الوَاحِدُ
Ягона, битта. У зот зотида ҳам, сифатларида, ишларида ҳам ягонадир.
الصَّمَدُ
Ҳеч кимга ҳожати тушмайди, барчанинг ҳожати Унга тушади.
القَادِرُ
Чексиз қудрат соҳиби. У зот ҳар бир нарсага қодирдир. Ҳар бир иш унга осондир.
المُقْتَدِرُ
Жуда ҳам қудратли.
المُقَدِّم
Олдинга сурувчи. У зот хоҳлаган шахс ва нарсани хоҳлаган шахс ва нарсасидан олдинга суради.
المُؤَخِّر
Орқага сурувчи. У зот хоҳлаган шахс ва нарсани, хоҳлаган шахс ва нарсасидан орқага суради.
الأَوَّلُ
У ҳамма нарсадан аввал, яъни, барча мавжудотлар йўқлигида Аллоҳ бор эди.
الْآَخِرُ
Ҳамма нарса йўқ бўлиб кетганда ҳам, Унинг ўзи қолади.
الظَّاهِرُ
Унинг мавжудлиги ошкор, очиқ-ойдиндир. У ҳамма нарсадан зоҳир-устундир.
الْبَاطِنُ
Кўзлар кўролмайдиган; барча яширин нарсаларни билувчи.
Барча нарсани бошқарувчи. Ҳимоя қилувчи
المُتَعَالِي
Қудрати, улуғлиги ҳар нарсадан улуғ; ҳар нарсани бўйсундирувчи
البَرُّ
Яхшилик қилувчи.
التَّوَابُ
Бандаларни тавбага йўлловчи ва уларнинг тавбасини қабул қилувчи.
المُنْتَقِم
Золим ва осийларни жазоловчи.
العَفُوّ
Афв қилувчи.
الرَّؤُوفُ
Ўта меҳрибон.
مَالِك المُلْك
Коинотдаги барча мулкнинг ягона эгаси.
ذُو الجَلاَل و الأِكرَام
Коинотдаги барча мулкнинг танҳо эгаси.
المُقْسِط
Адолати ила мазлумларга нусрат ва золимларга жазо берувчи.
الجَامِع
Одамларни қиёмат куни жамловчи.
الغَنِيُّ
Беҳожат. Унинг ҳеч кимга ва ҳеч нарсага ҳожати тушмайди.
المُغْنِي
Беҳожат қилувчи. У зот ўз бандаларидан хоҳлаганини беҳожат қилиб қўяди.
المَانِع
Хоҳлаган бандасини бойликдан маҳрум этувчи. Асрагувчи.
الضَّار
Хоҳлаганига зарар қилувчи.
النَّافِع
Манфаат берувчи.
النُّور
Мунаввар, нурли этувчи.
الهَادِى
Ҳидоят қилувчи.
البَدِيع
Нарсаларни йўқдан яратувчи
البَاقِي
Мангу, боқий қолувчи. У доимий бордир.
الوَارِثُ
Мавжудотлар йўқ бўлганда ҳам боқий қолувчи Зот.
الرَّشِيد
Тўғри йўлга йўлловчи.
الصَّبُور
Ўта сабрли. Гуноҳкорларни азоблашга шошилмайди.
Даврон НУРМУҲАММАД
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
ҲАЙВОНЛАР ҲАМ БИЗ КАБИ УММАТ.
“Ерда судралиб юрган ҳар бир жонивор, осмонда қанот қоқаётган ҳар бир қуш худди сизлар каби (Бизнинг қўл остимиздаги) жамоалардир” (Анъом сураси, 38-оят).
ҲАЙВОНГА ОЗОР БЕРИБ, ДЎЗАХГА ТУШГАН АЁЛ.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Бир аёл мушук тўғрисида дўзахга кирди. У мушукни боғлаб қўйиб, овқат бермади ва ер ҳашаротларини ейишига ҳам йўл қўймади”, дедилар (Имом Бухорий, Имом Муслим ривояти).
ҲАЙВОНЛАР БОРАСИДА АЛЛОҲДАН ҚЎРҚИНГ!
Расулуллоҳ алайҳиссалом орқаси қорнига ёпишган туянинг олдидан ўтиб қолдилар ва: “Бу тилсиз ҳайвонлар тўғрисида Аллоҳдан қўрқингиз. Уларни яхши миниб, яхши едиринглар”, деганлар.
МЕНИ БЕКОРДАН БЕКОРГА ЎЛДИРДИ...
Набий алайҳиссалом айтдилар: «Ким чумчуқни ҳам бекордан ўлдирадиган бўлса, у қиёмат куни Аллоҳга: “Ё Роббим, фалончи мени бир манфаат юзасидан эмас, бекордан бекорга ўлдирди”, дейди».
АЛЛОҲНИНГ ЛАЪНАТИГА ҚОЛИШДАН ЭҲТИЁТ БЎЛИНГ!
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам юзи куйдирилган эшакнинг олдидан ўтдилар ва: “Бунга белги қўйган кишига Аллоҳнинг лаънати бўлсин”, дедилар.
ПИЧОҒИНГИЗНИ ЎТКИРЛАНГ.
Ҳайвонни сўяётганда пичоқни ўткирлаш шарт. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсага яхшиликни вожиб этгандир. Агар ўлдирсангиз, чиройли ўлдиринг. Сўйсангиз, чиройли сўйинг. Пичоғингизни ўткирланг”.
ҲОЛИНГГА ВОЙ...
Умар розияллоҳу анҳу қўйни сўйиш учун оёғидан судраб кетаётган кишининг олдидан ўтиб унга: “Ҳолингга вой, уни ўлимга чиройли олиб боргин”, дедилар.
ХАЛИФА ҚАЙТАРГАН АМАЛ
Умар ибн Абдулазиз раҳимаҳуллоҳ жониворлар устига оғир юк юклашга ва темирли қамчи билан ҳайдашга рухсат бермасдилар.
АЗОБЛАШГА ҲЕЧ КИМНИНГ ҲАҚҚИ ЙЎҚ!
Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу айтадилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан сафарда эдик. Бир вақт кичкина қуш кўриб қолдик. Унинг иккита жўжаси бор эди. Жўжаларини олиб қўйган эдик, тепамизда гир айланиб уча бошлади.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким буни безовта қилди? Боласини унга қайтаринг”, дедилар. Сўнг биз ёндирган чумоли уясига кўзлари тушиб: “Бунга ким ўт қўйди?” деб сўрадилар.
“Биз”, деган эдик, “Парвардигордан бошқанинг олов билан азоблашга ҳаққи йўқ”, дедилар» (Имом Абу Довуд ривояти).
Даврон НУРМУҲАММАД