15 Июл, 2026, 1 Сафар, 1448
15 Июл, 2026, 1 Сафар, 1448
Лайлатул Қадр қандай кеча? Лайлатул Қадр – “белгилаш кечаси”, яъни йил давомида қилинадиган турли амаллар, топиладиган ризқ, бир сўз билан айтганда тақдирлар белгиланадиган кечадир.
Бу кеча «... минг ойдан яхшироқдир» (Қадр сураси, 3-оят).
1000 ой – 83 йилга тенг.
83 йил – 30295 кунга тенг.
Лайлатул Қадр кечаси қачон бўлади? Абул Олия розияллоҳу анҳу айтадилар: “Бир аъробий Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб, “Қадр кечаси қачон бўлади?” деб сўради. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қадр кечасини Рамазоннинг илк ва энг сўнгги ҳамда тоқ кечаларидан изланглар!” дедилар (Имом Абу Довуд ривояти).
Оиша розияллоҳу анҳо онамиздан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қадр кечасини Рамазон ойининг охирги ўн кунлигидан қидиринглар”, деганлар (Имом Бухорий, Имом Муслом ривояти).
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қадр кечаси борасида: “У 27-ёки 29-кечадир. Ушбу кеча ерда фаришталар сони майда тошлардан ҳам кўп бўлади”, дедилар (Имом Аҳмад ривояти).
Бу кечанинг қандай аломатлари бор? Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “У очиқ, иссиқ ҳам, совуқ ҳам бўлмаган кеча. Унинг тонгида қуёш қизғиш, заиф бўлиб чиқади”, дедилар (Ибн Хузайма ривояти).
Бу кеча Аллоҳ таолонинг амри билан фаришталар ерга тушиб, тонг отгунча инсонлар ҳақига дуо қилади. Қуръони каримда бундай дейилади: “У (кеча)да фаришталар ва Руҳ (Жаброил) Парвардигорларининг изни билан (йил давомида қилинадиган) барча ишлар (режаси) билан (осмондан ерга) тушарлар. У (кеча) то тонг отгунича саломатликдир” (Қадр сураси, 4–5-оят).
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу кечани қандай ўтказар эдилар? Ойша онамиз розияллоҳу анҳо айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Рамазоннинг охирги ўн кунлиги келса, кечалари ухламасдилар ва уйдагиларни ҳам ибодат қилишга уйғотар эдилар” (Имом Бухорий, Имом Муслом ривояти).
Бу кеча қандай амалларни адо этиш лозим?
Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ушбу дуони ўқишни айтдилар:
اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي
"Аллоҳумма иннака аъфуввун кариймун туҳиббул аъфва фаъфу аънний"
"Аллоҳим, албатта, Сен кечиргувчисан, кечиришни яхши кўрасан. Гуноҳларимни кечиргин" (Имом Термизий ривояти).
Муҳими, бу кечани ибодат, зикр, тиловат, хайру эҳсон ва бошқа яхши амаллар билан ўтказиш лозим.
Бу кеча гуноҳлар мағфират этилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким Лайлатул Қадр кечасини имон ва ихлос билан бедор ўтказса, унинг шу кечагача содир этган барча гуноҳлари мағфират қилинади”, деганлар (Имом Бухорий, Имом Муслим, Имом Термизий ривояти)
Аллоҳ таоло бу ойда холис ниятлар билан тутаётган рўзаларимизни, кечалари қоим бўлиб адо этаётган таровеҳ намозларимизни ва хатму Қуръонларимизни Ўзининг лутфу карами ила қабул қилсин. Ўзи дуоларни ижобат қилувчи ва гуноҳларни мағфират қилувчи Зотдир.
Даврон НУРМУҲАММАД
Мисрнинг нуфузли “Al-Ahram” газетасида Ўзбекистоннинг Буюк Ипак йўли цивилизациясида тутган ўрнига бағишланган мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Мақола Ўзбекистон Президенти Администрацияси Ижодий иқтисодиёт ва туризм департаменти раҳбари, Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси раиси Гаянэ Умерова билан ўтказилган интервью асосида тайёрланган. Нашрда мамлакатимизда кечаётган улкан юксалиш, ижодий салоҳият ва маданий дипломатиянинг ўрни атрофлича таҳлил қилинган.
Қайд этилишича, асрлар давомида Буюк Ипак йўлининг марказида бўлиб келган Ўзбекистон бугун араб дунёси, хусусан, Миср билан муносабатларда янги саҳифа очмоқда. Президент Шавкат Мирзиёев маданият, туризм ва ижодий иқтисодиётни мамлакат ривожланиш стратегиясининг бош устувор йўналишларидан бири сифатида белгилаб бергани ушбу соҳадаги давлат ислоҳотларининг бош ҳаракатлантирувчи кучи бўлди.
Мақола муаллифи давлатимиз томонидан амалга оширилаётган лойиҳалар фақатгина тарихий обидаларни таъмирлаш билан чекланиб қолмасдан, замонавий жаҳон ҳамжамияти билан фаол мулоқот қила оладиган янги маданий платформаларни яратишга қаратилганига эътибор қаратади. Бунга мисол сифатида Бухоро биенналеси, Тошкент замонавий санъат маркази, Жадидлар мероси музейи ҳамда “Samarkand Express” ҳашаматли сайёҳлик поезди лойиҳаси келтирилган.
Шунингдек, Ўзбекистоннинг “Осака ЭКСПО-2025” бутунжаҳон кўргазмасидаги “Билимлар боғи” деб номланган миллий павильони нуфузли “Red Dot: Best of the Best” мукофотига сазовор бўлгани юртимиз маданий салоҳиятининг халқаро эътирофидир.
Нашрда Бухоро, Самарқанд ва Хива сингари тарихий шаҳарларнинг ислом цивилизацияси, илм-фан ва меъморчилик марказлари сифатидаги мақомини сақлаш борасидаги саъй-ҳаракатларга юқори баҳо берилган. Франциянинг машҳур “Wilmotte & Associés” архитектура бюроси томонидан ишлаб чиқилган Бухоро шаҳрини ривожлантириш бош режаси ҳамда машҳур япон архитектор Тадао Андо лойиҳаси асосида 2028 йилда очилиши кутилаётган Ўзбекистон Миллий музейи бунинг яққол исботидир.
Ўзбекистон ва Миср ўртасидаги маданий муштараклик ҳам мақоланинг марказий мавзуларидан биридир. Ўзбекистон делегациясининг Буюк Миср музейига ташрифи ва икки давлатнинг музей иши, маданий меросни сақлаш ҳамда туризм соҳасидаги мулоқотлари янги институционал ҳамкорликка замин яратмоқда. Самарқандда бўлиб ўтган ЮНЕСКО Бош конференциясининг 43-сессиясида профессор Халед Эл-Энанининг ташкилот Бош директори этиб сайланиши ҳам икки қадимий цивилизация ўртасидаги яқинликнинг рамзи сифатида қайд этилган.
Интервьюда Ўзбекистоннинг маданий келажаги кўп жиҳатдан ёш авлод ва ижодий иқтисодиёт ривожи билан боғлиқлиги таъкидланган. Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси кўмагида “Креатив иқтисодиёт тўғрисида”ги қонуннинг қабул қилиниши ва “Uzbekistan Creative Park” лойиҳасининг йўлга қўйилиши дизайнерлар, архитекторлар ва рақамли инновация вакиллари учун кенг имтиёзлар тизимини яратди. Хивада ўтказилган “Creative Algorithms” Марказий Осиё–Италия ёшлар форуми эса маҳаллий ижодкорларнинг халқаро тажрибани ўзлаштиришида муҳим аҳамият касб этмоқда.
Мақола якунида Гаянэ Умерова араб дунёси жамоатчилиги ва хорижлик меҳмонларни Ўзбекистоннинг бой маданияти ва тарихи билан экран ёки китоблар орқали эмас, балки шахсан ташриф буюриб танишишга чорлайди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 