Ислом илм, маърифат ва инсоннинг манфаатларини ҳимоя қилувчи дин эканини барча яхши англаши лозим. Чунки Қуръон карим ва ҳадис шариф Исломнинг асосий манбалари бўлиш билан бирга, мусулмонлар ҳаётини ташкил этиш учун муҳим қўлланма ҳам ҳисобланади. Айнан мана шу жиҳатдан, мусулмонларнинг манфаатларидан келиб чиқиб, инсон камолоти ва жамият фаровонлиги, ижтимоий барқарорлик ва тараққиётни кўзлаб Қуръон ва суннатга асосланган ҳолда ҳукм чиқариш алоҳида билим ва малакани талаб этади.
Мўътабар манбаларимизда, шариатга мувофиқ деб, эътироф этиладиган даражадаги ҳукмни чиқариш ҳамда фатво бериш ҳуқуқига эга бўлиш, кишига аввало араб тили, Қуръон ва қуръоншунослик илмлари ҳадис ва ҳадисшунослик илмлари, усулул-фиқҳ ва ислом тарихи каби бир қанча илмларни жуда чуқур ва мукаммал эгаллашликни вазифа қилиб қўйилади.
Аллоҳ таоло Қуръони каримда “Оли Имрон” сурасининг 7-оятида: “У Сизга Китобни (Қуръонни) нозил қилган зотдир. Унда шу Китобнинг «онаси» саналмиш (маъноси) аниқ оятлар ва (шу билан бирга) яна муташобиҳ (маъноси Ўзидан бошқага номаълум) оятлар ҳам бор. Аммо дилларида оғиш бор кимсалар одамларни фитнага солиш ва ўз талқинига мувофиқ маънолар бериш учун унинг (Қуръоннинг) муташобиҳ оятларига эргашадилар. Ҳолбуки, ундай оятлар таъвилини (асл маъносини) фақат Аллоҳнинг Ўзигина билур. Илмда мустаҳкам (ҳаққоний олим)лар эса: «Унга имон келтирдик. Ҳамма (оятлари) Раббимиз ҳузуридандир», дейдилар. (Бундан) фақат ақл эгаларигина эслатма олурлар”, деб марҳамат қилади.
Имом Термизий раҳматуллоҳи алайҳдан ривоят қилган ҳадисда Пайғамбаримиз соллалоҳу алайҳи васаллам: “Ким Қуръон (оятлари) ҳақида ўз раъйи билан гапирса (тафсир қилса), тўғри қилган бўлса ҳам хато қилибди” деганлар.
Яъни, бундан шундай ҳикмат топамизки, кимки эътироф этилган устоздан илм олмай ва Қуръон тафсирига оид илмларни ўрганмай, ўзича Қуръонни тафсир қилишга киришиб, натижада Қуръонни тўғри тафсир қилган тақдирда ҳам, барибир хатога йўл қўйган ва оғир гуноҳни содир этган бўлади.
Бундан эса, устоз кўрмасдан, илмсиз равишда Қуръонни тафсир қилиш ва шунинг баробарида илмсиз равишда фатво бериш ўта хатарли иш экани яна бир бор равшанлашади.
Исро сурасининг 36-оятида эса, Аллоҳ таоло: “(Эй инсон!) Ўзинг (аниқ) билмаган нарсага эргашма! Чунки қулоқ, кўз, дилнинг ҳар бири тўғрисида (ҳар бир инсон) масъул бўлур (жавоб берур)”, деб марҳамат қилган.
Ушбу оят ҳақида Қатода раҳимаҳуллоҳ “Кўрмаган нарсангни “кўрдим”, эшитмаган нарсангни “эшитдим”, билмаган нарсангни “биламан” дема! Чунки, Аллоҳ таборака ва таъоло буларнинг барчаси ҳақида сендан қиёмат куни сўровчидир”, деганлар.
Демак, ҳар бир инсон мусулмонларнинг аксари эътироф этмаган балки, эътироз билдирган ва рад этган шахслар ва тоифаларнинг гап-сўзига қулоқ солишдан, аслиятини кўрмаган нарсалари ҳақида гўёки аслини билгандек сўзлашдан, қалби ҳотиржам бўлмаган нарсалар ҳақида ўзбошимчалик билан тафаккур қилишдан узоқда бўлиши лозим. Аксинча бўлганда эса, бу мусулмон Қиёмат куни ўз ҳисоби ўта оғир бўлишини англаши муҳимдир.
Давоми бор.
Манбалар асосида
Акмалхон Ахмедов тайёрлади
Ғарбий Ява провинциясининг маъмурий маркази Бандунг шаҳрида Ўзбекистон туризм имкониятларига бағишланган тадбир ташкил этилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.
Мазкур тадбир Ўзбекистоннинг бой тарихий-маданий мероси ва зиёрат туризми имкониятларини Индонезия жамоатчилигига кенг танитиш, икки давлат ўртасида туризм соҳасидаги ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқишга қаратилди.
Тадбир аввалида Ғарбий Ява провинциясининг иқтисодий ва демографик салоҳияти ҳақида маълумот берилди. Аҳолиси қарийб 51 миллионни ташкил этувчи мазкур ҳудуд Индонезиянинг энг йирик ва иқтисодий жиҳатдан энг ривожланган минтақаларидан бири ҳисобланади.
Ҳудудда автомобилсозлик, электроника, тўқимачилик, кимё саноати, логистика ва хизмат кўрсатиш соҳалари жадал ривожланган. Шу билан бирга, Ғарбий Ява Индонезияда ҳаж ва умра хизматлари бозорининг етакчи марказларидан бири сифатида ҳам танилган бўлиб, аҳолисининг катта қисми мусулмонлардан иборат.
Учрашувда қайд этилганидек, Ғарбий Явада юзлаб лицензияланган ҳаж ва умра туроператорлари фаолият юритади ва ҳар йили юз минглаб фуқаролар муқаддас сафарларни амалга оширади. Бандунг шаҳри эса диний-маърифий марказ сифатида муҳим ўрин тутади. Айнан шу омиллар Ўзбекистон билан зиёрат туризми йўналишида ҳамкорлик учун катта имкониятлар мавжуд эканини кўрсатади.
Тадбирнинг асосий қисми Ўзбекистоннинг тарихий шаҳарлари – Самарқанд, Бухоро, Хива ва Термизнинг ислом цивилизациясидаги ўрни, мамлакатдаги муқаддас қадамжолар, буюк алломалар мероси ҳамда сўнгги йилларда туризм соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотларга бағишланди.
Шу билан бирга, замонавий туристик инфратузилма, халқаро стандартларга жавоб берадиган меҳмонхоналар, транспорт-логистика имкониятлари ва хорижий меҳмонлар учун яратилган қулайликлар ҳақида батафсил маълумот берилди.
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси ҳамда Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказлари фаолиятига бағишланган махсус видеороликлар ҳам намойиш этилди. Тақдимот иштирокчиларда катта қизиқиш уйғотди.
Сўзга чиққан Ғарбий Ява Ҳаж ва умра уюшмаси раҳбарлари Ўзбекистон билан ҳамкорликни ривожлантириш катта салоҳиятга эга эканини таъкидлади. Уларнинг фикрича, Ўзбекистон ислом цивилизациясининг муҳим марказларидан бири бўлиб, Имом Бухорий, Имом Термизий ва Баҳоуддин Нақшбанд каби алломалар мероси индонезиялик мусулмонлар учун катта маънавий аҳамиятга эга.
Шунингдек, Жакарта ва Тошкент ўртасида тўғридан-тўғри авиақатновларни йўлга қўйиш туризм соҳасидаги ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқиши қайд этилди. Ғарбий Явадаги йирик туроператорлар, жумладан “DAGO Travel” каби компаниялар Ўзбекистон йўналишига катта қизиқиш билдирмоқда. Айрим операторлар ҳар йили юзлаб индонезиялик зиёратчиларни Ўзбекистонга юбориш амалиёти мавжудлигини қайд этди.
Тадбир иштирокчилари Самарқанд, Бухоро ва Термиз каби шаҳарларни ўз ичига олган турпакетлар индонезиялик сайёҳлар учун жуда жозибадор эканини таъкидлади.
Анжуман якунида Ўзбекистонга сафар қилиш тартиби, виза режимлари, авиақатновлар, меҳмонхона инфратузилмаси ва туроператорлар билан ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди.
Ушбу тақдимот Ўзбекистон ва Индонезия ўртасидаги зиёрат туризми соҳасида ҳамкорликни янада кенгайтириш, маданий-гуманитар алоқаларни мустаҳкамлаш ҳамда мамлакатимизга индонезиялик сайёҳлар оқимини оширишда муҳим қадам бўлиб хизмат қилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати