Кўз рўзаси
Бизларга кўз неъматини берган Аллоҳ таолога беадад ҳамду санолар бўлсин. Кўзни ҳаромдан сақлашни таълим берган зот Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)га салавот ва саломлар бўлсин.
Баъзилар кўзнинг ҳам рўзаси бўладими, деб ажабланадилар. Ҳа азизлар, кўзнинг ҳам ўзига хос ва мос рўзаси бор. Кўзни ҳаромдан тийиш, фаҳшдан юмиш, қайтарилган нарсалардан сақлаш, унинг рўзасидир. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:
“(Эй, Муҳаммад!) Мўминларга айтинг, кўзларини (номаҳрам аёллардан) қуйи тутсинлар ва авратларини (зинодан) сақласинлар! Мана шу улар учун энг тоза (йўл)дир. Албатта, Аллоҳ улар қилаётган (сир) синоатларидан хабардордир” (Нур, 30).
Муфассирлар ушбу оятни: “Эй Муҳаммад мўминларга айтингки, авратларини зинодан сақлаб, қараш ҳалол бўлмаган жойлардан кўз юмсинлар, унга назар солишни ёмон кўрсинлар. Мана шу комил имон далилидир”, деб тафсир қилганлар.
Эркак маҳрамларининг боши, бўйин ва бўйин атрофи, болдири ва тўпиқларига қараш билан гуноҳкор бўлмайди. Бегона аёлнинг эса, юзи, кафти ва оёқларига кўзнинг ногоҳ тушишининг зарари йўқ.
Эркак кишининг бошқа эркак кишига нисбатан аврати киндик остидан тиззасининг тагигача бўлган қисмидир. Бу аврат қисмини эркакка ҳам аёлга ҳам кўрсатиши ҳалол эмас. Бу ҳақида Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Эркак бошқа эркакнинг авратига, аёл бошқа аёлнинг авратига қарамайди. Шунингдек, икки эркак яланғоч ҳолда, икки аёл яланғоч ҳолда бир тўшакка ўраниши мумкин эмас”, дедилар (Имом Муслим ривояти).
Қуръони каримда марҳамат қилинади:
“Мўминаларга ҳам айтинг, кўзларини (номаҳрам эркаклардан) қуйи тутсинлар ва авратларини (зинодан) сақласинлар!..” (Нур, 31).
Ушбу оят тафсирида: “Эркак бегона аёлга қараши мумкин бўлмаганидек, аёллар ҳам номаҳрам одамга қараши ҳалол эмас”, дейилган. Аёл киши маҳрамларининг ҳам, бегона эркакларнинг ҳам киндиги остидан тиззасининг тагигача бўлган аъзоларига қараши ҳаромдир. Аёл эркак кишини кўриб шаҳватланса, ундан кўзини юмиши фарздир. Аёл киши аъзоларининг маҳрамига кўрсатиши мумкин бўлган, яъни боши, бўйин ва бўйин атрофи ҳамда тиззасидан пастки қисмига бошқа аёлнинг кўзи тушишининг зарари йўқ. Шундан бошқа аъзоларини бошқа аёл кишига кўрсатиши мумкин эмас. Чунки бу ишдан Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) қайтарганлар.
Кўз қалб буйруғини бажарувчи ижрочи ва руҳнинг эшигидир. Кўздан қалбга хайриятлар ва яхшиликлар кириши мумкин. Шунингдек, уни азобланишига сабаб бўлувчи нарсалар ҳам кириши мумкин. Инсон кўзини ҳаромдан тиймаса, ибодати кетади, таот-ҳаловати йўқолади, имон ва ишонч таъмини билмайди, қаттиқ гуноҳкор бўлади, кўзининг нури кетади ва зеҳни ўлади. Ким кўзини фаҳш ва ёмон нарсалардан юмса, Аллоҳ таоло унга имон ҳаловатини беради, инсон уни кўксида ҳис этади.
Кўзини ҳаромдан юмган мўмин қудрати буюк зот Аллоҳ таолога тоат, У зотнинг бандага берган бир неъматига эришиш, дунё ва охиратда азизлик, қалб саломатлиги, роҳати, хотиржамлиги ва фараҳи каби фойдаларига эришади. Шу билан бир қаторда банда фитна, бало ва хатолардан омонда бўлади. Аллоҳ таоло илм-маърифат ва тавфиқ бериб, тўғри йўлни кўрсатиши инсонга берилган буюк неъматдир.
Рўзада инсон оч бўлади. Очлик кўзни бўйсундиришнинг асосий омили бўлиб, уни хатодан сақлайди ва назар шаҳватини заифлаштиради. Шу билан бир қаторда кўз нурини зиёда қилади. Баъзилар таом ва ичимликдан тийилиш билан рўза тутади-ю, кўзи билан рўза тутмайди, яъни ҳаром жойлардан кўзни юммайдилар. Бу рўзанинг ҳақиқатини ва асл моҳиятини билмайдиган одамнинг рўзасидир.
Таом ва ичимликдан тийилганимиздек, ҳаром жойлардан кўзларимизни юмиш билан ҳам рўза тутайлик. Шоят қалбларимиз саломат бўлиб, руҳларимиз роҳатланиб “Аллоҳ буюкдир” деб нидо қилса. Аллоҳ таолонинг раҳмати, баракаси ва розилигини умид қилиб, кўз рўзасини тутишлик барчамизга насиб қилсин.
Баҳриддин ПАРПИЕВ
Ўзбекистон ва Индонезия ўртасида зиёрат туризми янги босқичга чиқмоқда
Ғарбий Ява провинциясининг маъмурий маркази Бандунг шаҳрида Ўзбекистон туризм имкониятларига бағишланган тадбир ташкил этилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.
Мазкур тадбир Ўзбекистоннинг бой тарихий-маданий мероси ва зиёрат туризми имкониятларини Индонезия жамоатчилигига кенг танитиш, икки давлат ўртасида туризм соҳасидаги ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқишга қаратилди.
Тадбир аввалида Ғарбий Ява провинциясининг иқтисодий ва демографик салоҳияти ҳақида маълумот берилди. Аҳолиси қарийб 51 миллионни ташкил этувчи мазкур ҳудуд Индонезиянинг энг йирик ва иқтисодий жиҳатдан энг ривожланган минтақаларидан бири ҳисобланади.
Ҳудудда автомобилсозлик, электроника, тўқимачилик, кимё саноати, логистика ва хизмат кўрсатиш соҳалари жадал ривожланган. Шу билан бирга, Ғарбий Ява Индонезияда ҳаж ва умра хизматлари бозорининг етакчи марказларидан бири сифатида ҳам танилган бўлиб, аҳолисининг катта қисми мусулмонлардан иборат.
Учрашувда қайд этилганидек, Ғарбий Явада юзлаб лицензияланган ҳаж ва умра туроператорлари фаолият юритади ва ҳар йили юз минглаб фуқаролар муқаддас сафарларни амалга оширади. Бандунг шаҳри эса диний-маърифий марказ сифатида муҳим ўрин тутади. Айнан шу омиллар Ўзбекистон билан зиёрат туризми йўналишида ҳамкорлик учун катта имкониятлар мавжуд эканини кўрсатади.
Тадбирнинг асосий қисми Ўзбекистоннинг тарихий шаҳарлари – Самарқанд, Бухоро, Хива ва Термизнинг ислом цивилизациясидаги ўрни, мамлакатдаги муқаддас қадамжолар, буюк алломалар мероси ҳамда сўнгги йилларда туризм соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотларга бағишланди.
Шу билан бирга, замонавий туристик инфратузилма, халқаро стандартларга жавоб берадиган меҳмонхоналар, транспорт-логистика имкониятлари ва хорижий меҳмонлар учун яратилган қулайликлар ҳақида батафсил маълумот берилди.
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси ҳамда Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказлари фаолиятига бағишланган махсус видеороликлар ҳам намойиш этилди. Тақдимот иштирокчиларда катта қизиқиш уйғотди.
Сўзга чиққан Ғарбий Ява Ҳаж ва умра уюшмаси раҳбарлари Ўзбекистон билан ҳамкорликни ривожлантириш катта салоҳиятга эга эканини таъкидлади. Уларнинг фикрича, Ўзбекистон ислом цивилизациясининг муҳим марказларидан бири бўлиб, Имом Бухорий, Имом Термизий ва Баҳоуддин Нақшбанд каби алломалар мероси индонезиялик мусулмонлар учун катта маънавий аҳамиятга эга.
Шунингдек, Жакарта ва Тошкент ўртасида тўғридан-тўғри авиақатновларни йўлга қўйиш туризм соҳасидаги ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқиши қайд этилди. Ғарбий Явадаги йирик туроператорлар, жумладан “DAGO Travel” каби компаниялар Ўзбекистон йўналишига катта қизиқиш билдирмоқда. Айрим операторлар ҳар йили юзлаб индонезиялик зиёратчиларни Ўзбекистонга юбориш амалиёти мавжудлигини қайд этди.
Тадбир иштирокчилари Самарқанд, Бухоро ва Термиз каби шаҳарларни ўз ичига олган турпакетлар индонезиялик сайёҳлар учун жуда жозибадор эканини таъкидлади.
Анжуман якунида Ўзбекистонга сафар қилиш тартиби, виза режимлари, авиақатновлар, меҳмонхона инфратузилмаси ва туроператорлар билан ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди.
Ушбу тақдимот Ўзбекистон ва Индонезия ўртасидаги зиёрат туризми соҳасида ҳамкорликни янада кенгайтириш, маданий-гуманитар алоқаларни мустаҳкамлаш ҳамда мамлакатимизга индонезиялик сайёҳлар оқимини оширишда муҳим қадам бўлиб хизмат қилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
