20 Апрел, 2026, 2 Зулқаъда, 1447
20 Апрел, 2026, 2 Зулқаъда, 1447
Рамазон рўзасини тутишда, таровеҳ намозларини ўқишда, Қуръони каримни хатм қилишда ва бошқа хайрли ишларни адо этишда Аллоҳ таоло муваффақиятлар ато этсин.
Бу ишларни ихлос ила бажариб тақво ҳосил қилган кишиларга хушхабар ёр бўлсин.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Рамазон ойи кириб келиши билан саҳобаларини муборакбод қилар ва бу ойнинг фазилатларини баён этар эдилар, токи бу ойга тайёр бўлсинлар ва бу фурсатдан фойдалансинлар.
Абу Ҳурайра розийаллоҳу анҳу айтади: “Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам саҳобаларига хушхабар қилиб, айтардилар: “Сизга муборак Рамазон ойи келди. Аллоҳ сизга унинг рўзасини тутишни фарз қилди. Бу ойда жаннат дарвозалари очилур, жаҳаннам қопқалари ёпилур, итоатсиз жин-шайтонлар занжирбанд қилинур. Бу ойда бир кеча бўлиб, у минг ойдан яхшироқдир. Ким ўша кечанинг яхшилигидан маҳрум бўлса, демак у маҳрум бўлибди” .
Уламоларимиз бу ҳадисни инсонлар бир-бирларини Рамазон ойи билан муборакбод этишларига асос бўлади, дейишади. Нима учун бир-бирларини табриклашмасин, ахир бу ойда жаннат дарвозалари очилса, жаҳаннам қопқалари ёпилса, итоатсиз жин-шайтонлар занжирбанд қилинса, минг ойдан яхшироқ Қадр кечаси бўлса...
Бошқа бир ҳадисда : “Бир нидо қилувчи: “Эй яхшилик талабгори, савоб ишларга кириш! Эй ёмонлик талабгори, гуноҳ ишлардан тийил!”, деб нидо қилиб туради. Аллоҳнинг дўзахдан озод қилинадиган бандалари бор бўлиб, (Рамазоннинг) ҳар кечаси шундоқ бўлур”, дейилган яъни, аввалдан дўзахга тушишга лойиқ бўлиб қолган бандалардан баъзилари Рамазони шариф туфайли Аллоҳ томонидан кечирилиб, дўзахдан озод қилинурлар.
Бу ва бошқа ҳадислар асосида Рамазон ойининг баъзи хусусиятлари ва фазилатлари ҳақида тўхталамиз:
Бу ойда жаннат дарвозалари очилади ва жаҳаннам эшиклари ёпилади, чунки бу ойда жаннатга кириш учун сабаб бўлган хайрли ишлар ва солиҳ амаллар кўпроқ бажарилади, дўзахга кириш учун сабаб бўлган гуноҳ-маъсиятлар камроқ содир этилади. Жаннат дарвозалари мусулмонларни хайрли ишларга шошилишга тарғиб қилиб ҳам очилади. Дўзах эшиклари эса, гуноҳлардан қайтган, истиғфор айтган, афсус-надомат чеккан, қайта қилмасликка ният қилган ҳолда тавба қилишга тарғиб қилиб ёпилади. Натижада, бу ойда вафот этган ва руҳи дўзахга маҳкум қилинган кимсалар, бу ойнинг шарофати ила шу ойнинг охиригача дўзахга киритилмай туради. Жаннатнинг барча дарвозалари очилиши Рамазон ойида ер юзига Аллоҳнинг раҳмати кўп нозил бўлишига ҳам ишорадир.
Бу ойда итоатсиз жин-шайтонлар занжирлар билан боғлаб қўйилади, қўл-оёқларига кишанлар солинади, натижада, инсонларни васваса қилишолмайди, ғаразли мақсадларига етишолмайдилар. Бу Аллоҳнинг бандаларига нисбатан меҳрибонлиги ва лутфу инояти бўлиб, У Зот уларга ўз нафсларидан ғолиб бўлишларига ёрдам беради ва итоатсиз жин-шайтонларнинг макр-ҳийлаларидан асрайди.
Рамазон ойларининг шарофати ила мўмин бандаларнинг кичкина гуноҳлари ўз-ўзидан кечириб юборилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Агар катта гуноҳлардан сақланиб юрилса, беш вақт намоз, жума намози ўзидан кейинги жума намозигача, Рамазон келгуси Рамазон ойигача ўртада қилинган гуноҳлар учун каффорот бўлади” , деганлар.
Рамазон ойининг охирги ўн кунлигининг тоқ кечаларидан бирида Қадр кечаси яширилган бўлиб, у Қадр кечаси бўлмаган қамарий минг ойдан яхшироқдир. Саҳиҳ ҳадисларда Қадр кечаси Рамазоннинг охирги ўн кунларининг тоқ кечаларидан бирида экани баён қилинган. “Аржаҳ (ҳақиқатга энг яқин) қавлга биноан, Қадр кечаси ҳар йили мазкур тоқ кечаларда биридан-бирига кўчиб юради” . “Уламоларимиз Қадр кечаси бир йил у кечада, бир йил бу кечада бўлиб, кўчиб юради, деган фикрни айтганлар” .
Мана шу бир кечада бажарилган ибодат саксон уч йилдан кўпроқ муддат ичида қилинган ибодатга тенг бўлади. Бир кеча! Аниқроғи, таровиҳ намозидан қайтганингиздан кейин саҳарликкача бор-йўғи тўрт соатлик кеча. Агар сиз бу муборак кечани тоат ва ибодатда ўтказсангиз, гўё сиз бу тоат-ибодатни саксон уч йилдан кўпроқ вақт давомида тинмай бажараётгандек бўласиз.
Рамазон ойининг ҳар кунида қабул бўладиган бир дуо бор. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Албатта, Рамазоннинг ҳар кунида барча мусулмонлар учун қабул бўладиган бир дуо бор”, деганлар . Агар бу дуо рўза пайтида айниқса, ифтордан салгина олдин қилинса, мақсадга мувофиқ бўлади. Яна Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Уч кишининг дуоси қайтарилмайди: адолатли имом, рўзадор то ифтор қилгунича ва мазлумнинг дуоси” .
Рамазон Қуръон тиловати, зикр ва истиғфор ойидир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ойда Қуръонни тўлиқ Жаброил алайҳиссалом назоратларидан ўтказиб олар эдилар. Вафот топадиган йилларида эса, Қуръонни бу улуғ фариштадан икки марта ўтказиб олганлар. У зот Рамазон ойида Қуръон тиловатини кучайтириб, тунги намоздаги қироатларни узайтирардилар. Ўтган солиҳларимиз ҳам бу ойда Қуръонни бир неча бор хатм қилиб чиқишарди.
Бу ой хайр-эҳсон ойидир. Зеро, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ойда бошқа ойларга қараганда янада сахийроқ бўлиб кетардилар. Абдуллоҳ ибн Аббос айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам инсонларнинг энг саховатлиси эдилар. Рамазон ойида янада саховатлироқ бўлиб кетардилар .
Бу ойнинг хусусиятларидан бири Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ушбу ҳадисларида мужассамдир: “Ким иймон ила, савоб умидида Рамазон рўзасини тутса, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади. Ким иймон ила, савоб умидида Рамазон кечаларининг маълум бир қисмини таровиҳ намозини ўқиш билан ўтказса, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади. Ким иймон ила, савоб умидида Қадр кечасини тоат-ибодатда ўтказса, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади” .
Бу ой тунги намозлар ва нафл ибодатлар ойи ҳамдир. “Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Рамазон кечаларини ибодат билан ўтказиб чиқардилар. Қачон ойнинг охирги ўн куни келса, оила аъзоларини ва намозга кучи етадиган катта-ю кичикни уйғотардилар” . Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг уйда ўқийдиган нафл ибодатларини Рамазонда масжидга чиқиб, жамоат кўз ўнгида уч кун мобайнида ўқиганлари У зотнинг бу ойдаги тунги намозларга кучли эътибор қаратганларидан дарак беради. Саҳобалар бу ойда У зотнинг нафл намозларга бўлган эътиборларини кўриб, уни ўзларига доимий одат қилиб олганлар. Бу яхши одат ҳозирги кунгача давом этиб келмоқда. Рамазон ойидаги тунги намозлар фиқҳ истилоҳида “таровиҳ” дейилади. Бу намозни ўқиш барча муслим ва муслималар учун суннат ҳисобланади. Мусулмонлар ғофил қолиб, бу намозни ўтказиб юбормасликлари керак. Чунки Рамазондаги нафл намозлар учун бериладиган улуғ савоблар бошқа ойларда берилмайди.
Рамазон ойида қилинган умранинг савоби ҳаж савобига тенг, ҳатто Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга қилинган ҳажнинг савобига тенгдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Рамазондаги умра ҳажга тенг” , “Рамазондаги умра мен билан бирга қилинган ҳажнинг савобига тенгдир” , дея марҳамат қилганлар.
Булар Рамазон ойининг айрим хусусиятлари ва фазилатларидир. Демак, Рамазони шариф ҳар бир мусулмон банда учун улкан савоблар топиб қолиш, дўзахдан озод бўлиб олиш учун жуда ҳам қулай фурсат экан. Шунинг учун ҳам бу ойнинг келишидан хурсанд бўлишимиз, яхши кутиб олишимиз ва бу фурсатдан ҳар биримиз унумли фойдаланиб қолишимиз даркор. Бунинг учун эса, бу муборак ойнинг рўзасини ихлос билан тутиб, ҳар бир дақиқасини ғанимат билиб, кўпроқ ибодат ва яхшиликлар қилиб қолишимиз керак.
Ўтган баъзи азизларимиз Рамазондан олдин олти ой давомида Аллоҳдан Рамазон ойига етказишини сўраб дуо қилардилар, сўнг яна олти ой давомида ҳусни қабул қилишини сўраб, дуо қилардилар. Зеро улар Рамазон ойидаги хайр-барака, улкан савоб, мўл-кўл ажр-мукофот, Аллоҳга қурбат ҳосил қилиш каби имтиёзлардан хабардор эдилар.
Аллоҳ бизларга ҳам уларнинг йўлларини берсин, омийн.
Абдул Азим Зиёуддин
Тошкент ислом институти ўқитувчиси
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Исломий молиянинг моҳияти нимада? Бошқа молия турларидан уни нима ажратиб туради? Нега ҳатто Ғарб мамлакатлари уни ўзида жорий қиляпти? Банклар қошида ташкил қилинадиган шариат кенгашлари учун Ўзбекистонда кадрлар етарлими? Мазкур саволларга Kun.uz'нинг “Ислом молияси дарслари” рукнининг навбатдаги сонида Сирож Солиҳ жоме масжиди имом-хатиби Ҳасан Қодиров жавоб беради.
Исломий молиянинг асл негизида, моҳиятида нима ётади? Уни бошқа институтлардан нима фарқи бор?
Бисмиллаҳир роҳманир роҳим. Ислом молияси Қуръони карим ва Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васалламни суннатларига асосланган тамойилларга таянади. Қуръони карим ва Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васалламни суннатларидаги молиявий масалаларда нималар назарда тутилган? Баъзиларига тўхталиб ўтамиз. Ислом молиясида мол-мулк, бутун коинот Аллоҳники. Бандалар бу мол-мулкларни қандай ишлатиш ҳуқуқига эга деган бир тамойил бор. Мана шу тамойилни инсонлар бир-бирлари билан молиявий муомалалар қилган пайтларида эътиборга олишади: “мулк менинг қўлимда омонат экан” деган тушунчага, ғояга эга бўлади. Шунинг натижасида бошқа одамларга хиёнат қилмайди.
Демак биринчи асос – мулк Аллоҳники, шундайми?
Шундай. Бандага мулк тасарруф қилиши учун омонат қилиб топширилган деган бир тамойил бор бу ерда. Иккинчи тамойил шуки, шариат тақиқлаган ишлар Ислом молиясида бўлмаслиги керак. Фақат ўзини ўйламайди ўшанда инсон, жамиятни ўйлайди, юртини ўйлайди, халқни ўйлайди, фарзандларини ўйлайди, келажакни ўйлайди. Демак, мол-дунёни тўғри тасарруф қилишда инсон яшаб турган жамиятнинг ривожланиши ва катта-катта тараққиётлар бор.
Яна бу асослардан биттаси шуки, кўпинча биз қиладиган тижоратларда ёки бошқа молиявий битимларимизда қимор услублари аралашиб қолади. Қимор услуби деганда нимани тушунишимиз керак? Яъни таваккалчиликка қурилган бўлади. Шариат бундан ҳам қайтаради. Чунки бунда бунда бир томоннинг куйиб қолиши бор. Шариат тамойилларидан биттаси шуки, биз тижорат қилган пайтимизда алдов бўлмаслиги керак. Пайғамбаримиз жаноби Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам бир куни Мадинайи Мунаввара бозорида айланиб юрганларида, дон маҳсулотини сотиб турган бир кишини кўрдилар ва муборак қўлларини ҳалиги маҳсулотнинг тагига тиқиб, шундоқ қўлларига бир ҳовуч донни олиб чиқсалар, ҳалиги нам экан. Намлик бор экан. Пайғамбар алайҳиссалоту вассалом айтдиларки, “ман ғашша фалайса минна – ким фирибгарлик қилса, алдаса, биздан эмас” дедилар. Шунга ўхшаган жудаям кўп тамойиллар бор, ана шу тамойиллар асосида Ислом молияси шакллантирилган.
Исломий молиянинг концепция бўлиб шаклланиши қандай кечган?
Ислом молияси 1967 йилда биринчи Мисрда шаклланади. 1969 йилда Малайзияда, 1975 йилда Бирлашган Араб Амирлигида шаклланади. Ҳозир бир қанча ташкилотлар бор. Буларнинг номини зикр қиламиз десак, вақтимиз етмайди.
Тарихда бўлган воқеага қисқача тўхталиб ўтишимиз жоиз деб биламан. 1973 йилда қирол Файсал АҚШ ва Европа мамлакатларига нефт сотишни тақиқлагандан кейин, бир куннинг ичида нефтнинг нархи уч баробар ошиб кетади. Араб давлатлари энди улар билан олди-берди қилиш борасида ўзларининг диний эътиқодларига кўра савдо битимларини, ижара битимларини тузишга қарор қабул қилади. Аввал АҚШдаги денгиз портларини сотиб олиб, ижарага беришни йўлга қўяди.
АҚШнинг бутун шарқий соҳилидаги барча денгиз портларини сотиб олганларидан кейин, АҚШ сенати денгиз портларини миллийлаштиради, яъники мажбурий АҚШга қайтиб сотдиради. Шундан кейин, 1975 йилда биринчи Исломий банк – Дубай Исломий банки очилади. Кейинчалик Англия, Баҳрайн, Қувайт, Абу-Даби, Малайзия, Таиланд, Австралия, Сингапурда исломий молия соҳасига йўл очилади.
Ислом молияси Қуръон ва Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васалламни суннатларидаги тамойилларга асосланганлиги сабабидан бу битимларда, Ислом молиясида адолат бор, барака бор, яхшилик бор. Шунинг учун бугунги кунда мусулмон бўлмаган халқлар ҳам Ислом молиясидан тўлиқ фойдаланяпти. Нима учун? Улар буни ўрганиб чиқди, ўрганиб чиқишлик натижасида Ислом молияси нақадар адолатли асослар устига қурилганлигини англаб етди. Шунинг учун улар бугун Ислом банклари билан ишлаяпти ва Ислом молиясини тўлиқ йўлга қўйишган.
Мана мамлакатимизда исломий молияси инструментлари жорий бўлиб бошлаяпти. Қонун-қоидалар қабул қилиняпти. Мана шу концепцияни ишлаб чиқилишида ўзимизда етишиб чиққан уламоларнинг роли қандай?
Тарихга назар соладиган бўлсак, аслида Ислом молиясининг асослари, унинг усуллари бизнинг аждодларимиз томонидан ишлаб чиқилган. Ислом фиқҳи бўйича энг мўътабар асар Бурҳониддин Марғилонийнинг “Ҳидоя” асари. Ислом фиқҳи бўйича ёзилган энг мўътабар асар бу. Бутун дунёда ўқитилади. Ҳаттоки ҳанафий бўлмаган бошқа мазҳаблар ҳам Бурҳониддин Марғилонийнинг “Ҳидоя”сини, керак бўлса, ёдлаб, шундан тўлиқ фойдаланади. “Ҳидоя” асарида Ислом молияси боби ҳам жуда зўр очиб берилган. Мисол учун савдо китоби, ижара китоби, шерикчилик китоби, музораба китоби ва ҳоказо ҳамма китоблар гўзал баён қилинган. Гўзал баён қилиниши билан биргаликда унинг асл илдизлари, усуллари ва қоидалари ҳам китобда зикр қилиб ўтилган. Асосий қоидалар устига қурилган бу.
Энди ҳозирги кунда яна бир савол туғилиши табиий: Ислом молияси кириб келди, шариат кенгашлари тузилмоқда, уламоларимиз талабга жавоб берадими, йўқми, деган савол туғилиши ҳам табиий. Иншааллоҳу таоло, шариат кенгашларини ўзимизни уламоларимиз тўлиқ таъминлаб беради. Чунки Ислом молиясидан биз бутунлай узилиб қолганимиз йўқ. Агарчандики Ислом молияси бизларда амалиёт сифатида қўлланмаган бўлса-да, аммо назарий билимлар етарли. Мисол учун, ҳозир мен сизга зикр қилиб ўтган “Ҳидоя” асари бизни маъҳадларимизда, Ислом олийгоҳларимизда ўқитилади. Ёки мадрасаларимизда, фиқҳ бобида Ислом молияси тўлиқ ўргатилади. Шу билан биргаликда, устозимиз шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф раҳимаҳуллоҳ ҳазратлари тириклик пайтларида Ислом молияси бобида бир қанча китобларни ўқитганлар. Жумладан, бизнинг ўзимизга “Фиқҳул Муамалатул Малия” – “Молиявий муомалалар ҳақидаги фиқҳ” деган китобни ўргатиб, таълим берганлар.
Ислом молияси адолат устига қурилган. Бунда барака бор, бунда яхшилик бор, бунда хайр бор. Мен мен битта мисол келтираман. Мисол учун, музораба шартномаси. Бунда бир киши мол-мулк билан таъминлайди, яъни инвесторлик қилади, иккинчи киши иш қилади, яъники тадбиркорлик қилади. Мана шу пайтда нима бўлади, деса, инвестор пулни беради иш қилувчига, яъни тадбиркорга. Пулни олгандан кейин бу киши ишга киришади, ишни бошлайди. Дейликки, бир йил тўлди, бир йиллик шартнома тузилди. Бир йилдан кейин ҳисоб-китоб бўлади. Ҳисоб-китоб бўлиб, инвестор пулининг ҳаммаси чиқарилади, ундан қолгани энди фойда бўлади. Мана шу фойдани келишилган тарзда инвестор билан тадбиркор бўлиб олади. Агар 50 га 50 деб келишилган бўлса, 50 га 50 бўлиб олади. Агар 70 га 30 бўлса, 70 га 30. Бу келишувга боғлиқ. Агар фойда бўлмаса, фойдага кирилмаган бўлса, нима қилади, деса, ҳеч бир томон фойда олмайди. Агар зарарга кирган бўлса-чи, деса, инвестор пулига куяди, тадбиркор бир йиллик қилган меҳнатига куяди. Мана адолат.
Ислом молиясининг бошқа битимлари ҳам худди шунга ўхшаш адолат устига қурилганлиги учун бугун номусулмон бўлган халқлар ҳам бундан тўлиқ фойдаланяпти.
Шариат кенгашлари дейиляпти, уларнинг ишлаш механизми қандай бўлади?
Шариат кенгашлари икки хил бўлади. Биттаси Марказий банк қошида бўлади. Қолганлари ҳар бир банкнинг қошида бўлади. Марказий Ислом молия кенгаши (у “шариат кенгаши” ҳам дейилади) умумий тартиб қоидаларни стандарт шаклида тузиб беради.
Ҳамма учун.
Ҳа, ҳамма учун. Қолган ҳамма банклар шу стандарт билан ишлаши керак бўлади. Шариат кенгаши жуда юқори ташкилот ҳисобланади. Деярли банк билан тенглашади. Шариат кенгашининг қиладиган иши нимадан иборат деса, банкнинг маҳсулоти ва унинг амалиёти шариатга мувофиқ боряптими ёки йўқми, шариат доирасида турибдими ёки шариат доирасидан чиқиб кетяптими, ана шуни назоратга олади. Шартномалар, битимларни ҳали амалга ошишидан олдин кўради, ўз хулосасини бергандан кейин улар амалга оширилади.
Экспертиза қилади.
Ҳа, экспертиза қилади. Шариат мезонига солиб кўради. Энди, бир йил ўтди. Бир йилдан кейин, бир йил ичида бўлган шартномаларнинг ҳаммасини яна қайтадан кўриб чиқади. Яъни шариат доирасига тушдими, йўқми, мувофиқ келдими, келмадими? Буни ҳам қайтадан яна бир текширувдан ўтказади. Шариат кенгашининг мустақиллиги бор. Яъники у банкнинг тижорий манфаатларидан келиб чиқиб хулоса бермайди, балки шариатга мувофиқ ёки номувофиқ эканлигини эътиборга олган ҳолатда имзо чекади, рухсат беради ёки рухсат бермайди. Демак, бу борада шариат кенгашининг эътибори жудаям катта. Жудаям катта омонат ҳам уларни зиммасига юклатилган бўлади.
Яъни Исломий молия доирасида қилинаётган ҳар бир ҳаракатнинг устида назоратчи бор.
Ҳа, назоратчи бор. Шу билан биргаликда, яна битта нарсани эътиборга олиб қўйишимиз керак. Бошқа мамлакатларда амалда қўлланиладиган Ислом молиясининг асосларидан қайси биринидир олишимиз мумкин, оламиз, лекин шу билан биргаликда ўзимизнинг юртимиздаги кенгаш аъзолари, яъни шариат кенгаши аъзолари бизнинг яшаб турган шароитимиздан ва бизнинг ҳанафий мазҳабда эканлигимиздан келиб чиққан ҳолда, баъзи бир бошқа мамлакатларда жорий бўлиб турган моддаларни ўзгартириш ҳуқуқига ҳам эга. Мана шу ҳам шариат кенгашининг мустақиллигига киради.
Исломий молия унга амал қиладиган шахснинг руҳиятига қандай таъсир қилади?
Ислом молияси пулни ахлоқий қадриятлар ва шариат мақсадлари билан бирга боғлаб амалиётга киргизади ва шу билан биргаликда инсон қиладиган мана шу молиявий муомаласини ибодат даражасига кўтаришлиги билан инсоннинг руҳиятига жуда ҳам кучли таъсир қилади. Демак, Ислом молиясида инсоний ахлоқий қадриятлар эътиборга олинади. Энг асосийси, шариатнинг мақсадларига кўра Ислом молияси амалга оширилади.
Шариатнинг мақсади нима деса, шариатнинг мақсади инсонларга фойдани жалб қилиш ва зарарни даф қилиш устига қурилади. Бундан ташқари яна қанча-қанча тамойиллар бор. Ислом молиясида инсон муомалавий масалаларни амалга оширганда, тижорат қилади, ёки ижара шартномасини тузади, ёинки бошқа-бошқа шартномаларни тузади. Бундоқ қараганингда бу ишлар дунёвий бир ишга ўхшайди-ю, аммо мана шу ишлар ибодат даражасига ва мақомига кўтарилади.
Мисол учун, бир киши тижорат қиляпти, ёки ижара шартномасини тузяпти. Мана шунда ниятини тўғри қилиб, “мана, қиладиган ишим шариатга мувофиқ” деб ниятини гўзаллаштириб, “мана, қилган тижоратимдан мусулмонларга, ҳаммага фойда бўлсин, менга ҳам фойда бўлсин, мен билан шартнома тузадиган инсонга ҳам фойда бўлсин” деган мақсадда, ибодатни, савобни умид қиладиган бўлса, Аллоҳу таоло бунга ажр-савоб ато қилади. Нима учун? Чунки бу шариат асосига кўра бўляпти. Бу биринчидан. Иккинчидан, энди ниятини тўғрилаб олса бўлди, бу савобли амалга айланиб бўлади.
Чунки уламоларимиз айтадиларки, инсон бир қилган амалида савобга муяссар бўлиши учун иккита шарт бор. Биринчи шарт, шу қиладиган амали шариат мезонига тўғри келиши керак.
Иккинчиси, нияти гўзал бўлиши керак, яъники савоб умидида қилиш керак. Шунда инсон қилган амалидан ажрга, савобга муяссар бўлади. Бунда Ислом молиясига киришадиган дўстларимиз кўнгилларини хотиржам бўлади, шунда уларнинг қалбида бир кўтаринки руҳ бўлади, руҳияти кўтарилади. Чунки қиладиган иши – тўғри иш. Одамларга ҳам зарар қилмайди, ўзига ҳам зарар қилмайди. Ана шу нарсанинг ўзи инсоннинг руҳиятига жуда ҳам катта таъсир ўтказади, киши қиладиган ишида биринчидан, иккиланмайди, иккинчидан, Аллоҳга таваккал қилади, учинчидан, бу қилган ҳаракатига агар бордики молиявий фойда кўролмаса ҳам, Аллоҳнинг ҳузуридан ажр-савоб олишни умид қилганлиги сабабидан, савоб олади.
Инсон оддий қиладиган дунёвий ишини гўзал амаллар сарасига ва савобга айлантириши мумкин экан. Инсон бир хўплам сув ичади ёки бир бурда нон ейди, ана шунда яхши ният қилса, ибодатга айланади. “Ибодатимга қувват оламан” ёки “оиламни боқишим учун қувват топаман” деса, ўша “оддий” нарса ҳам ибодатга айланади. Пайғамбаримиз Жаноби Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадиларки, омонатдор, ростгўй тижоратчилар қиёмат кунида набийлар билан, сиддиқлар билан, шаҳидлар ва солиҳлар билан бирга бўлади, деганлар.
Мана шу молиявий ишни амалга оширишим билан ҳалол мол дунё топаман, болаларимга ҳалол ризқ едираман, бунинг баракаси бўлади, ўзимга ҳам, юртимга ҳам барака бўлади, деган юқори кайфият билан киришади бу муомалага.
Видеолавҳа
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 