Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
27 Июн, 2026   |   12 Муҳаррам, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:06
Қуёш
04:52
Пешин
12:29
Аср
17:41
Шом
20:04
Хуфтон
21:46
Bismillah
27 Июн, 2026, 12 Муҳаррам, 1448

Диний оқимларнинг йўналишлари

29.10.2019   6456   3 min.
Диний оқимларнинг йўналишлари

Маълумки аждодларимиз эътиқод қилиб келаётган диний ва маънавий меросни асраб-авайлаш- мустаҳкам эътиқод ва иродалиликдан далолат беради. Бугунги кунда ҳаётимизда учраб тураётган  турли оқим-ҳаракатларга кўра айрим кишилар у диндан  бу динга ва бошқасига ўтиб юриши аслида эътиқодсизлик эмас, балки эътиқодининг сустлиги, илмсизлик, ғоявий бўшлиқ хамда  иродасизликдир.   

Илк ақидапараст оқимлар яъни “Хавориж” фирқаси ўз фаолиятини бошлаган даврнинг ўзидаёқ, Ҳазрати Али розияллоҳу анҳу бошлиқ мусулмонлар томонидан уларга қарши ғоявий ва ҳарбий кураш олиб борилган. Ҳазрати Али розияллоҳу анҳу харвориж фирқаси вакиллари билан ақидавий масалаларда соатлаб суҳбатлашган. Аҳли сунна вал жамоанинг тутган йўлининг ҳақлигини ва “Хавориж” фирқасининг ноҳақлигини ақлий ва нақлий далиллар билан исботлаб берган. Натижада кўплаб адашганларнинг ҳидоят топишига эришилган. “Мотуридия” таълимоти асосчиси Абу мансур Мотуридий раҳматуллоҳи алайҳи, мазҳаббошимиз Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳи ўзларининг асарларида адашган диний оқимларнинг сохта даъволарига асосли раддиялар берганлар. Адашган оқимларга қарши ғоявий кураш бошқа мазҳаббошилар, буюк имомлар ва олимлар томонидан ҳар доим узлуксиз равишда олиб борилган ва бу ғоявий кураш ўз самарасини бериб, кўплаб инсонларнинг адашишининг олди олинган. Ҳозирги вақтда ҳам бу каби ғоявий курашни ва огоҳликни бир бир лаҳза қўлдан бой беришимиз мумкин эмас.

Адашган диний оқимларга қарши курашнинг барча даврларда олиб борилганининг аҳамиятли томони шундаки, бу оқимлар турли даврда турли сабабларга кўра келиб чиққан. Ва албатта, бу оқимларнинг даъват, чорловлари ҳамиша инсониятни ҳалокатга етаклаб, залолат сари етаклаган.

Диний оқимларнинг шаклланишида баъзан диний саводсизлик замин яратган бўлса, баъзи ҳолларда иқтисодий мақсадлар ётган. Баъзан ижтимоий сабаб оқимлар шаклланган бўлса, баъзида бошқа дин вакилларининг таъсири остида диний оқимлар шаклланган.

Айни пайтда шуни англашимиз лозимки, диний оқимлар деганда биз фақат Ислом динини ниқоб қилиб фаолият олиб бораётган экстремистик ва террористик оқимларни эмас, бошқа динлардан ажралиб чиққан ва фаол миссионерлик фаолияти билан шуғулланаётган секталарни ҳам тушунамиз. Чунки ушбу секталарнинг ҳам чорловлари инсоният бошига катта кулфатлар солмоқда. Яъни, оилада ота онага қарши чиқиш, уларга итоатсизлик, ҳатто ўз ота онасининг жонига қасд қилиш, бор будини сотиб оқим ривожи учун сарф қилиш, сиёсий тузумга қарши чиқиш, ўз яқинлари ва ватанидан воз кечиш, бошқалар фикрини умуман қабул қилмаслик ва бошқа ҳолатлар экстремистик ва террористик оқимлар таъсирига тушганлар билан бир қаторда миссионер секта тарафдорларида ҳам кўринади.

Агар биз диний оқимлар ҳақида мукаммал тушунча ҳосил қилмасак, уларга қарши курашни бир лаҳза тўхтатиб, огоҳликни қўлдан берсак, нималарни ва кимларни йўқотишимизни тасаввур қила олмаймиз.

 

И.Жуманиязов

Урганч туман “Қорри бобо масжиди имом-хатиби

 

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар

Инсон бармоқ излари

26.06.2026   3033   4 min.
Инсон бармоқ излари

Инсон танасидаги энг ҳайратли аломатлардан бири – унинг бармоқ изларидир.


Агар икки эгизак бир тухумдан яралган бўлса – зеро баъзи эгизаклар икки тухумдан, баъзилари эса бир тухумдан яралади – ҳатто шундай ҳолатда ҳам уларнинг бармоқ излари бир-биридан мутлақо фарқ қилади.


Бу ҳақиқатга Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло Ўзининг азиз Китобида ишора қилиб шундай марҳамат қилади:


“Инсон Бизни, унинг суякларини жамлай олмас, деб ўйларми? Ҳа, Биз унинг бармоқ учларини ҳам асл ҳолига келтиришга қодирмиз” (Қиёмат сураси, 3–4-оятлар).


Замонавий илм-фан бармоқ изларида юзга яқин ўзига хос аломат борлигини аниқлади. Агар икки бармоқ изида ана шу юз аломатдан ўн иккитаси ўзаро мос келса, у ҳолда бу икки из бир инсонга тегишли деб қабул қилинади.


Тасодифан икки бармоқ изининг бир хил чиқиш эҳтимоли эса олтмиш тўрт миллиарддан биттадир. Яъни ер юзида олтмиш тўрт миллиард инсон яшаган тақдирда ҳам, шундагина бир жуфт бармоқ изининг ўхшаб қолиш эҳтимоли пайдо бўлади. Ҳолбуки, дунё аҳолиси 8 миллиардни ташкил этади, холос.


Бармоқ изларининг шакли ҳам фавқулодда мураккабдир. Унда ёйлар, эгри чизиқлар, бурилишлар, бурчаклар, тарқалишлар, майда чизиқлар, чуқурчалар ва тармоқланишлардан иборат ноёб тузилиш мавжуд.


Айрим тиббиёт муассасаларида бир бармоқ изи намойиш қилиниб, унинг остига ўн беш мингта бошқа бармоқ изи қўйилганида ҳам, улардан иккитаси ҳатто етти нуқтада ҳам мутлақ ўхшаш чиқмаган.


Бармоқ изи инсон она қорнида бўлганидаёқ, ҳомиланинг олтинчи ойида шакллана бошлайди ва инсон ўлгунига қадар ўзгармасдан сақланади.


Яна ҳам ҳайратлиси шуки, агар бармоқ учидаги тери бутунлай олиб ташланса, унинг ўрнида қайта ўсиб чиққан янги терида аввалги бармоқ изининг ўзи яна пайдо бўлади.


Айрим жиноятчилар бармоқ изларини йўқотиш учун жарроҳлик амалиётларини ўтказганлар. Улар бармоқ терисини кесиб ташлаб, бошқа жойдан олинган терини кўчириб ўтказганлар. Аммо орадан бир неча ой ўтгач, аввалги бармоқ излари яна қайта намоён бўлган.


Чунки бу – Аллоҳ таоло инсонга берган илоҳий муҳрдир. Уни башар қуввати йўқ қилиб ташлай олмайди.


Қиёмат куни Аллоҳ таоло инсонларни қайта тирилтирганида ҳам ана шу чизиқлар, чуқурчалар, тармоқлар ва майда белгилар яна аввалги ҳолига қайтарилади.


Аллоҳ таоло марҳамат қилади: “Ҳа, Биз унинг бармоқ учларини ҳам асл ҳолига келтиришга қодирмиз” (Қиёмат сураси, 4-оят).  


Бу – Аллоҳ таолонинг буюк оятларидан биридир. Инсон ҳали она қорнида экан, бу нақшлар қандай яратилади? Кейин инсон ўлганидан сўнг Аллоҳ таоло уларни қандай қилиб яна аввалги ҳолига қайтаради?


Бу саволларнинг ўзи инсон қалбини тафаккурга, ақлни эса Яратувчининг қудрати ҳақида мулоҳаза қилишга чорлайди.


Замонавий илм-фан яна бир ҳайратли ҳақиқатни кашф этди: инсоннинг кўз гавҳари – яъни кўзнинг рангли қисми ҳам ҳар бир инсонда ўзига хос бўлиб, у ҳам шахсни аниқлашда бармоқ изи каби ноёб белги вазифасини бажаради.


Демак, инсон танасидаги ҳар бир аъзо, ҳар бир чизиқ, ҳар бир ҳужайра ва ҳар бир биологик белги – Аллоҳ таолонинг қудратига далолат қилувчи тирик оятдир. 


Муҳаммад Ротиб Набулсийнинг 

Қуръон ва суннатдаги 

илмий мўъжизалар 

энциклопедиясидан

Мир Араб олий мадрасаси

ўқитувчиси
Абдураҳмонов

Абдулҳодий

таржима қилди