Бола туғилгач, кун ўтган сайин ўзини ўраб турган муҳит билан муомала қилишга уни тайёрлайдиган билим ва тажрибаларни ўзлаштириб боради. Ота-она фарзандини тарбиялаб бориш, унга тўғрини нотўғридан ажратишни ўргатиш  ҳаракатида бўладилар. Бу улар яшаб турган жамиятдаги урф-одат ва анъаналарга кўра, турлича бўлиши мумкин.

Ислом динимизда ҳам фарзанд тарбиясига алоҳида эътибор берилиб, у миллат юксалиши учун асосий омил деб қаралади. Динимизда фарзанд тарбиясининг бир қанча асослари бор. Жумладан:

Соғлом эътиқод. Ота-она фарзандининг соғлом эътиқод билан ўсиб-улғайишига эътибор қаратишлари лозим. Бу эътиқод унинг тўғри йўлда юриб, бузуқ, янглиш эътиқодлардан узоқ бўлишига сабаб бўлади.

Ибодатлар. Исломда фарзанд тарбиясининг энг муҳим асосларидан бири унга динини ўргатишдир. Бу унга гўдаклигидан босқичма-босқич ўргатилади. Болалар табиатан ота-оналарига тақлид қиладилар. Улар ота-оналарига ўхшаб намоз ўқишга, рўза тутишга ҳаракат қиладилар. Ота-она эса, ўз навбатида фарзандларга динни ўргатишда қизиқтириш, рағбатлантириш услубини тутишлари яхши самара беради. Уларни қўрқитиб, ибодатлардан бездириб қўймаслик даркор.

Чиройли хулқ. Мусулмон кишининг ўзига хос хусусиятларидан бири чиройли хулқ бўлиши керак. Инсонда бу сифатлар тарбия асосида шаклланади. Болага тўғри сўзлаш, омонатдор бўлиш, одамлардан ўзини устун қўймаслик, йўлдан азият берадиган нарсаларни олиб ташлаш, овозини ўта баландлатмаслик каби хулқлар ўргатилиши лозим. Бу тўғрида Қуръони каримда Луқмони Ҳаким қиссасида оятлар келган: “Эсланг, Луқмон ўғлига насиҳат қилиб, деган эди: «Эй ўғилчам! Аллоҳга ширк келтирмагин! Чунки ширк улкан зулмдир», (Луқмон яна деди): «Эй ўғилчам! Шубҳа йўқки, агар хантал (ўсимлигининг) уруғидек (яхши ёки ёмон амал қилинадиган) бўлса, бас, у (амал) бирор харсанг тош ичида ё осмонларда ёки ер остида бўлса, ўшани ҳам Аллоҳ келтирур. Зеро, Аллоҳ лутфли ва огоҳ зотдир. Эй ўғилчам! Намозни баркамол адо эт, яхшиликка буюр ва ёмонликдан қайтар ҳамда ўзингга етган (балолар)га сабр қил! Албатта, мана шу пухта ишлардандир. Одамларга (кибрланиб) юзингни буриштирмагин ва ерда керилиб юрмагин! Чунки Аллоҳ барча кибрли, мақтанчоқ кимсаларни суймас. (Юрганингда) ўртаҳол юргин ва овозингни паст қилгин! Чунки овозларнинг энг ёқимсизи эшаклар овозидир»” (Луқмон сураси, 13, 16-19-оятлар).

 Бу оятларда Луқмон ўғлига чиройли хулқлардан баъзиларини буюрган. Бу Ислом динида ахлоқнинг нақадар муҳим ўринга эгалигини, тарбиянинг бола гўзал хулқли бўлишидаги таъсирини кўрсатади.

Тошкент шаҳар Чилонзор тумани

“Муҳсинхон Тўра Эшон” жоме масжиди

                                                                                   имом-хатиби Абдурасул ҚАЮМОВ