— Кўпинча овқатлангандан сўнг “едик, ичдик, савобларини ўтганлар руҳига бағишладик”, деб дуо қилинади. Инсон овқат тановул қилса ҳам савоб бўладими, бунинг ҳикмати нимада? Аслида дастурхонга нима деб дуо қилиш керак?
— Қилинган барча яхшиликнинг савобини ўтганларга бағишлаш жоиз. Шунингдек, таом бериш каби яхшиликлардан ҳосил бўлган савобни бағишлаш шариатимизда бор. Таомдан кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қуйидагича дуо қилар эдилар. Шуниси суннат.
Абу Умома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Қачон дастурхонлари йиғиштирилса, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳга кўп, пок, муборак ҳамд бўлсин. Ундан ўзга кифоячи йўқ. У тарк қилинган ҳам эмас. Ундан беҳожат ҳам бўлинмас. Роббимиз”, дер эдилар” (Бешовларидан фақат Имом Муслим ривоят қилмаган).
Имом Бухорийнинг ривоятида: “Бизга кифоя қилган ва бизни қондирган, Ундан ўзга кифоячи йўқ ва инкор ҳам қилинмаган Аллоҳга ҳамд бўлсин”, дейилган.
“Сунан” соҳибларининг ривоятида: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон таомларидан фориғ бўлсалар: “Бизни едирган, ичирган ва мусулмонлардан қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин”, дер эдилар”, дейилган.
Муъоз ибн Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким таом еса-ю, кейин: “Шуни менинг куч-қувватимсиз менга таом қилиб, ризқ қилиб берган Аллоҳга ҳамд бўлсин” деса, унинг аввалги гуноҳлари мағфират қилингай”, дедилар” (“Ҳадис ва Ҳаёт” китобидан). Валлоҳу аълам!
Муҳаммад Айюб ҲОМИДОВ
Ўзбекистонда фаолият юритаётган хорижлик устоз сифатида сўнгги йилларда бу мамлакатда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларни юксак баҳолашни истардим. Айниқса, маънавий-маърифий соҳани ривожлантириш, диний бағрикенгликни мустаҳкамлаш ва инсон қадрини улуғлашга қаратилган саъй-ҳаракатлар ўзининг амалий натижаларини яққол намоён этмоқда.
Хусусан, бу йилги муборак Рамазон ойида Давлат Раҳбари томонидан катта маблағ ажратилиб, аҳолининг эҳтиёжманд қатламларини қўллаб-қувватлаш, жойларда ифторлик ва хайрия тадбирларини кенг ташкил этиш борасида амалга оширилаётган ишлар жамиятда меҳр-шафқат ва ҳамжиҳатлик руҳини янада кучайтирмоқда. Бу каби эзгу ишлар халқ манфаати йўлида давлат ва жамоатчилик ҳамжиҳатлигининг ёрқин намунаси бўлиб хизмат қилмоқда.
Шунингдек, диний таълим муассасаларини ривожлантириш, масжидлар инфратузилмасини яхшилаш, имом-хатиблар ва соҳа мутахассисларининг билим ва кўникмаларини оширишга қаратилган чора-тадбирлар ҳам алоҳида эътиборга лойиқ. Маърифий тарғибот ишларининг замонавий шакл ва усуллар асосида йўлга қўйилаётгани эса аҳолининг, айниқса, ёшларнинг тўғри таълим олишига хизмат қилмоқда.
Кузатувчи сифатида айтиш мумкинки, мазкур изчил ислоҳотлар мамлакатда ўзаро ҳурмат, бағрикенглик ва ижтимоий барқарорлик муҳитини янада мустаҳкамлашга хизмат қилмоқда. Бу эса Ўзбекистоннинг маънавий тараққиёт йўлида собитқадамлик билан илгарилаётганини яққол кўрсатади.
Шайх Аҳмад Муҳаммад Али,
Мир Араб Олий мадрасаси ўқитувчиси