04 Август, 2026, 21 Сафар, 1448
04 Август, 2026, 21 Сафар, 1448
Риё — иш ва ҳаракатларни кўрсатмоқ, бир яхшиликни ёки амални Аллоҳнинг розилиги учун эмас балки, инсонларнинг мақтови учун қилишдир. Бу ҳаракатларни амалга оширган инсонга риёкор дейилади.
Риё — инсонлар орасида руҳий таъсир, шон-шуҳрат, моддий фойда учун қилинади. Дунёга оид бу каби моддий ва маънавий фойдаларни қўлга киритиш учун, динга бўлган ҳурмат ва эътиборни ишлатиш, риёнинг энг ёмон шаклидир. Бундай ҳаракатлар ҳийлакорлик ва ёлғончиликдир.
Риёкор — кишининг сўз ва ҳаракатларидаги самимиятсизликлари, бошқа инсонлар томонидан қисқа вақтда билинади. Бу инсонларга ҳеч ким ишонмайди. Риёнинг ҳаммаси ахлоқсизлик бўлгани каби, ибодатларда риёкор бўлиш энг катта ахлоқсизликдир.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Албатта сиз учун энг қўрқадиган нарсам, кичик ширк, яъни риёдир» деганлар (Термизий ривоят қилган).
Ибодат Аллоҳ учун қилинади. Аллоҳнинг розилигидан бошқа бир мақсад учун ибодат қилиш, Аллоҳнинг розилигини ўртадан олиб ташлайди. Кўрсатиш ва фойда тушунчаси билан Қуръон ўқиш, намоз ўқиш, рўза тутиш, закот бериш, ҳажга бориш, садақа бериш ибодатларни хабата, яъни бекорга чиқаради.
Аллоҳ таоло бу ҳақда Ўзининг каломида шундай марҳамат қилади:
«Эй иймон келтирганлар! Садақаларингизни миннат ва озор бериш билан, молини Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирмаса ҳам кишиларга риё учун нафақа қилганга ўхшаб бекорга кетказманг. У мисоли бир устини тупроқ босган силлиқ тошга ўхшайди. Бас, кучли ёмғир ёғса, силлиқ бўлиб қоладир. Касб қилганларидан ҳеч нарсага қодир бўлмаслар» (Бақара сураси, 264-оят).
Шу ҳолда, Аллоҳнинг буйруғини ва розилигини ўйлаб эмас, диндор кўриниш учун ибодат қилиш, олим ва билимли дейишсин, дея илм билан машғул бўлиш, саҳий деб номланиш учун закот ва садақа бериш, риёдан иборат ёмон ҳаракатдан бошқа бир маъно ифода қилмайди.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар:
«Шубҳасиз риё ширкдир» (Ибн Можа ривоят қилган).
Аллоҳга ва инсонларга қарши ўзини самимий тутиб риёдан узоқ туриш, иложи бўлса, ибодатларни яширин қилиш, Аллоҳнинг розилигини инсонларнинг мақтовига, истагига, қўрқувига қарши танлаш ҳар бир мусулмоннинг тамойилидир.
Интернет манбалари асосида тайёрланди
Мақолада XXI асрнинг биринчи чорагида дунёда жадал технологик ва илмий тараққиёт билан бирга, мафкуравий таҳдидлар, маънавий инқирозлар ва мутаассиблик кайфиятининг авж олиши ҳам кузатилаётгани таъкидланади. Муаллиф жамиятда юзага келаётган бундай мураккаб шароитда Янги Ўзбекистонда давлат сиёсати даражасига кўтарилган “Жаҳолатга қарши – маърифат” тамойилининг мазмун-моҳияти ва амалий аҳамиятини батафсил ёритиб берган.
Таъкидланганидек, бугунги кунда радикализм ва экстремистик ғояларга қарши курашишда фақат маъмурий чоралар ёки куч ишлатиш усуллари билан чекланиб бўлмайди. Бу борада энг самарали ва барқарор ечим аҳоли, айниқса, ёшларнинг маърифатини ошириш, одамлар қалбига ислом динининг асл инсонпарварлик ва бағрикенглик моҳиятини сингдиришдир.
Мақолада Ўзбекистонда буюк аждодларимиз, хусусан, Имом Бухорий, Имом Термизий ва бошқа мутафаккир алломаларнинг бой илмий-маънавий меросини тадқиқ этиш, уларни халқаро даражада тарғиб қилиш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларга алоҳида тўхталиб ўтилган. Шунингдек, муаллиф юртимизда ташкил этилган, илмий-тадқиқот марказлари ва таълим муассасалари томонидан амалга оширилаётган жаҳолатга қарши илм-фан ва маърифатни асосий қурол сифатида қўллаш модели халқаро ҳамжамият, хусусан, мусулмон дунёси учун ибратли тажриба бўла олишини асослаб берган.
Айтиш мумкинки, “Ал-Сиёсий” нашрида эълон қилинган ушбу мақола Ўзбекистон томонидан илгари сурилаётган ва ҳаётга изчил татбиқ этилаётган тинчликсеварлик ва маърифий ислом тамойиллари тўғри ҳамда ўз вақтида қўлланаётган чора экани халқаро майдонда кенг эътироф этилаётганини яна бир бор намойиш қилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа