Танловга!
Бандаларига рўза тутишни фарз қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар, Рўза амалларини гўзал тарзда адо қилишда йўлбошчи бўлган Саййидимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга саловот ва саломлар бўлсин.
Албатта, Рамазон исломий ойлар ичида фазилатларга бой ва баракали ойлардан ҳисобланади. Бу ойда ҳидоят қўлланмаси бўлган Қуръони Каримнинг нозил бўлиши ҳам, бу ойнинг энг афзал ой эканига далолат қилади. Шунингдек, бу ойнинг фазилати ва баркаси борасида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан жуда кўплаб ҳадиси-шарифлар ривоят қилинган.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Рамазон ойи келиши билан жаннат эшиклари очилиб, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади» - дедилар. Муттафақун аълайҳ.
Ҳақиқатда, Рамазон ойининг фазилатлари ва баракотлари жуда ҳам кўп. Бу борада жуда кўп мавиъзаларда эшитиб, кўплаб мақолалар орқали хабардор бўлганмиз. Лекин, бугун эътиборимизни бошқа томонга қаратамиз. Яъни, бу ойнинг фазилатлари кўп бўлиш билан бирга, тарихда бу улуғ кунда жуда кўплаб муҳим тарихий воқеалар бўлиб ўтган. Қуйида уларни бирма- бир санаб ўтамиз.
Рамазоннинг биринчи куни:
1) 2-ҳижрий йил Душанба. Мусулмонлар биринчи марта рамазон рўзасини тутдилар.
2) Иброҳим алайҳиссаломга илоҳий саҳифалар туша бошлаган.
3) Ҳижрий 73-йил. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
4) Ҳижрий 91- йил. Андалусни фатҳ қилиш бошланган.
5) Ҳижрий 472- йил. Абу Али ибн Сино вафот этди.
Рамазоннинг иккинчи куни:
1) Ҳижрий 65-йил. Абдумалик ибн Марвон Умавий халифа этиб тайинланди.
Рамазоннинг учинчи куни:
1) Ҳижрий 11- йил. Фотимаи Заҳро розияллоҳу анҳо вафот этдилар.
2) Ҳижрий 37- йил. Таҳким воқеаси бўлиб ўтди.
Рамазоннинг тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 1- йил. Ҳамза розияллоҳу анҳу биринчи сарияга чиқдилар.
2) Ҳижрий 666 - йил. Антокия Славянлардан қайтариб олинди.
Рамазоннинг олтинчи куни:
1) Мусо алайҳиссаломга Таврот саҳифалари туша бошлади.
2) Ҳижрий 63- йил. Мусулмонлар Синд шаҳрини фатҳ қилдилар.
Рамазоннинг еттинчи куни:
1) Ҳижрий 361- йил. Ал-Азҳар университети очилди.
Рамазоннинг саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 273- йил. Ибн Можа роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.
2) Ҳижрий 455- йил. Алп Арслон Салжуқийлар волийси этиб тайинланди.
Рамазоннинг ўнинчи куни:
1) Пайғамбарликнинг 10-йили, ҳижратдан 3 йил аввал. Хадийжа розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
2) Ҳижрий 485-йил. Низомул мулк Абул Ҳасан Алий ибн Ишоқ ўлдирилди.
Рамазоннинг ўн биринчи куни:
1) Ҳижрий 3-йил. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнаб бинти Хузайма розияллоҳу анҳога уйландилар.
2) Ҳижрий 9-йил. Сақиф қабиласи элчилари Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларида бўлди.
3) Ҳижрий 95- йил. Саиъд ибн Жубайр вафот этдилар.
4) Ҳижрий 624- йил. Чингизхон вафот этган.
5) Ҳижрий 922- йил. Султон Салим Дамашқни фатҳ қилди.
Рамазоннинг ўн иккинчи куни:
1) Ҳижрий 597- йил. Ибн Жавзий роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн учинчи куни:
1) Ҳижрий 15-йил. Умар розияллоҳу анҳу Шомни эгалладилар
2) Ҳижрий 40- йил. Абу Лубоба розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 132-йил. Аббосийлар Умавийлар пойтахти Дамашққа ҳужум қилишди.
2) Ҳижрий 612- йил. Ибн Атоуллоҳ Сакандарий таваллуд топдилар.
Рамазоннинг ўн бешинчи куни:
1) Ҳижрий 3-йил. Ҳасан ибн Алий розияллоҳу анҳу дунёга келдилар.
2) Ҳижрий 37-йил. Муҳаммад ибн Абу Бакр розияллоҳу анҳу Мисрга волий этиб тайинландилар.
3) Ҳижрий 383- йил. Абу Бакр Хоразмий вафот этдилар.
4) Ҳижрий 543- йил. Фаҳриддин ар-Розий дунёга келдилар.
Рамазоннинг ўн еттинчи куни:
1) Ҳижрий 2-йил. Катта Бадр ғазоти бўлиб ўтди.
2) Ҳижрий 2-йил. Руқайя (розияллоҳу анҳо) бинти Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этдилар.
3) Ҳижрий 85-йил. Мўминлар онаси Ойиша розияллоҳу анҳо вафот этдилар.
4) Ҳижрий 124- йил. Муҳаммад ибн Муслим аз-Зуҳрий вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 21- йил. Холид ибн Валид вафот этдилар.
2) Ҳижрий 560- йил. Муҳйиддин ибн Арабий дунёга келди.
Рамазоннинг йигирманчи куни:
1) Ҳижрий 8-йил Макка фатҳ қилинди.
2) Ҳижрий 652- йил. Сайфуддин Қутуз дунёга келдилар.
Рамазоннинг йигирма биринчи куни:
1) Ҳижрий 40- йил. Алий ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
2) Ҳижрий 95- йил. Ҳажжож ибн Юсуф ас-Сақофий дунёга келди.
3) Ҳижрий 1353- йил. Форс юрти Эрон давлати деб ўзгартирилди.
Рамазоннинг йигирма учинчи куни:
1) Ҳижрий 9-йил Мусулмонлар «Лот» номли бутни бузиб ташлашди.
2) Ҳижрий 26- йил. Язид ибн Муовия туғилди.
Рамазоннинг йигирма тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 20- йил. Амр ибн Ос масжидини қуриш бошланди.
Рамазоннинг йигирма бешинчи куни:
1) Ҳижрий 8-йил. Холид ибн Валид розияллоҳу анҳу «Уззо» номли ибодатхонани бузиб ташладилар.
2) Ҳижрий 129-йил. Абу Муслим Хуросоний Умавийларга қарши қўзғолон бошлади.
3) Ҳижрий 544- йил. Фахруддин ар-Розий таваллуд топдилар.
4) Ҳижрий 658- йил. «Айни жолут» жанги бўлиб ўтди.
Рамазоннинг йигирма олтинчи куни:
1) Ҳижрий 762- йил. Бадруддин Айний роҳимаҳуллоҳ дунёга келдилар.
Рамазоннинг йигирма еттинчи куни:
1) Ҳижрий 927- йил. Белград фатҳ этилди.
Рамазоннинг йигирма саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 2-йил. Закот фарз бўлди.
Рамазоннинг йигирма тўққизинчи куни:
1) Ҳижрий 1425- йил. Ёсир Арафот вафот этди.
Рамазоннинг ўттизинчи куни:
1) Ҳижрий 256- йил. Имом Бухорий вафот этдилар.
2) Ҳижрий 384- йил. Имом ибн Ҳазм дунёга келдилар.
Тошкент Ислом институти талабаси
Муҳаммад Али Муҳйиддин.
«Ушбу Марказнинг таъсири фақат Ўзбекистон билан чекланиб қолмайди. У Исломнинг ҳақиқий моҳиятини, унинг бағрикенглик, эзгулик ва маърифатга асосланган таълимотини бутун дунёга етказишга хизмат қилади», — деди Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига еттинчи бор ташриф буюрган малайзиялик шайх Абдуллоҳ Собҳи Мареи. Малайзиянинг «Ресту» жамғармаси ва Ислом тараққиёти департаменти (JAKIM) вакиллари Марказ экспозицияларида Ўзбекистон ҳудудининг уч минг йиллик тарихи, Усмон мусҳафи, буюк алломалар мероси ҳамда замонавий музей технологиялари уйғунлаштирилганини юқори баҳолади. Меҳмонларнинг фикрича, мажмуа ислом цивилизациясининг жаҳон илм-фани ва маданияти тараққиётига қўшган ҳиссасини халқаро аудиторияга етказишда муҳим ўрин тутади, хабар бермоқда iccu.uz.
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига Малайзиянинг «Ресту» жамғармаси вакиллари ҳамда мамлакат Ислом тараққиёти департаменти (JAKIM) билан боғлиқ илмий мутахассислар ташриф буюрди.
Меҳмонлар Марказнинг тарихий экспозициялари, Қуръон меросига бағишланган бўлимлари, буюк алломалар ҳаёти ва илмий кашфиётларини ёритувчи кўргазмалари ҳамда замонавий Ўзбекистон тараққиёти акс эттирилган экспозициялар билан танишди.
Ташриф давомида улар Ўзбекистон ҳудудида шаклланган кўп асрлик цивилизациялар, ислом илм-фани ва маърифий анъаналарининг жаҳон тараққиётига қўшган ҳиссаси ҳақида фикр билдирди.
Еттинчи ташриф ва ҳар сафар янги таассурот
«Насирул Қуръон» академияси ижрочи директори шайх Абдуллоҳ Собҳи Мареи учун мазкур ташриф алоҳида аҳамиятга эга бўлди. У Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига еттинчи бор келаётганини айтиб, ҳар сафар экспозициялардан янги таассурот олишини таъкидлади.
«Бу ерга ҳар сафар келганимда, кўрганларимдан янада ҳайратга тушаман. Ислом цивилизациясининг тарихий мавқеини тиклаш ва унинг бой меросини қайта кашф этиш йўлида амалга оширилаётган ишлар таҳсинга сазовор. Бу — давлат раҳбари ва ҳукуматнинг улкан саъй-ҳаракатлари самарасидир. Менимча, ушбу Марказнинг таъсири фақат Ўзбекистон билан чекланиб қолмайди. У Исломнинг ҳақиқий моҳиятини, унинг бағрикенглик, эзгулик ва маърифатга асосланган таълимотини бутун дунёга етказишга хизмат қилади. Зеро, Ислом — илм-фан, тамаддун, юксалиш ва тараққиёт динидир. Марказдаги ҳар бир бўлим, ҳар бир экспозиция алоҳида маъно ва тарихий сабоққа эга. Аммо Усмон мусҳафи менинг қалбимга айниқса яқин. Ушбу муқаддас мерос билан руҳий боғлиқликни ҳис қиламан. Унинг улуғворлиги, нафис хат услуби ва тарихий аҳамияти инсонда чуқур ҳаяжон уйғотади», — деди Абдуллоҳ Собҳи Мареи.
Меҳмон, шунингдек, Имом Бухорий, Имом Термизий, Имом Мотуридий, Абу Райҳон Беруний, Муҳаммад Хоразмий ва Абу Али ибн Сино каби буюк алломаларга бағишланган экспозицияларни ҳам юқори баҳолади.
Унинг фикрича, бу алломалар мероси Ўзбекистоннинг жаҳон илм-фани, ислом тафаккури ва маданияти тарихидаги ўрнини намоён этади.
Замонавий Ўзбекистон тараққиётини акс эттирувчи бўлимлар эса меҳмонда мамлакатнинг тарихий мерос билан бир қаторда бугунги имкониятлари ҳақида ҳам яхлит тасаввур уйғотди.
Уч минг йиллик тарих замонавий технологиялар билан қандай уйғунлашган?
Малайзия Ислом тараққиёти департаменти (JAKIM) вакили, айни пайтда Самарқанддаги Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказида тадқиқот олиб бораётган Муҳаммад Узайр бин Изҳам ҳам ташриф давомида ўз таассуротлари билан ўртоқлашди.
«Бу ерда кўрганларим мени чиндан ҳам ҳайратга солди. Уч минг йиллик тарих, санъат ва замонавий технологияларнинг ягона маконда бирлаштирилгани Марказнинг ўзига хослигини белгилайди. Бундай музейлар орқали халқнинг тарихини жаҳонга танитиш, шу билан бирга, Ислом цивилизацияси бўйича илмий тадқиқотлар олиб бориш учун кенг имкониятлар яратиш мумкин», — деди малайзиялик тадқиқотчи.
Муҳаммад Узайр бин Изҳам Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказидаги фаолияти, Самарқанднинг тарихий обидалари ва илмий анъаналари Ўзбекистоннинг жаҳон цивилизациясидаги ўрнини чуқурроқ англаш имконини берганини таъкидлади.
Хусусан, Шоҳи Зинда мажмуаси, Регистон ансамбли, тарихий мадрасалар ва меъморий ёдгорликлар унинг эътиборини тортган.
«Самарқанддаги Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказида тадқиқот олиб борар эканман, Ўзбекистоннинг тарихий мероси нечоғлиқ бой эканига яна бир бор амин бўлдим. Шоҳи Зинда, Регистон ва бошқа тарихий обидалардаги мадрасалар, меъморий ечимлар ва асрлар давомида сақланиб келаётган илм муҳитида бу юртнинг буюк тарихи намоён бўлади. Ўзбекистон фақат Имом Бухорий ватани эмас. Бу замин Беруний, Имом Термизий, Ҳаким Термизий ва кўплаб бошқа буюк алломаларни ҳам дунёга берган. Ана шу илмий мерос ва улуғ мутафаккирлар Ўзбекистоннинг ҳақиқий бойлигидир. Ислом цивилизацияси маркази эса бу бойликни дунёга танитишда муҳим ўрин тутади», — деди у.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати