҳаромдан атрофини баракотли қилганимиз Масжидул Ақсога олиб борган Зот (Аллоҳ) барча нуқсонлардан покдир. Биз унга оятларимиздан (мўъжизаларимизни) кўрсатиш учун (шу ишни қилдик). Албатта, У эшитувчи ва кўрувчидир”.
Маърузада айтилганидек, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам осмонларга жисмлари билан кўтарилганлар. Ҳар осмонда пайғамбарлар ва кўплаб фаришталар билан кўришганлар. У зотга жаннат ва жаҳаннам аҳлининг ҳоли қандай бўлиши кўрсатилган. Сидратул-мунтаҳо – яратилган мавжудотлар илми ва ҳаракати тугайдиган жойга етиб, Аллоҳнинг ғайб оламида кўпгина ажойиботларни кўрганлар. Ўшанда баъзи оятлар нозил бўлган, беш вақт намоз фарз қилинган.
Муфтий ҳазратлари ушбу буюк мўъжизадан олишимиз зарур бўлган айрим ҳикматларга тўхталиб ўтдилар. Жумладан, Аллоҳнинг қудрати мутлақо чексизлиги, Пайғамбар алайҳиссаломнинг мақомлари нақадар улуғлиги, намоз – энг олий мақомда амр қилинган улуғ ибодат экани, имон – ғойибга ишониш экани кабиларни оят ва ҳадислар билан шарҳлаб бердилар.
Манфаатли суҳбат сўнгида Аллоҳ таоло барчамизни ушбу буюк мўъжизадан муносиб ибрат олиб, имон-эътиқодда собитқадам, ҳаёт синовларида сабрли, Ўзидан умидини узмайдиган бандаларидан қилишини сўраб дуо қилинди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати