Қувончли хабар: “Мулла Қосим домла” масжиди очилди!
Пойтахтимизнинг Мирзо Улуғбек туманида жойлашган “Мулла Қосим домла” жоме масжиди янги биносининг очилиш маросими бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари Иброҳимжон Иномов, Тошкент шаҳар бош имом-хатиби Нуриддин Холиқназаров, Мирзо Улуғбек тумани Бош имом хатиби Акбарали Маматов, “Мулла Қосим домла” жоме масжиди имом-хатиби Азимжон Алимжонов ва намозхонлар иштирок этди.
Маросимда Нуриддин домла Холиқназаров намозхонларга масжид қавми ва мўмин-мусулмон халқимизни янги жоме очилиши билан муборакбот этиб, Аллоҳ таолодан юртимизда бундай хайрли ишларни зиёда қилишини, унинг қурилишига ҳисса қўшган кишиларга ажру савобларни кўпайтириб беришини сўраб хайрли дуолар қилдилар. Сўнг шу ҳафтадаги жума маърузаси бўйича: “Тил офатлари” мавзуси бўйича таъсирли маъруза қилдилар. Ушбу жараён muslim.uz портали орқали онлайн тарзда юртимиз ва хориждаги ўзбек тилида сўзлашувчи кишиларга намойиш этди.
Эслатиб ўтамиз, 2020 йил 13 июнь куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари ушбу масжиднинг янги биноси пойдеворига илк ғиштини табаррукона қўйиб, унинг қурилишига оқ фотиҳа берган эдилар.
– Сўнги пайтда жоме биноси яроқсиз ҳолатга келиб қолгани, жамоат сезиларли даражада ортиб, хонақоҳ торлик қилаётгани сабаб маҳалла фаоллари, намозхонлар масжидни қайта қуриш бўйича таклиф билан чиқди, – дейди масжид имом-хатиби Азимжон Алимжанов. – Ушбу хайрли ташаббусни Ўзбекистон мусулмонлари идораси қўллаб-қувватлади. Шундан сўнг қурилиш жараёнлари бошлаб юборилди. Жоменинг эски биноси 300 кишини сиғдирган бўлса, ҳозирги янги биноси 4 200 намозхонга мўлжалланган. Биргина икки қаватли катта хонақоҳнинг ҳар бир қаватига 1000 нафардан намозхон сиғади. Ўн кишилик эски таҳоратхона ўрнига қурилган янги таҳоратхонадан 70 киши фойдаланиши мумкин.
Шунингдек, масжидда аёллар намозхонаси, гапиришида нуқсони бўлган кишилар учун ташкил этилган алоҳида хонада динимиз аҳкомлари ва жума маърузаси тушинтириб берадиган мутахасис фаолият юритади. Ундан ташқари мажмуада хизмат хоналари, мажлислар зали, кутубхона, қоровулхона ўрин олган”.
– Жоменинг янги биноси қурилиш ишлари 2020 йил январ ойида бошланган эди, – дейди қурилиш прораби (ишбошиси) Олим Ибрагимов. – 2021 йил 20 январда тўлиқ якунланди. Унинг умумий ер майдони 55 сотохни ташкил этади. Жоменинг эски биноси жойлашган ер қазилиб, 10 метр пастга туширилди. Масжид уч гумбаз ва 24 метрли битта минорали қилиб қурилди. Шунингдек, масжид мажмуаси ёнида жойлашган “Бўз” қабристони обод этилди, бу ерга келадиган йўллар кенгайтирилди, кўп қаватли уйлар атрофи обод қилинди.
Маълумот учун, “Муллақосим” масжиди 1,5 асрлик тарихга эга. 19 асрнинг 80 йилларда Мусобой деган киши “Бўз” маҳалласига кўчиб келган. Кейинроқ ўғилларига масжид ёнидаги ерда уй қуриб, уларнинг таълим-тарбиясига алоҳида эътибор беради. Жумладан, Қосим исмли ўғлини Саид Усмонхон деган устозга шогирдликка беради. Яхши илм олган мулла Қосим домла кўп йиллар шу ердаги маҳалла аҳлига хизмат қилади. Маҳалла домласи масжидни кенгайтириш учун уйини ҳадя қилади, ўзи маҳалладаги бошқа жойга кўчиб ўтади.
Масжид илк бор 1880-1885 йилларда Мулла Қосим бошчилигида маҳаллий аҳоли ҳашар хашар йўли билан “Бўз” қабристони ёнида қуради. Сўнг одамларга кўп хизмат қилган домла шарафига “Мулла Қосим домла” масжиди деб ном берган.
Истиқлол туфайли ушбу масжид 1996 йил 25 июнда жоме мақомини олди. 1998 йил 13 августда Адлия бошқармасидан № 40 рақам билан қайта рўйхатдан ўтди. 1999 йили масжид, 2007 йили тахоратхона халқ ҳашари йўли билан замон талабига мос қилиб кайта таъмирланди. 2008 йил 2 сентябрда Тошкент шаҳар ер ресурслари ва Давлат кадастр бошқармаси жомени давлат рўйхатидан ўтказди.
Аллоҳ таоло ушбу масжидни халқимизга муборак қилсин, юртимизда яна кўплаб масжидлар барпо бўлишини бардавом айласин!
Баҳриддин Хушбоқов,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
матбуот хизмати ходими
Шайбонийлар дахмаси зиёратгоҳга айлантирилади
Самарқанднинг юраги бўлган Регистон майдони ҳудудидаги Шайбонийхон ва унинг сулоласи дафн этилган маскан зиёратгоҳга айлантирилади.
Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаровнинг сўзларига кўра,1960–1962-йилларда ҳозирги Ислом Каримов кўчасини кенгайтириш, ободонлаштириш ишлари жараёнида мазкур дахма шу ҳудудда бўлган Шайбонийхон мадрасаси ҳовлисидан Регистон майдонига – Тиллакори ва Шердор мадрасалари ёнига кўчирилган.
“Маълумки, мазкур ҳудуд Амир Темур бобомиз даврида Самарқанд шаҳрининг энг муҳим марказларидан бири бўлган, бу ҳудудда кўплаб мадраса ва масжидлар бунёд этилган. Жумладан, Амир Темур масжиди ва унинг рўпарасида Бибихоним мадрасаси қад ростлаган. Кейинчалик Мирзо Улуғбек бобомиз томонидан улкан мадраса қурилган. Балки Шайбонийхон ҳам ана шу улуғвор мадраса ва масжидларга ҳавас қилиб, уларнинг ёнида мадраса қургандир. Чунки, тарихий манбалардан биламизки, Муҳаммад Шайбонийхон ҳам улуғ ҳукмдор бўлиш билан бирга илм-маърифат ҳомийси, илмли инсон ва ижодкор сифатида Самарқандда улкан бунёдкорлик ишларини амалга оширган, кўплаб масжид ва мадрасалар қурдирган. Амир Темурдан кейин қудратли давлат ташкил этиб, унинг чегараларини кенгайтирган, обод қилган”, дейди Регистон мажмуаси раҳбари.
Тарихий манбаларда Шайбонийхон 1510-йилда Эрон шоҳи Исмоил Сафавий билан бўлган жангда ҳалок бўлгач, унинг бошсиз танаси Самарқандга келтирилиб, Баланд Суфага дафн қилингани ёзилган.
Баланд Суфа ўз вақтида Шайбонийхон мадрасасида бўлган ва кейинчалик (1960–1962-йилларда) ўз ҳолича Регистон ҳудудига кўчирилган дахмадир.
Хонқул Самаровнинг қўшимча қилишича, шу пайтгача Муҳаммад Шайбонийхон шахсига муносабат ортидан бу жойга ҳам етарли даражада эътибор қаратилмаган.
Шунингдек, у олтмиш йилдан ортиқ вақтдан буён ушбу ҳудудда турган бу зиёратгоҳ ҳақида оддий одамлар, ҳатто кўпчилик тарихчиларда ҳам ма'лумот ё'қлигини, бунга сабаб эса ҳудудда ҳеч қандай кўргазмали восита ёки ёзув мавжуд эмаслигини таъкидлайди.
“Йиллар давомида халқимиз онгига Бобур ижобий, Шайбонийхон салбий шахс сифатида сингдирилди. Аслида эса давлатчилик тарихимиз, қолаверса, адабиётимиз ривожида бу икки буюк бобомизнинг ҳам ўз муносиб ўрни, ҳиссаси бор. Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг ўзи ҳам “Бобурнома”да бу зотнинг номи ҳақида тўхталиб, “Шайбоқ”, яъни “куч-қудратли” деган таъриф берган. Шайбонийхон ва шайбонийлар томонидан Самарқандда, умуман, ушбу минтақада катта бунёдкорлик ишлари амалга оширилгани ҳақида тарихий манбаларда кўплаб маълумотлар учрайди. Масалан, Шайбонийхон бир неча босқичли ўқитиш тизими жорий этиб, барча илмлардан хабардор бўлиш учун бола 26-йил таълим олиши керак, деб ҳисоблаган. Икки йиллик мактаб таълимидан сўнг ҳар бири 8-йилдан иборат уч босқичли мадраса таълимини олиш зарур бўлган”, дея маълумот беради Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаров.
Маълумот учун, Шайбонийхон кучли саркарда, ҳукмдор бўлиш билан бирга ижодкор сифатида нафис ғазал ва рубоийлар, достонлар ёзган. Жумладан, “Баҳр-ул худо” номли достони ва ўғли валиаҳд Темур султонга аталган панд-насиҳатлардан иборат китоби мавжудлиги қайд этилади.
Тарихий манбаларда келтирилишича, у бобоси Абулхайрхон вафотидан кейин пароканда бўлиб кетган қабилаларни бирлаштириб, кўчманчи ўзбеклар давлатини қайта тиклаган. Мовароуннаҳр, Хоразм ва Хуросонни эгаллаб, қудратли давлат барпо қилган. Муҳаммад Шайбонийхон бутун минтақани ягона бир марказ – Самарқанд қўл остида бирлаштирган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
