Риё — иш ва ҳаракатларни кўрсатмоқ, бир яхшиликни ёки амални Аллоҳнинг розилиги учун эмас балки, инсонларнинг мақтови учун қилишдир. Бу ҳаракатларни амалга оширган инсонга риёкор дейилади.
Риё — инсонлар орасида руҳий таъсир, шон-шуҳрат, моддий фойда учун қилинади. Дунёга оид бу каби моддий ва маънавий фойдаларни қўлга киритиш учун, динга бўлган ҳурмат ва эътиборни ишлатиш, риёнинг энг ёмон шаклидир. Бундай ҳаракатлар ҳийлакорлик ва ёлғончиликдир.
Риёкор — кишининг сўз ва ҳаракатларидаги самимиятсизликлари, бошқа инсонлар томонидан қисқа вақтда билинади. Бу инсонларга ҳеч ким ишонмайди. Риёнинг ҳаммаси ахлоқсизлик бўлгани каби, ибодатларда риёкор бўлиш энг катта ахлоқсизликдир.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Албатта сиз учун энг қўрқадиган нарсам, кичик ширк, яъни риёдир» деганлар (Термизий ривоят қилган).
Ибодат Аллоҳ учун қилинади. Аллоҳнинг розилигидан бошқа бир мақсад учун ибодат қилиш, Аллоҳнинг розилигини ўртадан олиб ташлайди. Кўрсатиш ва фойда тушунчаси билан Қуръон ўқиш, намоз ўқиш, рўза тутиш, закот бериш, ҳажга бориш, садақа бериш ибодатларни хабата, яъни бекорга чиқаради.
Аллоҳ таоло бу ҳақда Ўзининг каломида шундай марҳамат қилади:
«Эй иймон келтирганлар! Садақаларингизни миннат ва озор бериш билан, молини Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирмаса ҳам кишиларга риё учун нафақа қилганга ўхшаб бекорга кетказманг. У мисоли бир устини тупроқ босган силлиқ тошга ўхшайди. Бас, кучли ёмғир ёғса, силлиқ бўлиб қоладир. Касб қилганларидан ҳеч нарсага қодир бўлмаслар» (Бақара сураси, 264-оят).
Шу ҳолда, Аллоҳнинг буйруғини ва розилигини ўйлаб эмас, диндор кўриниш учун ибодат қилиш, олим ва билимли дейишсин, дея илм билан машғул бўлиш, саҳий деб номланиш учун закот ва садақа бериш, риёдан иборат ёмон ҳаракатдан бошқа бир маъно ифода қилмайди.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар:
«Шубҳасиз риё ширкдир» (Ибн Можа ривоят қилган).
Аллоҳга ва инсонларга қарши ўзини самимий тутиб риёдан узоқ туриш, иложи бўлса, ибодатларни яширин қилиш, Аллоҳнинг розилигини инсонларнинг мақтовига, истагига, қўрқувига қарши танлаш ҳар бир мусулмоннинг тамойилидир.
Интернет манбалари асосида тайёрланди
Мисрнинг “See News” ва “Al-Ahram” нашрларида Самарқанд шаҳрида бўлиб ўтадиган Биродар шаҳарлар халқаро форуми ҳамда Самарқанддаги Имом Бухорий мажмуаси ҳақида мақолалар эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
“See News” портали маълум қилишича, жорий йилнинг 24–25 июль кунлари Самарқанд шаҳрида Ўзбекистоннинг халқаро ҳамкорлигини кенгайтириш, шаҳарлар ўртасидаги шерикликни мустаҳкамлаш ва халқ дипломатиясини ривожлантиришга қаратилган Биродар шаҳарлар халқаро форуми бўлиб ўтади.
Форум давомида шаҳарлар ҳамкорлиги масалаларига бағишланган халқаро илмий-амалий конференциялар, панель сессиялари ва давра суҳбатларини ўтказиш режалаштирилган.
Шу билан бирга, биродар шаҳарлар ўртасида меморандум ва битимларни имзолаш маросимлари, халқ дипломатияси ва ҳудудлараро ҳамкорлик тақдимотлари, хорижий делегациялар учун маданий-маърифий тадбирлар ташкил этиш кўзда тутилган.
Самарқанднинг тарихий обидаларига ташрифлар, инвестиция, туризм ва маданият соҳаларига бағишланган турли кўргазмалар эса иштирокчиларда катта таассурот қолдиради.
“Al-Ahram” газетаси мухбири Муҳаммад Абдулсалом Сабрин Самарқанддаги Имом Бухорий мажмуаси ҳақида репортаж тайёрлади. Журналистнинг ёзишича, у ушбу муҳташам мажмуани “Имом Бухорийнинг “Ал-Жомеъ ас-саҳиҳ” асари – уммат китоби” мавзусидаги халқаро илмий конференция доирасида бориб кўрган.
Мақолада Имом Бухорий мажмуаси қарийб 450 минг квадрат метр майдонни эгаллаган яхлит илмий-маърифий ва маънавий марказ сифатида тасвирланган. Унда тўртта 75 метрли минорага эга масжид, Имом Бухорийнинг ҳаёти ва илмий сафарларига бағишланган ноёб қўлёзмалар ҳамда хариталар жамланган тўққиз павильондан иборат интерактив музей мавжуд.
Муаллифнинг қайд этишича, реконструкция ишларидан сўнг мажмуанинг кунлик қабул қилиш қуввати 12 минг нафардан қарийб 65 минг нафар зиёратчигача ошган. У ушбу мажмуани нафақат бетакрор меъморий ёдгорлик, балки халқлар ўртасида ўзаро ҳурмат ва тинч-тотув яшаш ғояларини ўзида мужассам этган маънавий маскан сифатида таърифлаган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати