12 Октябр, 2026, 1 Жумадул аввал, 1448
12 Октябр, 2026, 1 Жумадул аввал, 1448
Бандаларига рўза тутишни фарз қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар, Рўза амалларини гўзал тарзда адо қилишда йўлбошчи бўлган Саййидимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга саловот ва саломлар бўлсин.
Албатта, Рамазон исломий ойлар ичида фазилатларга бой ва баракали ойлардан ҳисобланади. Бу ойда ҳидоят қўлланмаси бўлган Қуръони Каримнинг нозил бўлиши ҳам, бу ойнинг энг афзал ой эканига далолат қилади. Шунингдек, бу ойнинг фазилати ва баркаси борасида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан жуда кўплаб ҳадиси-шарифлар ривоят қилинган.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Рамазон ойи келиши билан жаннат эшиклари очилиб, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади» - дедилар. Муттафақун аълайҳ.
Ҳақиқатда, Рамазон ойининг фазилатлари ва баракотлари жуда ҳам кўп. Бу борада жуда кўп мавиъзаларда эшитиб, кўплаб мақолалар орқали хабардор бўлганмиз. Лекин, бугун эътиборимизни бошқа томонга қаратамиз. Яъни, бу ойнинг фазилатлари кўп бўлиш билан бирга, тарихда бу улуғ кунда жуда кўплаб муҳим тарихий воқеалар бўлиб ўтган. Қуйида уларни бирма- бир санаб ўтамиз.
Рамазоннинг биринчи куни:
1) 2-ҳижрий йил Душанба. Мусулмонлар биринчи марта рамазон рўзасини тутдилар.
2) Иброҳим алайҳиссаломга илоҳий саҳифалар туша бошлаган.
3) Ҳижрий 73-йил. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
4) Ҳижрий 91- йил. Андалусни фатҳ қилиш бошланган.
5) Ҳижрий 472- йил. Абу Али ибн Сино вафот этди.
Рамазоннинг иккинчи куни:
1) Ҳижрий 65-йил. Абдумалик ибн Марвон Умавий халифа этиб тайинланди.
Рамазоннинг учинчи куни:
1) Ҳижрий 11- йил. Фотимаи Заҳро розияллоҳу анҳо вафот этдилар.
2) Ҳижрий 37- йил. Таҳким воқеаси бўлиб ўтди.
Рамазоннинг тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 1- йил. Ҳамза розияллоҳу анҳу биринчи сарияга чиқдилар.
2) Ҳижрий 666 - йил. Антокия Славянлардан қайтариб олинди.
Рамазоннинг олтинчи куни:
1) Мусо алайҳиссаломга Таврот саҳифалари туша бошлади.
2) Ҳижрий 63- йил. Мусулмонлар Синд шаҳрини фатҳ қилдилар.
Рамазоннинг еттинчи куни:
1) Ҳижрий 361- йил. Ал-Азҳар университети очилди.
Рамазоннинг саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 273- йил. Ибн Можа роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.
2) Ҳижрий 455- йил. Алп Арслон Салжуқийлар волийси этиб тайинланди.
Рамазоннинг ўнинчи куни:
1) Пайғамбарликнинг 10-йили, ҳижратдан 3 йил аввал. Хадийжа розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
2) Ҳижрий 485-йил. Низомул мулк Абул Ҳасан Алий ибн Ишоқ ўлдирилди.
Рамазоннинг ўн биринчи куни:
1) Ҳижрий 3-йил. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнаб бинти Хузайма розияллоҳу анҳога уйландилар.
2) Ҳижрий 9-йил. Сақиф қабиласи элчилари Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларида бўлди.
3) Ҳижрий 95- йил. Саиъд ибн Жубайр вафот этдилар.
4) Ҳижрий 624- йил. Чингизхон вафот этган.
5) Ҳижрий 922- йил. Султон Салим Дамашқни фатҳ қилди.
Рамазоннинг ўн иккинчи куни:
1) Ҳижрий 597- йил. Ибн Жавзий роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн учинчи куни:
1) Ҳижрий 15-йил. Умар розияллоҳу анҳу Шомни эгалладилар
2) Ҳижрий 40- йил. Абу Лубоба розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 132-йил. Аббосийлар Умавийлар пойтахти Дамашққа ҳужум қилишди.
2) Ҳижрий 612- йил. Ибн Атоуллоҳ Сакандарий таваллуд топдилар.
Рамазоннинг ўн бешинчи куни:
1) Ҳижрий 3-йил. Ҳасан ибн Алий розияллоҳу анҳу дунёга келдилар.
2) Ҳижрий 37-йил. Муҳаммад ибн Абу Бакр розияллоҳу анҳу Мисрга волий этиб тайинландилар.
3) Ҳижрий 383- йил. Абу Бакр Хоразмий вафот этдилар.
4) Ҳижрий 543- йил. Фаҳриддин ар-Розий дунёга келдилар.
Рамазоннинг ўн еттинчи куни:
1) Ҳижрий 2-йил. Катта Бадр ғазоти бўлиб ўтди.
2) Ҳижрий 2-йил. Руқайя (розияллоҳу анҳо) бинти Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этдилар.
3) Ҳижрий 85-йил. Мўминлар онаси Ойиша розияллоҳу анҳо вафот этдилар.
4) Ҳижрий 124- йил. Муҳаммад ибн Муслим аз-Зуҳрий вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 21- йил. Холид ибн Валид вафот этдилар.
2) Ҳижрий 560- йил. Муҳйиддин ибн Арабий дунёга келди.
Рамазоннинг йигирманчи куни:
1) Ҳижрий 8-йил Макка фатҳ қилинди.
2) Ҳижрий 652- йил. Сайфуддин Қутуз дунёга келдилар.
Рамазоннинг йигирма биринчи куни:
1) Ҳижрий 40- йил. Алий ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
2) Ҳижрий 95- йил. Ҳажжож ибн Юсуф ас-Сақофий дунёга келди.
3) Ҳижрий 1353- йил. Форс юрти Эрон давлати деб ўзгартирилди.
Рамазоннинг йигирма учинчи куни:
1) Ҳижрий 9-йил Мусулмонлар «Лот» номли бутни бузиб ташлашди.
2) Ҳижрий 26- йил. Язид ибн Муовия туғилди.
Рамазоннинг йигирма тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 20- йил. Амр ибн Ос масжидини қуриш бошланди.
Рамазоннинг йигирма бешинчи куни:
1) Ҳижрий 8-йил. Холид ибн Валид розияллоҳу анҳу «Уззо» номли ибодатхонани бузиб ташладилар.
2) Ҳижрий 129-йил. Абу Муслим Хуросоний Умавийларга қарши қўзғолон бошлади.
3) Ҳижрий 544- йил. Фахруддин ар-Розий таваллуд топдилар.
4) Ҳижрий 658- йил. «Айни жолут» жанги бўлиб ўтди.
Рамазоннинг йигирма олтинчи куни:
1) Ҳижрий 762- йил. Бадруддин Айний роҳимаҳуллоҳ дунёга келдилар.
Рамазоннинг йигирма еттинчи куни:
1) Ҳижрий 927- йил. Белград фатҳ этилди.
Рамазоннинг йигирма саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 2-йил. Закот фарз бўлди.
Рамазоннинг йигирма тўққизинчи куни:
1) Ҳижрий 1425- йил. Ёсир Арафот вафот этди.
Рамазоннинг ўттизинчи куни:
1) Ҳижрий 256- йил. Имом Бухорий вафот этдилар.
2) Ҳижрий 384- йил. Имом ибн Ҳазм дунёга келдилар.
Муҳаммад Али Муҳйиддин.
Парижда Президент ташаббуси асосида ташкил этилган халқаро конференцияда Ўзбекистоннинг ислом цивилизацияси тарихидаги беқиёс ўрни, буюк аждодлар мероси ва Ислом цивилизацияси марказининг халқаро илмий-маърифий платформа сифатидаги янги имкониятлари муҳокама қилинмоқда.
7 октябрь куни Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида “Ислом цивилизацияси: Мовароуннаҳрнинг буюк маънавий ва илмий мероси ҳамда маърифат истиқболлари” мавзусида халқаро конференция бўлиб ўтмоқда, хабар бермоқда iccu.uz.
Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси асосида ташкил этилган мазкур нуфузли анжуман Ўзбекистоннинг бой тарихий, илмий ва маънавий меросини халқаро майдонда кенг тарғиб қилиш, Мовароуннаҳрдан етишиб чиққан буюк аллома ва мутафаккирларнинг жаҳон цивилизацияси тараққиётига қўшган ҳиссасини янада кенг ёритиш, шунингдек, илм-фан, маданият ва таълим соҳаларида халқаро ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган.
Тадбир аввалида Ўзбекистоннинг тарихий мероси, мамлакатда амалга оширилаётган кенг кўламли маърифий ислоҳотлар ҳамда Президент Шавкат Мирзиёевнинг халқаро майдонда илгари сурган ташаббусларини акс эттирувчи махсус видеолавҳа намойиш этилди. Унда давлат раҳбарининг БМТ Бош Ассамблеясининг 72-сессиясида сўзлаган нутқида илгари сурилган “Жаҳолатга қарши маърифат” ғояси ҳам ўз ифодасини топган.
Халқаро конференциянинг очилиш маросимида ЮНЕСКО Бош конференциясининг 43-сессияси Президенти Хондер Талҳа, ЮНЕСКО Ижроия кенгаши раиси Носир бин Ҳамад Ал Ҳинзаб, Ўзбекистон Республикасининг ЮНЕСКОдаги Доимий вакили Камол Мухторов, ЮНЕСКО Бош директорининг фанлар бўйича ёрдамчиси, профессор Дениз Пирес де Карвалью иштирок этди.
Анжуманнинг асосий маърузаси билан Ислом цивилизацияси маркази директори, Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича Бутунжаҳон жамияти раиси Фирдавс Абдухолиқов иштирок этди.
Конференциянинг биринчи панели “Янги Ўзбекистон: маънавий ва интеллектуал мерос ҳамда замонавий тараққиёт” мавзусига бағишланди. Унда Ўзбекистоннинг янги Ренессанс сари интилиши, ислом цивилизациясининг умуминсоний қадриятлари, буюк алломалар илмий меросининг маърифат ва бағрикенглик ғояларини қарор топтиришдаги аҳамияти муҳокама қилинди.
Хусусан, Ислом ҳамкорлик ташкилотининг Ислом тарихи, санъати ва маданиятини тадқиқ қилиш маркази (IRCICA) Бош директори профессор Маҳмуд Эрол Қилич, Оксфорд Ислом тадқиқотлари маркази директори доктор Фарҳан Низомий, Ўзбекистон Республикаси Дин ишлари бўйича қўмита раиси биринчи ўринбосари профессор Давронбек Маҳсудов, Женева Дипломатик доираси президенти Роберт Блум ва бошқа халқаро экспертлар ўз маърузалари билан иштирок этди.
Анжуманнинг иккинчи панели Ислом цивилизацияси марказининг халқаро илм-фан, маданият ва мулоқот платформаси сифатидаги ўрнига бағишланди.
Унда Марказнинг янги авлод музейи, халқаро илмий-маърифий хаб ва жаҳон миқёсида илм-фан ҳамда маданиятлараро мулоқотни ривожлантиришга хизмат қилувчи платформа сифатидаги фаолияти ҳақида фикр алмашилди.
Шунингдек, Италия, Ўзбекистон ва ЮНЕСКО ҳузуридаги Ислом ҳамкорлик ташкилоти Доимий кузатувчи делегацияси вакиллари иштирокида ислом илми ва Ренессанс ўртасидаги боғлиқлик, динлараро ва маданиятлараро мулоқот, Ислом цивилизацияси марказининг халқаро ҳамкорлик имкониятлари, Ўзбекистон Фанлар академияси билан истиқболли илмий лойиҳаларни амалга ошириш масалалари муҳокама қилинди.
Конференциянинг учинчи панели эса “Мовароуннаҳрнинг буюк аллома ва мутафаккирлари: жаҳон цивилизацияси тараққиётини шакллантирган мерос” мавзусига бағишланди.
Унда Мовароуннаҳр алломаларининг жаҳон цивилизацияси ривожига қўшган ҳиссаси, Имом Бухорийнинг ишончли билим, ахлоқ ва илмий масъулият анъаналари, Имом Мотуридийнинг бағрикенглик ва мўътадиллик фалсафаси, Имом Термизийнинг ҳадисшунослик илми тараққиётидаги ўрни, шунингдек, Алишер Навоий меросининг Европада ўрганилиши масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.
Мазкур мавзулар бўйича Буюк Британиянинг “Al-Furqan Islamic Heritage Foundation” ижрочи директори Сали Шаҳсавари, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази директор ўринбосари Отабек Муҳаммадиев, Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Комилжон Шермуҳамедов, Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори доктор Музаффар Жониев ҳамда Ислом цивилизацияси маркази илмий котиби Рустам Жабборов маърузалар қилди.
Шу тариқа, ЮНЕСКО Бош қароргоҳидаги халқаро конференция доирасида Мовароуннаҳрнинг бой илмий-маънавий мероси нафақат тарихий қадрият, балки бугунги кунда тинчлик, бағрикенглик, маърифат ва цивилизациялараро мулоқотни ривожлантиришга хизмат қилувчи муҳим умуминсоний мерос сифатида намоён этилмоқда.
Конференция якунида илм-фан, маданият ва таълим соҳаларида халқаро ҳамкорликнинг янги йўналишларини белгилаш, қўшма илмий ва маданий лойиҳаларни амалга ошириш, шунингдек, Ислом цивилизацияси марказининг халқаро илмий ва маърифий алоқаларини янада кенгайтириш истиқболлари муҳокама қилинмоқда.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 