Жиҳод нима?
“Жиҳод” сўзи араб тилидан таржима қилинганда “ғайрат қилмоқ”, “ҳаракат қилмоқ”, “интилмоқ”, “зўр бермоқ”, “бор кучини сарфламоқ”, “курашмоқ”, “меҳнат қилмоқ” каби маъноларни ифодалайди. Ислом тарихини чуқур ўрганган мутахассис олимлар, тарихда юз берган ҳар қандай жиҳод, фақатгина, мудофаа мақсадида олиб борилганини таъкидлайдилар. Бу борада замонамиз уламолари бундай дейдилар: “Агар “жиҳод” ислом давлатини қуриш учун ёки инсонларни динга киришга мажбурлаш учун жорий этилганида эди, Расулуллоҳ (алайҳиссалом)нинг ўзлари бу борада намуна кўрсатган бўлур эдилар. Яъни, у зот биринчи бўлиб Маккадаги мушрикларнинг катталари билан урушган ислом давлатини барпо этиш учун жиҳод эълон қилган бўлардилар. Бироқ Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) бундай йўл тутмадилар. Аксинча, мусулмон жамияти тинч йўл билан, табиий равишда юзага келгач, душман мусулмонлар яшаб турган юртига босиб келганда мусулмонларнинг ҳимояси учун жиҳодга чиққанлар. Барча Ислом уламолари бу ердаги жиҳод мудофаа учун бўлганлигини таъкидлашади.
Юқоридагилардан хулоса қилиб, жиҳод деганда, аввало, нотўғри йўлдан қайтариб, тўғри йўлга бошлаш тушунилади, дейиш мумкин. Бу қоида кеча ёки бугун пайдо бўлиб қолган эмас. Балки илк ислом даврида юзага келган бўлиб, Қуръони карим оятларига асослангандир. Расулуллоҳ (алайҳиссалом): “Тили ва қўлидан бошқалар азият чекмаган киши ҳақиқий муслмондир. Аллоҳ таоло қайтарган нарсалардан ҳижрат қилган инсон ҳақиқий муҳожирдир”, деганлар.(Имом Бухорий ривояти). Уламолар ушбу ҳадисларни шарҳлаб, ундаги “ҳижрат”дан мурод “тарк қилишдир”, деганлар. Бошқа бир ҳадисда эса, Умму Анас (разияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади Расулуллоҳ (алайҳиссалом): “Гуноҳлардан тийилгин, ўша ҳижратнинг энг каттасидир. Фарзларга риоя қилгин, ўша жиҳоднинг энг афзалидир. Зикрни кўпайтиргин, Қиёмат куни Аллоҳ таолонинг ҳузурига борганингда унга энг маҳбуб амал шу бўлади”. деганлар.
Бугунги кунда диёримизда нафақат, мусулмонлар, балки бошқа дин вакиллари ҳам эмин-эркинликда ҳаёт кечирмоқдалар. Мусулмонлар ислом арконларини бажариш имконига эга бўлса, Рамазон ва Қурбон ҳайитлари дам олиш куни, деб белгилаб қўйилган бўлса, ҳар йили ўн мингдан ортиқ ватандошларимиз муқаддас ҳаж ва умра зиёратларини амалга оширишда давлат ўзи бош бўлиб турган бўлса, бундай мусулмонобод диёрдан, ўзи туғилиб ўсган Ватанидан қандай қилиб ҳижрат қилиш мумкин?! Ватанни ҳимоя қилиш нақадар улуғ савоб, ҳар бир мусулмоннинг зиммасидаги фарзи ҳисобланса, унга хиёнат қилиш, қурол билан бостириб келиш шу қадар катта гуноҳ, энг олий жазога лойиқ жиноят ҳисобланади.
Яна “Жиҳод” сўзи луғатда киши ўзининг бор имкониятини ишга солиб, бирор ишни бажаришга ҳаракат қилиши маъносини англатади. Мисол, шаръий масалаларни ечишда бор имконини ишга солиб ҳаракат қилган йирик олимлар “мужтаҳид” деб аталган. Улар шаръий илмларда “жиҳод” қилишган. Алоҳида таъкидлаб айтиш лозимки, “жиҳод” сўзи луғатда уруш маъносини англатмайди. Асосан, уруш маъносини англатиш учун араб тилида “қитол” сўзи ишлатилади:
Ислом дини таълимотининг истилоҳида жиҳод асосан уч хилдир.
Биринчиси – нафс билан курашиш, яъни нафснинг измига юриб, гуноҳ ва жиноий ишларга қўл урмаслик;
Иккинчиси – шайтон билан курашиш, яъни шайтоннинг васвасаларига учиб, ҳаром ва таъқиқланган ишларга қўл уришдан сақланиш;
Учинчиси – босқинчилар билан жанг қилишдир;
Пайғамбаримиз (саллаллоҳу алайҳи васалам) ота-онанинг хизматини қилиб, розиликларини олиш ҳам жиҳод турларидан эканини таъкидлаганлар. Уламолар саводсизлик, қашшоқлик, айрим юқумли оғир касалликларга қарши жонбозлик курашишни ҳам жиҳод турларидан, деб ҳисоблаганлар. Мазкур мисоллардан хулоса қиладиган бўлсак, инсоният манфаати йўлида, ахлоқимизни яхшилаш йўлида қиладиган саъй-ҳаракатларимиз ҳам жиҳоднинг савобларига тенг солиҳ амаллардан эканини англашимиз мумкин.
Ҳозир эса бузғунчи тоифалар ўзлари илгари сураётган ёвуз мақсадга эришиш учун янги “жиҳод” турларини ўйлаб топишган. Улар “жиҳод – муқаддас уруш” деган тушунчани тарғиб қилиб, айбсиз одамларнинг ноҳақ қони тўкилишига сабабчи бўлишмоқда. Машҳур уламо, марҳум Муҳаммад Саид Рамазон Бутий бундай бузғунчи тоифаларнинг қилмишини қоралаб шундай дейди: “Улар бир вақтнинг ўзида бирор айби йўқ мусулмонларни кечаси бўғизлаб кетишни “шариат рухсат берган иш”, дейдилар. Улар оддий йўловчилар тўла самолётни ичидаги айбсиз инсонлар билан қўшиб портлатиб юборишни ҳам “шариатда бор иш”, дейдилар. Ҳар ким кўзларини юмиб, Расулуллоҳ (саллаллоҳу алайҳи васалам) бугун орамизда юрибдилар, деб хаёл қилсин. Ул зот шундай разил ишларга рози бўлармидилар?”.
Аллоҳ таоло ватанимиз тинчлигини, осмонимиз мусаффолигини сақлаб, барчаларимизнинг эътиқодимизни соғлом, ақидамизни тўғри қилсин.
Аминжон ИСМОИЛОВ,
Сирдарё тумани бош имом-хатиби.
ДАНГАСАЛИКнинг энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ
ДАНГАСАЛИКнинг
энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ
ни
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:
è «Дангасадан Худо безор»;
è «Дангасага иш буюрсанг, сенга ақл ўргатур»;
è «Яхши билан юрсанг – етарсан муродга,
Ёмон билан юрсанг – қоларсан уятга».
ҚУРЪОНИ КАРИМ ОЯТИ КАРИМАЛАРИ ва
МУБОРАК ҲАДИСИ ШАРИФЛАРга асосан
уламоларимиз кўрсатиб берган
ДАНГАСАЛИКнинг энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ:
1) Вақт зое кетади.
2) Орзулар амалга ошмай қолади.
3) Имкониятлар қўлдан кетади.
4) Қарздорликка сабаб бўлиши мумкин.
5) Камбағалликка олиб келиши мумкин.
6) Ишлар орқага сурилаверади.
7) Ризқ баракасини камайтиради.
8) Атрофдагилар ҳурматини камайтиради.
9) Оилавий муаммоларни кўпайтиради.
10) Ишончли инсон сифатида кўринмасликка олиб келади.
11) Бошқаларга юк бўлиб қолишга сабаб бўлади.
12) Муваффақиятдан узоқлаштиради.
13) Бошқаларга қарамликни оширади.
14) Ҳар ишни эртага қолдириш одат бўлади.
15) Ортиқча ухлашга ўргатади.
16) Соғлиққа салбий таъсир қилади.
17) Танани заифлаштиради.
18) Жисмоний ожизликни кучайтиради.
19) Хотирага салбий таъсир қилади.
20) Инсон ўз кучига ишонмай қўяди.
21) Тартибсиз ҳаёт пайдо бўлади.
22) Афсуслар сони ортиб боради.
23) Ҳар бир ишни оғир қилиб кўрсатади.
24) Ишни ярим йўлда ташлашга ўргатади.
25) Қўрқоқликни кучайтиради.
26) Масъулият ҳисси пасаяди.
27) Иродани заифлаштиради.
28) Қарор қабул қилиш қийинлашади.
29) Ўқиш ва илмда ортда қолдиради.
30) Касбда ўсишни тўхтатади.
31) Мақсадсизликни кучайтиради.
32) Руҳий тушкунликни кучайтиради.
33) Ўзини айблашни кўпайтиради.
34) Инсонни бефарқ қилиб қўяди.
35) Вақт қадрини йўқоттиради.
36) Ишончни пасайтиради.
37) Ибодатда сустлик пайдо қилади.
38) Намозга бепарволик келтиради.
39) Ҳаракатдан совутади.
40) Сабрни камайтиради.
41) Интизомни йўқотади.
42) Иш сифати пасаяди.
43) Диққатни сусайтиради.
44) Илҳомни йўқотади.
45) Ижодкорликни камайтиради.
46) Ортиқча қўрқув уйғотади.
47) Ўзгаришдан қочишга ўргатади.
48) Қаноатсизликни кучайтиради.
49) Ҳасадни ошириши мумкин.
50) Бировнинг ютуғини кўра олмасликка олиб келади.
51) Ҳаракатчан инсонларга нисбатан ички норозилик туғдиради.
52) Ортиқча вазнга сабаб бўлиши мумкин.
53) Руҳий чарчоқни оширади.
54) Кун тартибини бузади.
55) Режасизликни кучайтиради.
56) Фурсатларни йўқоттиради.
57) Мақсадларга етишишни секинлаштиради.
58) Ўзига бўлган ҳурматни камайтиради.
59) Ички кучни сусайтиради.
60) Жавобгарликдан қочишга ўргатади.
61) Муҳим ишларни кечиктиради.
62) Кўп узр сўрашга ўргатади.
63) Иродасизликни кучайтиради.
64) Ҳаётда тартибсизлик келтиради.
65) Қалбда умидсизлик пайдо қилади.
66) Меҳнат завқини йўқотади.
67) Яхши одатларни бузади.
68) Ёмон одатларга йўл очади.
69) Ўзини ривожлантиришни тўхтатади.
70) Китоб ўқишдан совутади.
71) Илм олишга қизиқишни пасайтиради.
72) Тез зерикишга олиб келади.
73) Қарорсизликни кучайтиради.
74) Фаол инсонлардан узоқлаштиради.
75) Бефойда машғулотларни кўпайтириб юборади.
76) Инсонни суст табиатли қилиб қўяди.
77) Ўз имкониятини очолмасликка сабаб бўлади.
78) Аллоҳ берган неъматларни ишлатмасликка олиб келади.
79) Қувончни камайтиради.
80) Бахт ҳиссини пасайтиради.
81) Муваффақият лаззатини татимай қолдиради.
82) Жамият учун фойдани камайтиради.
83) Қалбда пушаймонлик тўплайди.
84) Ҳар кунини самарасиз ўтказади.
85) Вақтни ҳис қилмасликка олиб келади.
86) Келажакдан хавотирни оширади.
87) Ҳар бир ишга эринч билан қарашни ўргатади.
88) Ижтимоий тармоқларга ортиқча боғлаб қўяди.
89) Ота-она ишончини йўқотиши мумкин.
90) Раҳбарлар наздида қадрни туширади.
91) Дўстлар ишончини камайтиради.
92) Бошланган ишларни тугалламасликка одатлантиради.
93) Ваъдада турмасликка олиб келади.
94) Кечикишларни кўпайтиради.
95) Кўп шикоят қилишга ўргатади.
96) Қалбни қаттиқлаштиради.
97) Нафсни кучайтиради.
98) Ҳаёт сифатини пасайтиради.
99) Дунё ва охират учун зарар келтириши мумкин.
100) Шайтон васвасасига мойил қилади.
ИЛОҲО МЕҲРИБОН ПАРВАРДИГОРИМИЗ ЎЗИ буюрган,
Жаноби ПАЙҒАМБАРИМИЗ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ тавсия этган,
ўтмишда ЎТГАНЛАРИМИЗНИНГ руҳлари шод бўладиган,
ХАЛҚИМИЗ хурсанд бўладиган,
ОТА-ОНАЛАРИМИЗ рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!
Иброҳимжон домла Иномов
