Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
20 Июн, 2026   |   5 Муҳаррам, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:04
Қуёш
04:50
Пешин
12:29
Аср
17:40
Шом
20:03
Хуфтон
21:46
Bismillah
20 Июн, 2026, 5 Муҳаррам, 1448

Рамазон

10.05.2021   9195   3 min.
Рамазон

"Эй, яхшилик талабида юрган банда, шошил"

Рамазон ойи инсонларга қарата нидо қилади: "Эй яхшилик талабида юрган банда, шошил, Aллоҳнинг раҳмати, мағфирати ва дўзаҳдан озод қилишида ҳаммадан ўзиб кет. Насфингга қарши Раҳмон зотнинг ризосига етиш учун кураш. Эй, ёмонлик талабидаги банда, бу ишингни тўхтат, маъсиятлардан тийил. Aллоҳ таолога тавба қил. Мана шу ойда Aллоҳ таолога қарши бўлишни бас қил!"

Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: "Рамазон ойининг биринчи кечасида шайтонлар ва исёнкор жинлар кишанланади. Жаҳаннам эшиклари ёпилади, бирорта эшиги ҳам очиқ қолмайди. Жаннат эшиклари очилади, бирорта эшик ҳам ёпиқ қолиб кетмайди. Бир нидо қилувчи: "Эй яхшилик талабидаги (банда) шошил, эй ёмонлик талабидаги (банда) бас қил!", деб нидо қилади", дедилар.

Ҳақиқий рўза соҳибини савобли ишларга чорлайди, унга яхшиликларни чиройли қилиб кўрсатади. Уни маъсият ва гуноҳлардан узоқлаштиради. Шунинг учун ҳам Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Рамазонга етиша туриб, мағфират қилинмай қолган банданинг бурни ерга ишқалансин", дедилар.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Кимки ёлғон, бўҳтон сўзни ва унга амал этишни тарк этмаса, унинг емай-ичмай тутган рўзасига Aллоҳнинг ҳожати йўқ", дедилар.

Баъзи салафи солиҳлар: "Энг осон рўза фақат ейиш ва ичишдан тийилишдир. Чунки буни ҳамма қила олади", дейишган.

Қалбни Aллоҳга боғлаш, тилни ғийбат, бўхтон ва ёлғондан тийиш, қулоқни бекорчи куй-қўшиқ ва бировлар ҳақида айтилган турли гапларни эшитишишган сақлаш, тилни гуноҳ ва фоҳиша сўзларни айтишдан асраш, қўлларни ҳаромни ушлаш ва мусулмонларга азият беришдан асраш, оёқларни ҳаромга боришдан асраш ила тутилган рўза Aллоҳ таоло Ўзининг каломида сифатлаган тақвога етиш учун бир васила бўлади.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

"Эй иймон келтирганлар! Сизлардан аввалгиларга фарз қилганидек, сизларга ҳам рўза фарз қилинди. Шоядки тақводор бўлсангиз".

Демак, оятда талаб қилинган тақводорликка юқорида санаб ўтган амаллар ила етамиз.

Рамазон ойида мўмин банда учун нафсида икки нарса жамланади. Биринчи, кундузи рўза билан жиҳод қилишлик. Иккинчиси, кечаси "қиёмул лайл" билан жиҳод қилишлик. Кимдаки мана шу икки жиҳодни жамласа, ҳақларини адо қилса ва қийинчиликларига сабр қилса, унга беҳисоб ажр-ҳасанот ёзилади.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: "Одам боласининг барча амали ўзи учун. У амаллари учун ўнтадан етмиштагача ажр олади. Aллоҳ таоло айтади: "Рўза мен учундир. Уни ажрини ўзим белгилайман"".

Кимга Aллоҳ таоло раҳм қилса у раҳм қилинганлардан бўлибди. Ким рамазондаги яхшиликлардан маҳрум бўлса, у барча яхшиликлардан маҳрум бўлибди. Ким охират учун ҳеч нарса ғамлаб олмаган бўлса, у маломатга учраганлардан бўлибди.

Aллоҳ таоло ҳар куни жаҳаннамдан бандаларини озод қилади. Биз ҳам улардан бўла оламизми?!

 

“Ҳадис ва ислом тарихи фанлари” кафедраси мудири Ф.Хомидов

РАМАЗОН-2021
Бошқа мақолалар

Мусҳафи шарифни ўпиш жоизми?

10.06.2026   8593   3 min.
Мусҳафи шарифни ўпиш жоизми?

Баъзан “Қуръонни ўпиш бидъат, салафи солиҳлардан бундай қилганлари ривоят қилинмаган, бундай қилиш гуноҳ” деган сўзларни эшитиб қоламиз. Бу масаланинг шаръий ҳукми қандай? Ҳақиқатан ҳам Қуръонни ўпиш бидъат ва гуноҳми ёки шаръан жоиз бўлган мандуб ишми?

Ҳанафий, шофеъий, ҳанбалий мазҳабининг жумҳур фуқаҳолари бундай дейишади: Мусҳаф (Қуръон)ни ўпиш жоиздир. Шофеъийлар эса бу мустаҳаб амал, деб айтишган.

Қуръонни улуғлашдаги асл қоида ва комил эҳтиром уни хушуъ ва тадаббур ила доимий тарзда тиловат қилиш, унга амал қилишдир!

Қуръонни ўпиш амали ила Мусҳафни улуғлаш, эҳтиром ва муҳаббатни қасд этилса жоиз ва мустаҳабдир.

Мисрлик аллома Шайх Алий Жума айтади: Баъзи инсонлар Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам Қуръонни ўпмаганлар, бу бидъат бўлади, дейишади. Биз айтамизки, бу нотўғри гап. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам Қуръонни ўпишлари мумкин бўлмаган, зотан у зот алайҳиссалом ҳаёт эканларида Қуръон жам қилинмаган эди”.

Қуръонни ўпиш бидъат дейдиганлар бу сўзларига ибн Ҳанбал раҳимаҳуллоҳнинг “Жамодот (жонсиз нарсалар)ни то шу ишга шаръий далил бўлмагунча ўпиш ҳаром” деган қавлини далил ўлароқ келтирадилар.

Ибн Ҳанбал раҳимаҳуллоҳнинг ушбу фатвоси тўғри. Аммо бу қавл Ҳажарул асвад ҳақида айтилган. Шунингдек, Қуръонни ўпишга саҳобийлар амалидан ҳужжатлар бор.

Усмон ва Алий розияллоҳу анҳумо Қуръонни ўпар эдилар. Агар бу иш ҳаром бўлса бу саҳобалар бу ишни асло қилмаган бўлар эди.

Баъзилар: “Қуръонни юзга суртиш бидъат”, дейишади.

Биз бунга ушбу далилни келтирамиз:

Миср фатво ҳайъатидан Қуръонни ўпиш ҳукми ҳақида сўралганида улар бундай жавоб беришган эди: “Уламолар Қуръоннинг шаънини улуғлаш, ҳурматини қадрлаш қасди ила ўпиш жоиздир. Зотан, Қуръон Аллоҳнинг китоби ва саййидимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга ато этилган улкан мўъжизадир. Қуръонни ўпиш бирон бир зарари бўлмаган яхши ишдир”, деганлар.

Ҳанафий уламолардан Муҳаммад Ҳаскафий “Дуррул мухтор” китобида бундай дейди: “Қуня” китобида Қуръонни ўпиш бидъат дейилган. Аммо, Умар розияллоҳу анҳунинг ҳар кун эрталаб Қуръонни олиб ўпиб: “Роббимнинг аҳди, Роббим азза ва жалланинг рисоласи”, деб айтгани ривоят қилинган.

Усмон розияллоҳу анҳу Қуръонни ўпар ва юзига суртар эди.

Шунингдек, Имом Нававий “Тибён” асарида будай айтган: “Дорамий “Муснади”да Абу Мулайкадан келтиришича, Икрима розияллоҳу анҳу Қуръонни юзига қўйиб, “Роббим каломи, Роббим каломи”, дер эди”.

 

Ибн Ҳажар Ҳайтамий Шофеъий “Туҳфатул муҳтож фий шарҳил манҳаж” китоби (1/155) да бундай келтирган: “Имом Субкий Қуръонни ўпиш жоиз эканига Ҳажарул асвадни, олим, солиҳ ва ота-онанинг қўлини ўпиш жоизлигини қиёсан келтиради. Зотан бу ишларнинг энг афзали Қуръонни ўпиш экани маълум”.

Демак, Қуръонни ўпиш мустаҳаб амал ва бу ишни саҳобалар розияллоҳу анҳум қилишган. Кимдир Қуръонни эҳтиром маъносида ўпса жоиз амал. Мабодо ўпмаса ҳам ҳеч бир зарари йўқ.

Аммо, Қуръонни ўпиш, юзга суриб эҳтиром қилиш бидъат дейишнинг ўзи бидъатдир.


Замирбек ЙЎЛДОШЕВ,
Янгиқўрғон тумани Поромон жоме масжиди имом-хатиби