08 Январ, 2026, 19 Ражаб, 1447
08 Январ, 2026, 19 Ражаб, 1447
بسم الله الرحمن الرحيم
МУҲТОЖЛАРГА ҒАМХЎРЛИК – УЛКАН САВОБ
Муҳтарам жамоат! Маълумки, Аллоҳ таоло берган барча нарсалар бизларга омонат бўлганидек, молу давлатимиз ҳам омонатдир. Аллоҳ берган бу молу давлатни Ўзи буюрган ва рози бўладиган жойларга сарфлашимиз айни муддаодир. Хайру эҳсон ва садақа қилишда пешқадам ва барча эзгу ишларда имкон қадар кўмакчи ва ҳомий бўлишга ҳаракат қилиш – мусулмоннинг энг гўзал сифатларидан бири ҳисобланади. Зеро, Аллоҳ таоло Қуръони каримнинг жуда кўп оятларида хайр-эҳсоннинг савоби кўплиги ва фазилати улканлиги ҳақида марҳамат қилади. Жумладан, Оли Имрон сурасида шундай деган:
لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ
(سورة آل عمران، الاية-92).
яъни: Суйган нарсаларингиздан эҳсон қилмагунингизгача сира яхшиликка (жаннатга) эриша олмайсизлар. Ниманики эҳсон қилсангиз, албатта, Аллоҳ уни билувчидир (Оли Имрон сураси, 92-оят).
Яна бир ояти каримада Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай деган:
إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ.
яъни: “Садақаларингизни агар ошкора берсангиз, жуда яхши. Борди-ю, камбағалларга пинҳона берсангиз – ўзингиз учун янада яхшироқдир ва (У) гуноҳларингиздан ўтар. Аллоҳ қилаётган (барча) ишларингиздан хабардордир” (Бақара сураси, 271-оят).
Оятнинг зоҳиридан садақаларнинг барча турларини ошкора ёки пинҳона беришнинг жоизлиги, аммо пинҳона садақанинг афзаллиги маълум бўлади. Лекин баъзи уламолар фарз ёки вожиб садақаларни, яъни закот, ушр, фитр садақаси ва каффоратларни ошкора берган афзал, ихтиёрий нафл садақаларни эса пинҳона берилгани яхшидир, дейдилар. Зеро, вожиб садақалар пинҳона берилса, одамларда закот бермайди, деган шубҳалар туғилиши мумкин. Аммо нафл садақалар ҳам баъзида бошқалар кўриб ўрнак олсин деган ният билан ошкора берилгани яхшидир.
Инфоқ-эҳсон қилишнинг савоби борасида ҳадиси шарифларда ҳам жуда кўп маълумотлар бордир. Хайри-эҳсоннинг фойдаси нафақат бу дунёда балки, қабр ва қиёматда ҳам борлиги ҳақида Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар:
إِنَّ الصَّدَقَةَ لَتُطْفِئُ عَنْ أَهْلِهَا حَرَّ الْقَبور، وَإِنَّمَا يَسْتَظِلُّ الْمُؤْمِنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي ظِلِّ صَدَقَتِهِ
(رَوَاهُ الإِمَامُ الْطَبَرَاني عن عقبة بن عامر رضي الله عنه).
яъни: “Албатта садақа ўз эгасини қабр иссиқлигидан сақлайди. Садақа қилувчи мўмин Қиёмат куни ўз садақаси соясида туради” (Имом Табароний ривоятлари).
Садақа ва эҳсоннинг барча кўринишлари, хоҳ у нафл бўлсин хоҳ фарз бўлсин, барчаси гуноҳларнинг ўчирилишига сабаб бўлади. Бу ҳақда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар:
اَلصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيْئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمُاءُ النَّارَ
(رَوَاهُ الإِمَامُ التِّرْمِذِيُّ عن جابر بن عبد الله رضي الله عنه).
яъни: “...Сув оловни ўчирганидек, садақа гуноҳларни ўчиради” (Имом Термизий ривоятлари).
Уламоларимиз хайр-эҳсон – инсоннинг имони борлигини тасдиқловчи амал дейишган. Чунки хайр-эҳсон қилувчи киши ўзига бегона бўлган ва ҳеч ҳам ундан манфаъат умид қилмайдиган одамга имкониятидан келиб чиқиб бир нарсани беради. Бу ҳақда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар:
"اَلصَّدَقَةُ بُرْهَانٌ"
(رَوَاهُ الإِمَامُ مسلم عن أبي مالك رضي الله عنه).
яъни: “Садақа ҳужжат ва далилдир (яъни, имони борлигига)” (Имом Термизий ривоятлари). Демак, хайри эҳсон қилиш орқали киши яна бир бор имонини мустаҳкамлигини тасдиқловчи ҳужжатни қўлга киритган бўлади.
Қолаверса, ҳозирги синовли кунларда хайру эҳсон қилиш ва имкон борича ўзгаларга ёрдам беришнинг савоби жуда катта. Чунки ҳозир эҳтиёжманд аҳоли нисбатан кўпроқ. Бадавлат кишилар бу фурсатни ғанимат билиб, имкониятдан фойдаланиб қолишлари, катта савобларни қўлга киритишлари айни муддаодир. Чунки тезда Рамазон ҳам, бу синовли кунлар ҳам ўтиб кетади, кейин бундай бир ажру савоб бериладиган фурсатни топиб бўлмайди.
Хайр-эҳсон қилиш билан ҳаргиз мол озаймаслиги ҳақида Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:
"ثَلَاثَةٌ أُقْسِمُ عَلَيْهِنَّ، وَأُحَدِّثُكُمْ حَدِيْثاً فَاحْفَظُوهُ: "مَا نَقَصَ مَالُ عَبْدٍ مِنْ صَدَقَةٍ، وَلَا ظُلِمَ عَبْدٌ مَظْلَمَةً فَصَبَرَ عَلَيْهَا،
إِلَّا زَادَهُ اللهُ بِهَا عِزًّا، وَلا فَتَحَ عَبْدٌ بَابَ مَسْأَلَةٍ إِلَّا فَتَحَ اللهُ عَلَيْهِ بَابَ فَقْرٍ"
(رَوَاهُ الإِمَامُ أَحْمَدُ وَالإِمَامُ ابْنُ مَاجَهْ عن أبي كبشة الأنماري رضي الله عنه).
яъни: “Уч нарсага қасам ичаман: “Банданинг моли садақа ила нуқсонга учрамас. Банда бир зулмга учраса-ю, унга сабр қилса, албатта, Аллоҳ унинг иззатини зиёда қилур. Банда тиланчилик эшигини очса, албатта, Аллоҳ унга фақирлик эшигини очар”, – дедилар (Имом Аҳмад ва Имом Ибн Можа ривоятлари).
Бир куни Абдуллоҳ ибн Муборак раҳматуллоҳи алайҳдан бир гадой пул сўраган эди, у зот бир дирҳам эҳсон қилдилар. Шунда у зотнинг баъзи дўстлари: “Бу гадойлар қовурилган гўшт ва фалузаж (ширинлик) каби таомларни истеъмол қилади. Унга бу пулнинг бир қисмини берсангиз ҳам кифоя қилар эди”, –деди. Шунда Абдуллоҳ ибн Муборак: “Худо ҳаққи, мен уларни кўкат ва нондан бўлак бирор таом истеъмол қилмайдилар, деб ўйлардим, сиз айтгандек улар фалузаж ва гўшт ейдиган бўлсалар унда уларга бир дирҳам озлик қилади”, –дедиларда ва ўз хизматкорларидан бирига: “Гадойни қайтариб келгин-да, унга ўн дирҳам бериб юбор”, – дея амр қилдилар.
Муҳтарам жамоат! Баъзи бир қўли узун, бой кишиларни шундай деганларини эшитамиз: “Одамларга ҳайронман, жуда кўпчилик олдимга ҳар хил муаммолар билан келиб ёрдам сўрайди. Бировдан ёрдам сўрамасдан ўзини-ўзи эпласа бўлмайдими?!” Бундай шикоятни ўрнига бой кишилар шундай дейишлари мақсадга мувофиқ бўлар эди: “Шунча молу давлатни одамлар ичидан танлаб менга берган Аллоҳга ҳамд ва шукрлар бўлсин. Мени кўпчилик қийналган мусулмонларга ёрдам берувчи кимсалар қаторида қилди. Мени бировлардан ёрдам сўрайдиганлардан қилмади. Қўлимдан келганича, имкон қадар бировларга ёрдам бераман”. Чунки, Аллоҳ хоҳлаган кимсани бой қилади, хоҳлаганини эса камбағар қилади. Бойни муҳтож ва муҳтожни бой қилиш Аллоҳга ниҳоятда осондир. Шундай экан, бировга ёрдамимиз тегишидан хурсанд бўлишимиз ва мана шундай мартабани берган Аллоҳга доимо ҳамд айтиб, бу эзгу ишда пешқадам ва бардавом бўлишимиз керак. Бу ҳақда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар:
"مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا، نَفَّسَ اللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ، وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ، يَسَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا، سَتَرَهُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَاللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ، مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ"
(رَوَاهُ الإِمَامُ التِّرْمِذِيُّ عن أبي هريرة رضي الله عنه).
яъни: “Ким бир мўминдан дунё машақатларидан бирини аритса, Аллоҳ таоло қиёмат куни унинг машаққатларидан бирини аритади. Ким бир камбағалнинг ишини енгиллатса, Аллоҳ унинг бу дунёю охират ишларини енгиллатади. Ким бир мусулмоннинг айбини беркитса, Аллоҳ унинг айбини дунёю охиратда беркитади, модомики киши биродарини ёрдамида экан, Аллоҳ уни ёрдамидадир” (Имом Термизий ривоятлари).
Шундай экан, битта амалга кўплаб савоблар ваъда қилинган Рамазондан фойдаланиб, хайр-саховатни турли кўринишда қилиш мумкин. Масалан, кам таъминланган оилаларга моддий ёрдам қилиш, қаровсиз қолганлар, хусусан боқувчисини йўқотган оилалар, бемор ва қариялар ҳолидан хабар олиш айни савобдир. Қолаверса, ҳозирги карантин пайтида муҳтожларга озиқ-овқат ёки дори-дармон каби кунлик эҳтиёжларини етказиб, уларни хурсанд қилиш жуда улкан ажр ҳисобланади.
Аллоҳ таоло келаётган Рамазон ҳайитини барчамизга муборак айлаб, бизни эҳсон қилувчи, сахий ва кўпчиликка ёрдами тегадиган кимсалар қаторидан қилиб, уларга ваъда қилинган савоб ва фазилатларидан барчамизни баҳраманд айласин! Омин!
СУКУТ сақлашнинг
702 та энг муҳим ФОЙДАСИ (фақат АСОСИЙЛАРИ)
(5 қисмдан иборат)
ни
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
(2-қисм)
ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:
Ü Тилни тийган бой бўлар.
Ü Катта тишласанг ҳам, катта гапирма!
Ü Сўз кўрки — мақол.
Ü Етти ўйлаб, бир кес.
Ü Олдин ўйла, кейин сўйла.
Ü Дунёни ел бузар,
Одамни — сўз.
Ü Айтдим — тутилдим,
Айтмадим — қутулдим.
Ü Гапирганинг — кумуш,
Гапирмаганинг — олтин.
Ü Тил суяксиз бўлса ҳам, суякни янчий олар.
Ü Ёмон тил ё жонга урар,
Ё — имонга.
Ü Сукут сўздан афзал.
Ü Кўп гап — эшакка юк.
Ü Ариқни сув безар,
Одамни — сўз.
Ü Ёмон сўз эгасига қайтар.
Ü Айтар сўзни айт,
Айтмас сўздан қайт.
Ü Айтилган сўз — отилган ўқ.
Ü Гапнинг ози яхши,
Қизнинг — нози.
Ü Гапнинг қисқаси — яхши,
Қисқасидан ҳиссаси — яхши.
Ü Сукут — гул.
Ü Анжом — уй зийнати,
Сўз — инсон зийнати.
Ü Аччиқ савол бериб,
Ширин жавоб кутма.
Ü Яхши сўз кулдирар,
Ёмон сўз ўлдирар.
Ü Суйдирган ҳам тил,
Куйдирган ҳам тил.
Ü Аччиқ тил — заҳри илон,
Чучук тилга — жон қурбон.
Ü Ўзига боқма, сўзига боқ.
Ü «Баракалла»га қуйи меҳнат қилиб ўлар.
Ü Бир таваккал бузади,
Минг қайғунинг қалъасин.
Бир ширин сўз битказар,
Минг кўнгилнинг ярасин.
Ü Бир яхши гап эсдан чиқмас,
Бир — ёмон гап.
Ü Бировнинг ўзи ғар,
Бировнинг сўзи ғар.
Ü Буғдой нонинг бўлмасин,
Буғдой сўзинг бўлсин.
Ü Гапда ғийбат ёмон,
Дардда — қуёнчиқ.
Ü Гапдан гап чиқар,
Чўпдан — хас.
Ü Гапи гапга ўхшамас,
Оғзи гапдан бўшамас.
Ü Гапи сассиқнинг ўзи сассиқ.
Ü Гапи тўмтоқнинг ўзи тўмтоқ.
Ü Гапи тўнгнинг ўзи тўнг.
Ü Гапнинг ёмони пичир.
Ü Гўшт-ёғ берма, яхши тил бер.
Ü Доннинг аччиғи яхши,
Сўзнинг — ширини.
Ü Дуо билан эл кўкарар,
Ёмғир билан ер кўкарар.
Ü Дуо олган кўкарар,
Туҳмат олган оқарар.
Ü Дуо олган омондир,
Қарғиш олган ёмондир.
Ü Ёмон гап — бош қозиғи,
Яхши гап — жон озиғи.
Ü Ёмон гап ер тагида уч йил ётар.
Ü Ёмон гап тарсакидан ёмон.
Ü Ёмон гапнинг оёғи олти.
Ü Ёмон сўз бўлмаса,
Яхши сўз бўлмайди.
Ü Ёмон сўзлаб совутма,
Жон оғритиб овутма.
Ü Ёмон сўзнинг қаноти бор.
Ü Ёмоннинг тили бор,
Яхшининг — дили.
Ü Ёмоннинг юзи қурсин,
Гапирган сўзи қурсин.
Ü Ёмоннинг яхши сўзидан,
Яхшининг ёмон сўзи яхши.
Ü Жиғли қарғиш жиғини топар,
Жиғсиз қарғиш — ўзини.
Ü Заҳар тил суякни ёрар.
Ü Илиқ сўз — шакар,
Совуқ сўз — заҳар.
Ü Иссиқ кийим танни илитар,
Иссиқ сўз жонни илитар.
Ü Кишининг ўзи етмаган ерга сўзи етар.
Ü Куч эгмаганни сўз эгар.
Ü Кўздан кўзинг тойса,
Сўздан кўнглинг тояр.
Ü Кўнгилни қўл билан овламасанг,
Тил билан овла.
Ü Кўнгилсиз гапнинг кечиккани яхши.
Ü Мазали сўзга қулоқ чарчамас.
Ü Маъқул сўзга қорув йўқ.
Ü Минг чечанни бир эзма енгар.
Ü Муздан сув томар,
Сўзамолдан — бол.
Ü Овни — озиқ билан,
Одамни — сўз билан.
Ü Овқатни туз мазали қилар,
Одамни — сўз.
Ü Одам гап билан,
Ҳайвон ўт билан.
Ü Одам сўзи билан синалар,
Ош — тузи билан.
Ü Одам — сўзлашгунча,
Йилқи — кишнашгунча.
Ü Одам сўзлашиб танишар,
Ҳайвон — ҳидлашиб.
Ü Одам сўзлашар,
Ҳайвон ялашар.
Ü Олим сўзи оз,
Оз бўлса ҳам соз.
Ü Орқадаги гап — оғилдаги тезак.
Ü Очиқ тил ош едирар,
Аччиқ тил тош едирар.
Ü Оқ дегани — олқиш,
Қора дегани — қарғиш.
Ü Оғизга келган сўз арзон,
Овулга келган бўз арзон.
Ü Оғиздан чиққан сўз қайтмас.
Ü Оғриган жойга қўл югурар,
Оғритар сўзга тил югурар.
Ü Пичир-пичирдан ўт чиқар.
Ü Пулинг бўлмаса, бўлмасин,
Ширин сўзинг бўлсин.
Ü Сабр қилган мой ошар,
Олқиш олган кўп яшар.
Ü Сен ҳам — бир оғиздан,
Сиз — ҳам.
Ü Совуқ гап юракни музлатар.
Ü Сув ўз йўлини топар,
Сўз — ўз эгасини.
Ü Суяксиз тил суяк синдирар.
Ü Сўз — бир, сайқал — қирқ.
Ü Сўз калтада,
Ун халтада.
Ü Сўз найзадан ўткир.
Ü Сўз оёқдан илгари борар.
Ü Сўз ожизи бўлгунча,
Кўз ожизи бўл.
Ü Сўз суякдан ўтар,
Таёқ — этдан.
Ü Сўз чумчуқ эмас,
Оғиздан чиқса, тутиб бўлмас.
Ü Сўз эмгак бўлар,
Бўз — кўйлак.
Ü Сўзда қанқув ёмон,
Дардда — санчув.
Ü Сўздан сўзнинг фарқи бор,
Ўттиз икки нархи бор.
Ü Сўздан сўз чиқар,
Сўзламасанг на чиқар.
Ü Сўзи нодурустнинг ўзи нодуруст.
Ü Сўзлагандан сўзламаган яхшироқ,
Сўзлаб эдим, бошимга тегди таёқ.
Ü Сўзни бир эзмадан сўра,
Бир — кезмадан.
Ü Сўзни сўз очар.
Ü Сўзнинг бойлиги — одамнинг чиройлиги.
Ü Сўзнинг ёмони — санчиқ,
Дарднинг ёмони — қуёнчиқ.
Ü Сўзнинг онаси — қулоқ,
Сувнинг онаси — булоқ.
Ü Таёғи йўғон бирни урар,
Сўзи йўғон мингни урар.
Ü Танбаллик — кулфат,
Маҳмаданалик — офат.
Ü Таом лаззати ўзида.
Одам лаззати — сўзида.
Ü Тил — ақл безаги.
Ü Тил — ақл тарозуси.
Ü Тил — ақл ўлчови.
Ü Тил бор, бол келтирар,
Тил бор, бало келтирар.
Ü Тил — дил калити.
Ü Тил — дил таржимони.
Ü Тил — дил жарчиси.
Ü Тил тиғи қилич тиғидан ўткир.
Ü Тил югуриги — бошга,
Оёқ югуриги — ошга.
Ü Тил яхшиси бор этар,
Тил ёмони хор этар.
Ü Тил тиғдан ўткир.
Ü Тилга ихтиёрсиз — элга эътиборсиз.
Ü Тилга эътибор — элга эътибор.
Ü Тилга эҳтиёт — элга эҳтиёт.
Ü Тили нопок — ўзи нопок.
Ü Тили шириннинг дўсти кўп.
Ü Тилни боғла дил билан,
Дилни боғла тил билан.
Ü Тиғ жароҳати битар,
Тил жароҳати битмас.
Ü Тоза сувни ер олар,
Яхши сўзни эл олар.
Ü Тузсиз ошнинг эпи осон,
Тузсиз гапнинг эпи қийин.
Ü Тўқсон оғиз сўзнинг тўқсонта тугуни бор.
Ü Узун тил — бошга тўқмоқ,
Бўйинга — сиртмоқ.
Ü Узун тил — умр заволи.
Ü Узун тилим — узгин тилим,
Қисқа тилим — тизгин тилим.
Ü Фил кўтармаганни тил кўтарар.
Ü Хабар — шамолдан тез.
Ü Хотин сўзини қондирар,
Эр уруғидан тондирар.
Ü Хушхабарнинг минг қаноти бор.
Ü Чин сўз — мўътабар,
Яхши сўз — мухтасар.
Ü Шакар ҳам тилда,
Заҳар ҳам тилда.
Ü Ширин сўз шакардан ширин.
Ü Ширин сўз ўликни ҳам тирилтирар.
Ü Ширин сўз — қаймоқли айрон,
Аччиқ сўз — бўйнига арқон.
Ü Ширин-ширин сўзласанг,
Илон инидан чиқар.
Аччиқ-аччиқ сўзласанг,
Мусулмон динидан чиқар.
Ü Ширин юзингдан ширин сўзинг аъло.
Ü Эгасиз қарғиш эгасини топар.
Ü Эл бор ерда сўз бор.
Ü Эл қўшиқ билан тирик.
Ü Эл ғазнаси — эски сўз.
Ü Элдаги гап — дилдаги гап.
Ü Элли(к) гапдан белли гап яхши.
Ü Элни севсанг, элча гапир.
Ü Эр бойлиги — йўлда,
Сўз бойлиги — тилда.
Ü Эр — лафзидан,
Қўй — бўғзидан.
Ü Эр сўзи — эл сўзи.
Ü Этиги ёмон тўр булғар,
Оғзи ёмон — эл.
Ü Юз юздан ширин,
Сўз сўздан ширин.
Ü Яхши гап билан илон инидан чиқар,
Ёмон гап билан пичоқ қинидан чиқар.
Ü Яхши гапга қулоқ сол,
Ёмон гапга улоқ сол.
Ü Яхши гапнинг ҳам қулоғи бор,
Ёмон гапнинг — ҳам.
Ü Яхши нақл — томири ақл.
Ü Яхши ош бергунча, яхши сўз бер.
Ü Яхши оғизга — ош,
Ёмон оғизга — тош.
Ü Яхши сўз болдан ширин.
Ü Яхши сўз бўлдиради,
Ёмон сўз куйдиради.
Ü Яхши сўз ийдирар,
Ёмон сўз бездирар.
Ü Яхши сўз — кўнгил подшоси.
Ü Яхши сўз суюнтирар,
Ёмон сўз куюнтирар.
Ü Яхши сўз — юрак ёғи,
Ёмон сўз — юрак доғи.
Ü Яхши сўз — юракка малҳам,
Ёмон сўз — юракка ғам.
Ü Яхши сўзга учар қушлар эл бўлар,
Ёмон сўзга пашша кучи фил бўлар.
Ü Яхши сўздан — вафо,
Ёмон сўздан — вабо.
Ü Яхши сўздан мой эрийди,
Ёмон сўздан сой қурийди.
Ü Яхши сўзнинг мазасини билмаган,
Ёмон сўзнинг иззасини билмас.
Ü Яхшининг сўзи — олтин,
Ёмоннинг сўзи — болта.
Ü Яхшининг сўзи тошни эритар,
Ёмоннинг сўзи бошни чиритар.
Ü Яхшининг сўзи — қаймоқ,
Ёмоннинг сўзи — тўқмоқ.
Ü Яхши-яхши деса,
Кунда тариқдай яхшилик қўшилар эмиш.
Ёмон-ёмон деса,
Кунда тариқдай ёмонлик қўшилар эмиш.
Ü Ўз ақлинг ақлдир,
Элнинг ақли нақлдир.
Ü Ўзи совуқнинг — сўзи совуқ.
Ü Ўн оғиз сўз минг оғиз бўлар.
Ü Ўтарчининг наштари енг ичида,
Заҳар хотин наштари тил учида.
Ü Ўттиз тишдан чиққан сўз,
Ўттиз уруққа тарқалар.
Ü Ўқ бирни ўлдирар,
Сўз — мингни.
Ü Қарғишнинг икки учи бўлар.
Ü Қаттиқ гап қариндошга ҳам ёқмас.
Ü Қизил тилим бўлмаса,
Қишлар эдим элимда.
Яшил тилим бўлмаса,
Яйрар эдим элимда.
Ü Қизил тилим тиёлмадим,
Қизимникига боролмадим.
Ü Қуруқ сўз бош оғритар,
Ёриқ қошиқ оғиз йиртар.
Ü Қўйнинг қиммати — юнгида,
Одамнинг қиммати — сўзида.
Ü Севдирган ҳам тил,
Бездирган ҳам тил.
Ü Сел ариқни бузар,
Ёмон сўз — дилни.
Ü Қулоқдан кирган совуқ сўз
Кўнгилга бориб муз бўлар.
Ü Қўтир қўлдан юқар,
Бало — тилдан.
Ü Дўст орттираман десанг,
Ширин суҳбат қил!
Душман орттираман десанг,
Чақиртикан бўл!
Ü Ҳар ким ўз тили билан тирик.
Ü Яхшига қилсанг яхшилик –
Ҳам айтади, ҳам қайтади.
Ёмонга қилсанг яхшилик –
На айтади, на қайтади.
Ü Яхши сўз тўрга элтар,
Ёмон сўз — гўрга.
Ü Ҳар меванинг пўчоғи бор,
Ҳар сўзнинг ўлчови бор.
Ü Ширинсўз шоҳ косасида сув ичар.
Ü Ҳикмат — бир ҳовуч олтин.
Ü Оз гапир — соз гапир.
Ü Йўл қувган хазинага йўлиқар,
Сўз қувган — балога.
Ü Туя ҳам муомалага чўкар.
Ü Тилингда бўлса болинг,
Кулиб турар иқболинг.
Ü Яхши сўз қанд едирар,
Ёмон сўз панд едирар.
Ü Ёмон тил бошга бало келтирар,
Яхши тил давлат, дунё келтирар.
Иброҳимжон домла Иномов.
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 