Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
19 Ноябр, 2026   |   9 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:53
Қуёш
07:11
Пешин
12:14
Аср
15:19
Шом
17:04
Хуфтон
18:19
Bismillah
19 Ноябр, 2026, 9 Жумадул сони, 1448

Рамазон солномаси

15.05.2020   19748   7 min.
Рамазон солномаси

Бандаларига рўза тутишни фарз қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар, Рўза амалларини гўзал тарзда адо қилишда йўлбошчи бўлган Саййидимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга саловот ва саломлар бўлсин.

Албатта, Рамазон исломий ойлар ичида фазилатларга бой ва баракали ойлардан ҳисобланади. Бу ойда ҳидоят қўлланмаси бўлган Қуръони Каримнинг нозил бўлиши ҳам, бу ойнинг энг афзал ой эканига далолат қилади. Шунингдек, бу ойнинг фазилати ва баркаси борасида  Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан жуда кўплаб ҳадиси-шарифлар ривоят қилинган.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:  إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ   رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Рамазон ойи келиши билан жаннат эшиклари очилиб, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади» - дедилар. Муттафақун аълайҳ.

Ҳақиқатда, Рамазон ойининг фазилатлари ва баракотлари жуда ҳам кўп. Бу борада жуда кўп мавиъзаларда эшитиб, кўплаб мақолалар орқали хабардор бўлганмиз. Лекин, бугун эътиборимизни бошқа томонга қаратамиз. Яъни, бу ойнинг фазилатлари кўп бўлиш  билан бирга, тарихда бу улуғ  кунда жуда кўплаб муҳим тарихий воқеалар бўлиб ўтган. Қуйида уларни бирма- бир санаб ўтамиз.

Рамазоннинг биринчи куни:

1) 2-ҳижрий йил Душанба. Мусулмонлар биринчи марта рамазон рўзасини тутдилар.

2) Иброҳим алайҳиссаломга илоҳий саҳифалар туша бошлаган.

3) Ҳижрий 73-йил. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу вафот этдилар.

4) Ҳижрий 91- йил. Андалусни фатҳ қилиш бошланган.

5)  Ҳижрий 472- йил. Абу Али ибн Сино вафот этди.

Рамазоннинг иккинчи куни:

1) Ҳижрий 65-йил. Абдумалик ибн Марвон Умавий халифа этиб тайинланди.

Рамазоннинг учинчи куни:

1) Ҳижрий 11- йил. Фотимаи Заҳро розияллоҳу анҳо вафот этдилар.

2) Ҳижрий 37- йил. Таҳким воқеаси бўлиб ўтди.

Рамазоннинг тўртинчи куни:

1) Ҳижрий 1- йил. Ҳамза розияллоҳу анҳу биринчи сарияга чиқдилар.

2) Ҳижрий 666 - йил. Антокия Славянлардан қайтариб олинди.

Рамазоннинг олтинчи куни:

1) Мусо алайҳиссаломга Таврот саҳифалари туша бошлади.

2) Ҳижрий 63- йил. Мусулмонлар Синд шаҳрини фатҳ қилдилар.

Рамазоннинг еттинчи куни:

1) Ҳижрий 361- йил. Ал-Азҳар университети очилди.

Рамазоннинг саккизинчи куни:

1) Ҳижрий 273- йил. Ибн Можа роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.

2) Ҳижрий 455- йил. Алп Арслон Салжуқийлар волийси этиб тайинланди.

Рамазоннинг ўнинчи куни:

1) Пайғамбарликнинг 10-йили, ҳижратдан 3 йил аввал. Хадийжа розияллоҳу анҳу вафот этдилар.

2) Ҳижрий 485-йил. Низомул мулк Абул Ҳасан Алий ибн Ишоқ ўлдирилди.

Рамазоннинг ўн биринчи куни:

1) Ҳижрий 3-йил. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнаб бинти Хузайма розияллоҳу анҳога уйландилар.

2) Ҳижрий 9-йил. Сақиф қабиласи элчилари Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларида бўлди.

3) Ҳижрий 95- йил. Саиъд ибн Жубайр вафот этдилар.

4)  Ҳижрий 624- йил. Чингизхон вафот этган.

5) Ҳижрий 922- йил. Султон Салим Дамашқни фатҳ қилди.

Рамазоннинг ўн иккинчи куни:

1) Ҳижрий 597- йил. Ибн Жавзий роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.

Рамазоннинг ўн учинчи куни:

1) Ҳижрий 15-йил. Умар розияллоҳу анҳу Шомни эгалладилар  

2) Ҳижрий 40- йил. Абу Лубоба розияллоҳу анҳу вафот этдилар.

Рамазоннинг ўн тўртинчи куни:

1) Ҳижрий 132-йил. Аббосийлар Умавийлар пойтахти Дамашққа ҳужум қилишди.

2) Ҳижрий 612- йил. Ибн Атоуллоҳ Сакандарий таваллуд топдилар.

Рамазоннинг ўн бешинчи куни:

1) Ҳижрий 3-йил. Ҳасан ибн Алий розияллоҳу анҳу дунёга келдилар.

2) Ҳижрий 37-йил. Муҳаммад ибн Абу Бакр розияллоҳу анҳу Мисрга волий этиб тайинландилар.

3) Ҳижрий 383- йил. Абу Бакр Хоразмий вафот этдилар.

4) Ҳижрий 543- йил. Фаҳриддин ар-Розий дунёга келдилар.

Рамазоннинг ўн еттинчи куни:

1) Ҳижрий 2-йил. Катта Бадр ғазоти бўлиб ўтди.

2) Ҳижрий 2-йил. Руқайя (розияллоҳу анҳо) бинти Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этдилар.

3) Ҳижрий 85-йил. Мўминлар онаси Ойиша розияллоҳу анҳо вафот этдилар.

4) Ҳижрий 124- йил. Муҳаммад ибн Муслим аз-Зуҳрий вафот этдилар.

Рамазоннинг ўн саккизинчи куни:

1) Ҳижрий 21- йил. Холид ибн Валид вафот этдилар.

2) Ҳижрий 560- йил. Муҳйиддин ибн Арабий дунёга келди.

Рамазоннинг йигирманчи куни:

1) Ҳижрий 8-йил Макка фатҳ қилинди.

2) Ҳижрий 652- йил. Сайфуддин Қутуз дунёга келдилар.

Рамазоннинг йигирма биринчи куни:

1) Ҳижрий 40- йил. Алий ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу вафот этдилар.

2) Ҳижрий 95- йил. Ҳажжож ибн Юсуф ас-Сақофий дунёга келди.

3) Ҳижрий 1353- йил. Форс юрти Эрон давлати деб ўзгартирилди.

Рамазоннинг йигирма учинчи куни:

1) Ҳижрий 9-йил Мусулмонлар «Лот» номли бутни бузиб ташлашди.

2) Ҳижрий 26- йил. Язид ибн Муовия туғилди.

Рамазоннинг йигирма тўртинчи куни:

1) Ҳижрий 20- йил. Амр ибн Ос масжидини қуриш бошланди.

Рамазоннинг йигирма бешинчи куни:

1) Ҳижрий 8-йил. Холид ибн Валид розияллоҳу анҳу «Уззо» номли ибодатхонани бузиб ташладилар.

2) Ҳижрий 129-йил. Абу Муслим Хуросоний Умавийларга қарши қўзғолон бошлади.

3) Ҳижрий 544- йил. Фахруддин ар-Розий таваллуд топдилар.

4) Ҳижрий 658- йил. «Айни жолут» жанги бўлиб ўтди.

Рамазоннинг йигирма олтинчи куни:

1) Ҳижрий 762- йил. Бадруддин Айний роҳимаҳуллоҳ дунёга келдилар.

Рамазоннинг йигирма еттинчи куни:

1) Ҳижрий 927- йил. Белград фатҳ этилди.

Рамазоннинг йигирма саккизинчи куни:

1) Ҳижрий 2-йил. Закот фарз бўлди.

Рамазоннинг йигирма тўққизинчи куни:

1) Ҳижрий 1425- йил. Ёсир Арафот вафот этди.

Рамазоннинг ўттизинчи куни:

1) Ҳижрий 256- йил. Имом Бухорий вафот этдилар.

2) Ҳижрий 384- йил. Имом ибн Ҳазм дунёга келдилар.

 

Муҳаммад Али Муҳйиддин.

Бошқа мақолалар
Мақолалар

Устоз отангдан улуғми ёки отангдек улуғми?

24.09.2026   53896   5 min.
Устоз отангдан улуғми ёки отангдек улуғми?

Халқимиз орасида «Устоз — отангдек улуғ» деган нақл кенг тарқалган. Шу билан бирга, баъзан «Устоз — отангдан улуғ» деган ҳикматли иборани ҳам теш-теш эшитиб қоламиз. Ҳар икки иборада ҳам жуда чуқур ва ибратли маъно мужассам. Хўш, аслида қайси бири тўғрироқ? Бу саволга тўғри жавоб топиш учун ота ва устознинг инсон ҳаётидаги ўрни ҳамда мақомига назар ташлашимиз лозим.


Ота ва устоз мақоми: жисм ва руҳ тарбиячилари
 

Донишмандлар бу масалани жуда гўзал тушунтириб беришган: «Ота инсоннинг дунёга келишига ва жисмоний улғайишига сабабчи бўлса, устоз унинг руҳий, маънавий ва ахлоқий жиҳатдан юксалишига сабабчи бўлади».


Ота фарзандига ҳаёт беради, уни боқиб, кийинтириб, жисмонан улғайтиради. Устоз эса ўша инсонга ҳаётда тўғри йўлни топиш, жаҳолат зулматидан маърифат нурига чиқиш ва икки дунё саодатига эришиш йўлларини ўргатади.


Арастудан: «Сизни дунёга келтирган отангизни кўпроқ ҳурмат қиласизми ёки таълим берган устозингизними?» деб сўрашганда, у шундай жавоб берган экан: «Отам осмондан ерга тушишимга сабабчи бўлган, устозим эса мени ердан осмонга кўтарди».


Шу сабабли, моҳият эътибори билан устоз маънавий ота ҳисоблангани учун уни «отангдан улуғ» ёки «отангдек улуғ» деб эъзозлашган.


Ислом динида устознинг қадри
 

Ислом таълимотида илм берган ва одоб ўргатган инсоннинг мақоми жуда юқори баҳоланади. Аллоҳ таоло Қуръони каримда илм эгаларини шундай мақтайди:


«Аллоҳ сизлардан иймон келтирганларни ва илм берилганларнинг даражаларини кўтарур» (Мужодала сураси, 11-оят).


Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ўзларини энг аввало устоз сифатида танитганлар. У зот: «Албатта, мен муаллим (ўқитувчи, устоз) қилиб юборилдим», деганлар (Имом Ибн Можа ривояти).


Яна бир ҳадиси шарифда эса шундай марҳамат қилинади: 
 

«Отанг учтадир: сени дунёга келтирган отанг, сени бағрига олиб қизини берган отанг (қайнотанг) ва сенга илм-одоб ўргатган отанг (устозинг)». 
 

Демак, устоз ҳам шунчаки муаллим эмас, балки инсоннинг уч отасидан бири — маънавий отасидир. 
 

Ибратли ривоят: Султон ва унинг устози


Ислом тарихида устозга бўлган эҳтиром борасида бениҳоя ибратли воқеалар жуда кўп. Константинопол (Истанбул)ни фатҳ этган машҳур ҳукмдор Султон Муҳаммад Фотиҳ ва унинг устози Оқшамсиддин ўртасидаги воқеа бунга гўзал мисолдир.


Султон Муҳаммад шаҳарга зафар билан кириб келаётганида, аҳоли ва лашкар унга гуллар ва эҳтиром кўрсата бошлайди. Султон эса от устида ёнида бораётган кекса устози Оқшамсиддинга ишора қилиб: «Гулларни менга эмас, устозимга беринглар! Мен Истанбулни фатҳ этган бўлсам, бу менинг эмас, мени тарбиялаган устозимнинг меҳнати ва баракотидир», деган.


Ғалаба парадида устозининг оти сачратган лой Султоннинг чакмонига тегади. Аёнлар саросимага тушганда, Султон Муҳаммад Фотиҳ табассум қилиб: «Устоз отининг оёғидан сачраган лой мангу фахримиздир. Мен вафот этсам, шу лой теккан чакмонимни кафанимнинг устига ёпинглар», деб васият қилган. Бу буюк ҳукмдорнинг устозга бўлган чексиз ҳурмати ва одобини кўрсатади.


Ҳаётий мисол: Шогирднинг муваффақияти – устознинг меҳнати
 

Бугунги ҳаётимизда ҳам қайси бир соҳада ютуққа эришган инсонни кўрманг, унинг ортида тунларни бедор ўтказган, сабр билан йўл-йўриқ кўрсатган фидойи устози туради. Шифокор бўламизми, муҳандис, олим ёки тадбиркор — барчаси устозларнинг меҳнати маҳсулидир.


Ота-онамиз бизга моддий имконият ва бадан берган бўлса, устозимиз ўша имкониятларни тўғри йўналтиришни, инсонларга наф келтиришни ўргатади.

Хулоса

«Устоз отангдан улуғми ёки отангдек улуғми?» деган саволга шундай хулоса қилиш мумкин: Устоз — отангдек улуғдир, чунки у сенинг маънавий отангдир; устоз — отангдан ҳам улуғдир, чунки у сени абадий саодатга ва Яратганни танишга етаклайди.


Ота-онамизга қандай яхшилик қилиш ва дуода бўлиш бурчимиз бўлса, бизга бир ҳарф бўлса ҳам илм ўргатган устозларимизни эъзозлаш, уларни тез-тез зиёрат қилиш ва ҳақларига хайрли дуолар қилиш ҳам ҳар бир шогирднинг фарзи ва олий инсоний бурчидир.


Маъруфхон Алоходжаев, 

ТИИ Модуль таълим тизими 2-курс талабаси

Наманган шаҳри «Абдулқодир қори» жоме

масжиди имом-хатиби

Мақолалар