16 Июл, 2026, 2 Сафар, 1448
16 Июл, 2026, 2 Сафар, 1448
Рўзанинг инсон саломатлиги ва руҳиятига ижобий таъсирлари ҳақида илм-фан кўплаб таҳлилий хулосаларни берган.
Тажрибаларнинг навбатдаги хулосаси кўпчиликни ҳайратга солди.
Ахборот технологиялари мутахассиси, тиббиётга оид дастурловчи Жеймс Синка рўза ҳақида ўз устида бир нечта тадқиқотлар ўтказади. У рўзанинг илк куниданоқ қўл телефонини ўчиради, ноутбукига қарамайди ва қолган барча қурилмалардан маълум муддатга воз кечади. Натижа эса ҳайратланарли: “Менинг нақадар меҳрибон оилам, дўстларим, қўшниларим ва қариндошларим борлигини ҳис этдим, завқландим” – дейди, Жеймс.
У дарҳол натижани ҳамкасблари ва дўстларига ҳам эълон қилади. Тез орада ўнлаб кўнгиллилар рўза тутишни бошлайди ва шунчаки оч юриш эмас балки, замонавий гаджет ва қурилмалардан воз кечган ҳолда, вақтини кўпроқ оила ва яқинлар билан ўтказишга, китоб ўқиш, табиат қўйнида сайр этишга сарфлайди.
Уларда ҳам натижа қувонарли: “Бизда кутилмаган ўзгаришлар содир бўлди. Яқинларимизга меҳр улашиш орқали меҳр ҳиссини туйдик. Қариндошларимизникига оғиз очиш учун меҳмонга бордик. Қўшниларимиз билан суҳбатлашдик. Биласизми рамазон ойи ва рўза тутиш ҳақиқатдан ҳам биз ўйламаган ва биз кутмаган мўжизаларга бой экан” – дейди, иштирокчилар.
Ҳаётдан ҳафамисиз? Рўза тутинг! Сизга дофамин керак – дейди, Жошуа Берк, Калифорния университети, невролигия ва психатирия профессори.
Тадқиқотлар шуни кўрсатмоқдаки, кундизи ичиш, ейиш ва жинсий яқинликдан тийилиб, тунда ҳам бироз бедор бўлиш (таробеҳ ва саҳарлик вақтлари), инсон миясида тартибли равишда, кўп миқдорда дофамин ишлаб чиқарилишига сабаб бўлади. Бу эса биз учун жуда муҳим. Чукни, аксарият инсонлар йил давомида умрининг кўп қисмини асабийлашиш, стресс, депрессия, ножўя (ҳасад, хусумат ва бошқа) ҳиссиётлар, шунингдек ортиқча уйқу билан ўтказиб юборади. Бу омиллар эса мияда дофамин ишлаб чиқарилишини тўхтатади.
Хўш, дофамин нима? Бу – роҳатланиш ва завқланиш учун жавобгар нейромедиатор (нервларга сигнал узатувчи восита) бўлиб, инсон миясида ишлаб чиқарилади ва миянинг “мукофот тизими” элементи бўлиб хизмат қилади. Биз учун ёқимли бирор нима рўй берган пайтда миямизда дофамин ишлаб чиқарилади. Кўпинча олимлар буни қувонч ва завқ гармони дейди.
Жошуа Беркнинг фикрича, замонавий дунёда дофамин танқислиги анчайин кўпайиб кетмоқда. Бунга сабаб эса узликсиз ижтимоий тармоқлар, интернет ҳамда технологияларга тобелик, кимёвий моддаларга бой нотабиий озуқаларни истеъмол қилиш, кўп овқатланиш ва энг аянчлиси, табиий, инсоний муносабатлардан узоқлашишдир.
Рўза тутган одам эса ўзини ейиш-ичиш, кераксиз машғулотлардан тийилиш ва жинсий алоқдан қатъий тияди. Натижада эса оғиз очилиши билан, имтиёзлардан қайта фойдаланганимизда ишлаб чиқарилган дофамин одатдагидан кўра кўпроқ завқли ва фойдали бўлади.
Силикон водийсида кўплаб мижозлар билан ишлайдиган психолог Камерон Сепанинг фикрига кўра, доимий равишда мияда дофамин “портлаш”лари бизни ушбу нейротрансмиттерга бефарқ қилиб қўяди (қадри қолмайди). Рўзадор эса субҳидамдан то қуёш ботгунга қадар ўзини дофамин қўзғатувчи воситалардан изолятсия қилади ва ифторлик вақтига келиб у “қувонч” ва “завқ” гармонини оддий сув ичишдан ҳам ҳис қила бошлайди. Нақадар мўжизавий ҳолат!
Яна бир ҳайратланарли жиҳати, рўзадор ўз-ўзини назорат қилиш ва танани бошқариш кучига эга бўлади! Бу эса биз учун жуда ҳам ЗАРУР!
Юқоридаги тадқиқотларнинг моҳияти қуйидаги ҳадисда баён этилган.
Расули акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам:
“Одам боласининг ҳамма амали (савоби) кўпайтириб берилур. Бир яхшиликка унинг ўн мислидан то етти юз баробаригача. Аллоҳ азза ва жалла: “Магар рўза Мен учундир. Унинг мукофотини Мен берурман. У шаҳвати ва таомини Мен учун тарк қилур”, деди”, дедилар.
Бухорий, Муслим, Абу Довуд, Термизий ва Насаий ривоят қилганлар.
Саидаброр Умаров тайёрлади
Яқин Шарқ ва Марказий Осиё ўртасидаги стратегик ҳамкорлик янги босқичга чиқмоқда. Иордания Ҳошимийлар Подшоҳлиги Бош вазирининг ўринбосари ва ташқи ишлар вазири Айман ас-Сафадийнинг Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ташрифи икки мамлакат ўртасида сўнгги йилларда жадал ривожланаётган сиёсий мулоқот, маданий дипломатия ва иқтисодий ҳамкорликнинг амалий давомидир. Ташриф давомида тарихий мерос, цивилизациялар мулоқоти ва замонавий тараққиёт концепцияларини уйғунлаштирган Марказ экспозициялари билан танишган делегация Ўзбекистоннинг бой цивилизацион мероси бугунги ташқи сиёсат ва халқаро ҳамкорлик стратегиясининг муҳим қисмига айланаётганини таъкидлади, хабар бермоқда iccu.uz.
Иордания Ҳошимийлар Подшоҳлиги Бош вазирининг ўринбосари, Ташқи ишлар ва хориждаги ватандошлар вазири Айман ас-Сафадий бошчилигидаги расмий делегация Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ташриф буюрди.
Делегация аъзолари Марказ музейи экспозициялари билан таништирилиб, унинг концепцияси ҳақида батафсил маълумот берилди.
Меҳмонларда энг катта қизиқиш уйғотган экспозициялардан бири Буюк Ипак йўлига бағишланган бўлим бўлди. Қадимги савдо йўллари хариталари, Шарқ ва Ғарбни боғлаган карвон йўллари, цивилизациялар ўртасидаги иқтисодий, илмий ва маданий алмашинув жараёнларини акс эттирувчи экспозициялар юзасидан делегация аъзолари мутахассисларга кўплаб саволлар билан мурожаат қилди.
Амир Темур ва Темурийлар даврига бағишланган бўлим ҳам меҳмонларда катта таассурот қолдирди. Айниқса, машҳур хаттот Умар Ақто томонидан кўчирилган улкан Қуръон қўлёзмаси, Бибихоним тарихи ҳамда Темурийлар даврининг юксак маданий муҳитини акс эттирувчи экспонатлар алоҳида эътибор марказида бўлди.
Делегация, шунингдек, Янги Ўзбекистон – Учинчи Ренессанс пойдевори экспозициясида Ўзбекистоннинг халқаро майдондаги замонавий ташқи сиёсати ва глобал ҳамкорликларига бағишланган интерактив харитага ҳам алоҳида эътибор қаратди. Турли давлатлар билан шаклланган стратегик шериклик ва дипломатик муносабатларни акс эттирувчи рақамли экспозициялар меҳмонларда катта қизиқиш уйғотди.
Янги Ўзбекистон – Учинчи Ренессанс пойдевори экспозициясида ташкил этилган спорт бўлими эса ташрифнинг энг самимий лаҳзаларидан бирига айланди. Ўзбекистон спортчиларининг Олимпия ўйинлари ва жаҳон чемпионатларида қўлга киритган ютуқлари ҳақидаги маълумотлар делегация аъзоларида катта қизиқиш уйғотди. Суҳбат давомида спортнинг халқлар ўртасида ўзаро ишонч, дўстлик ва ҳамкорликни мустаҳкамловчи муҳим восита экани алоҳида қайд этилди.
Айман ас-Сафадий, Иордания ташқи ишлар вазири:
– Ўтган йили Жаноби Олийлари Қирол Абдуллоҳ II ибн ал-Ҳусайннинг Ўзбекистонга амалга оширган тарихий давлат ташрифидан сўнг бу ерга келиш мен учун алоҳида мамнуниятдир. Ўша ташриф мамлакатларимиз ўртасидаги муносабатларни янги босқичга олиб чиққан муҳим воқеа бўлди. Бизни қардошлик ришталари, муштарак тарих ва ўзаро ишонч бирлаштириб туради. Бугун эса ушбу ҳамкорликни янада чуқурлаштириш йўлида изчил иш олиб боряпмиз.
Бугунги Ўзбекистон кенг қамровли ислоҳотлар ва жадал тараққиёт босқичини бошдан кечирмоқда. Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази ушбу тараққиётнинг маънавий асосларини мустаҳкамлайдиган, миллий меросни илмий асосда сақлаш ва уни халқаро ҳамжамиятга тақдим этишга хизмат қиладиган муҳим муассасадир.
Бой тарихни келажак тараққиёти билан боғлай олган бундай маскан ҳар қандай халқ учун бебаҳо бойликдир. Ишонаманки, ана шу мустаҳкам тарихий пойдевор Ўзбекистоннинг келгуси тараққиётига ҳам хизмат қилади.
Мамлакатларимиз ўртасидаги ҳамкорликни янада ривожлантириш учун аниқ мақсад ва равшан истиқболга эгамиз. Олдимизда ҳали фойдаланилмаган улкан имкониятлар мавжуд. Жорий йил якунида Ўзбекистон Президентининг Аммон шаҳрига ташрифини катта мамнуният билан кутмоқдамиз. Ишончим комилки, бу учрашув стратегик шериклигимизни янада мустаҳкамлаб, икки давлат ўртасидаги муносабатларга янги суръат бағишлайди, — деди Иордания ташқи ишлар вазири.
Ташриф якунида Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази директори Фирдавс Абдухолиқов делегация аъзоларига Марказнинг эсдалик совғаларини топширди.
Шунингдек, Айман ас-Сафадий Марказнинг «Фахрий меҳмонлар» китобига ўз таассуротларини ёзиб қолдирди. Ушбу қайд Ўзбекистон ва Иордания ўртасидаги тарихий дўстлик, умумий маънавий қадриятлар ҳамда стратегик шерикликни янада мустаҳкамлашга қаратилган умумий интилишларнинг рамзий ифодаси бўлди.
Ўзбекистон мусулмонлар идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 