22 Апрел, 2026, 4 Зулқаъда, 1447
22 Апрел, 2026, 4 Зулқаъда, 1447
Танловга!
Бандаларига рўза тутишни фарз қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар, Рўза амалларини гўзал тарзда адо қилишда йўлбошчи бўлган Саййидимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга саловот ва саломлар бўлсин.
Албатта, Рамазон исломий ойлар ичида фазилатларга бой ва баракали ойлардан ҳисобланади. Бу ойда ҳидоят қўлланмаси бўлган Қуръони Каримнинг нозил бўлиши ҳам, бу ойнинг энг афзал ой эканига далолат қилади. Шунингдек, бу ойнинг фазилати ва баркаси борасида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан жуда кўплаб ҳадиси-шарифлар ривоят қилинган.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Рамазон ойи келиши билан жаннат эшиклари очилиб, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади» - дедилар. Муттафақун аълайҳ.
Ҳақиқатда, Рамазон ойининг фазилатлари ва баракотлари жуда ҳам кўп. Бу борада жуда кўп мавиъзаларда эшитиб, кўплаб мақолалар орқали хабардор бўлганмиз. Лекин, бугун эътиборимизни бошқа томонга қаратамиз. Яъни, бу ойнинг фазилатлари кўп бўлиш билан бирга, тарихда бу улуғ кунда жуда кўплаб муҳим тарихий воқеалар бўлиб ўтган. Қуйида уларни бирма- бир санаб ўтамиз.
Рамазоннинг биринчи куни:
1) 2-ҳижрий йил Душанба. Мусулмонлар биринчи марта рамазон рўзасини тутдилар.
2) Иброҳим алайҳиссаломга илоҳий саҳифалар туша бошлаган.
3) Ҳижрий 73-йил. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
4) Ҳижрий 91- йил. Андалусни фатҳ қилиш бошланган.
5) Ҳижрий 472- йил. Абу Али ибн Сино вафот этди.
Рамазоннинг иккинчи куни:
1) Ҳижрий 65-йил. Абдумалик ибн Марвон Умавий халифа этиб тайинланди.
Рамазоннинг учинчи куни:
1) Ҳижрий 11- йил. Фотимаи Заҳро розияллоҳу анҳо вафот этдилар.
2) Ҳижрий 37- йил. Таҳким воқеаси бўлиб ўтди.
Рамазоннинг тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 1- йил. Ҳамза розияллоҳу анҳу биринчи сарияга чиқдилар.
2) Ҳижрий 666 - йил. Антокия Славянлардан қайтариб олинди.
Рамазоннинг олтинчи куни:
1) Мусо алайҳиссаломга Таврот саҳифалари туша бошлади.
2) Ҳижрий 63- йил. Мусулмонлар Синд шаҳрини фатҳ қилдилар.
Рамазоннинг еттинчи куни:
1) Ҳижрий 361- йил. Ал-Азҳар университети очилди.
Рамазоннинг саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 273- йил. Ибн Можа роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.
2) Ҳижрий 455- йил. Алп Арслон Салжуқийлар волийси этиб тайинланди.
Рамазоннинг ўнинчи куни:
1) Пайғамбарликнинг 10-йили, ҳижратдан 3 йил аввал. Хадийжа розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
2) Ҳижрий 485-йил. Низомул мулк Абул Ҳасан Алий ибн Ишоқ ўлдирилди.
Рамазоннинг ўн биринчи куни:
1) Ҳижрий 3-йил. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнаб бинти Хузайма розияллоҳу анҳога уйландилар.
2) Ҳижрий 9-йил. Сақиф қабиласи элчилари Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларида бўлди.
3) Ҳижрий 95- йил. Саиъд ибн Жубайр вафот этдилар.
4) Ҳижрий 624- йил. Чингизхон вафот этган.
5) Ҳижрий 922- йил. Султон Салим Дамашқни фатҳ қилди.
Рамазоннинг ўн иккинчи куни:
1) Ҳижрий 597- йил. Ибн Жавзий роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн учинчи куни:
1) Ҳижрий 15-йил. Умар розияллоҳу анҳу Шомни эгалладилар
2) Ҳижрий 40- йил. Абу Лубоба розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 132-йил. Аббосийлар Умавийлар пойтахти Дамашққа ҳужум қилишди.
2) Ҳижрий 612- йил. Ибн Атоуллоҳ Сакандарий таваллуд топдилар.
Рамазоннинг ўн бешинчи куни:
1) Ҳижрий 3-йил. Ҳасан ибн Алий розияллоҳу анҳу дунёга келдилар.
2) Ҳижрий 37-йил. Муҳаммад ибн Абу Бакр розияллоҳу анҳу Мисрга волий этиб тайинландилар.
3) Ҳижрий 383- йил. Абу Бакр Хоразмий вафот этдилар.
4) Ҳижрий 543- йил. Фаҳриддин ар-Розий дунёга келдилар.
Рамазоннинг ўн еттинчи куни:
1) Ҳижрий 2-йил. Катта Бадр ғазоти бўлиб ўтди.
2) Ҳижрий 2-йил. Руқайя (розияллоҳу анҳо) бинти Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этдилар.
3) Ҳижрий 85-йил. Мўминлар онаси Ойиша розияллоҳу анҳо вафот этдилар.
4) Ҳижрий 124- йил. Муҳаммад ибн Муслим аз-Зуҳрий вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 21- йил. Холид ибн Валид вафот этдилар.
2) Ҳижрий 560- йил. Муҳйиддин ибн Арабий дунёга келди.
Рамазоннинг йигирманчи куни:
1) Ҳижрий 8-йил Макка фатҳ қилинди.
2) Ҳижрий 652- йил. Сайфуддин Қутуз дунёга келдилар.
Рамазоннинг йигирма биринчи куни:
1) Ҳижрий 40- йил. Алий ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
2) Ҳижрий 95- йил. Ҳажжож ибн Юсуф ас-Сақофий дунёга келди.
3) Ҳижрий 1353- йил. Форс юрти Эрон давлати деб ўзгартирилди.
Рамазоннинг йигирма учинчи куни:
1) Ҳижрий 9-йил Мусулмонлар «Лот» номли бутни бузиб ташлашди.
2) Ҳижрий 26- йил. Язид ибн Муовия туғилди.
Рамазоннинг йигирма тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 20- йил. Амр ибн Ос масжидини қуриш бошланди.
Рамазоннинг йигирма бешинчи куни:
1) Ҳижрий 8-йил. Холид ибн Валид розияллоҳу анҳу «Уззо» номли ибодатхонани бузиб ташладилар.
2) Ҳижрий 129-йил. Абу Муслим Хуросоний Умавийларга қарши қўзғолон бошлади.
3) Ҳижрий 544- йил. Фахруддин ар-Розий таваллуд топдилар.
4) Ҳижрий 658- йил. «Айни жолут» жанги бўлиб ўтди.
Рамазоннинг йигирма олтинчи куни:
1) Ҳижрий 762- йил. Бадруддин Айний роҳимаҳуллоҳ дунёга келдилар.
Рамазоннинг йигирма еттинчи куни:
1) Ҳижрий 927- йил. Белград фатҳ этилди.
Рамазоннинг йигирма саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 2-йил. Закот фарз бўлди.
Рамазоннинг йигирма тўққизинчи куни:
1) Ҳижрий 1425- йил. Ёсир Арафот вафот этди.
Рамазоннинг ўттизинчи куни:
1) Ҳижрий 256- йил. Имом Бухорий вафот этдилар.
2) Ҳижрий 384- йил. Имом ибн Ҳазм дунёга келдилар.
Тошкент Ислом институти талабаси
Муҳаммад Али Муҳйиддин.
Эй Аллоҳга ва қиёмат кунига ишонганлар, юқорида айтилганлардан хулоса чиқариб ўз ҳолатларингизни қуйидаги сўзлар асосида қиёслаб қўришингиз мумкин. Аллоҳ таоло айтади:
“Ҳолбуки, охират яхшироқ ва боқийроқдир!” (Аълаа сураси, 17-оят ).
Ҳазрати Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Садақа билан мол камаймайди” (Абу Кабша розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган, Имом Термизий, Имом Аҳмад).
“Ўзига нисбатан қилинган зулмни кечирган инсон, албатта, шу сабабли улуғлик топади” (Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган, Имом Муслим ривояти).
“Садақа етти юз ва ундан ҳам кўпроқ маротабага кўпаяди” (“Риёзус-солиҳийн” да худди маънодаги ҳадиси шариф бор “Садақа учун етти юз мислича қаршилик берилади”, 2-жилд, VI, 86, 95).
“Молини Аллоҳ йўлида сарфлаганнинг савоби 700 мислигача ортади” (Имом Байҳақий).
“Бир банданинг ризқидан барча инсону жин бирлашиб ақалли заррача миқдорда камайтиришга уринганларида ҳам Аллоҳнинг изнисиз бунга эришолмайдилар” (Абдуллоҳ ибн Аббосдан Имом Термизий ривоят қилган).
Билки, дунё сендан юз ўгирганда нафсингни бундан рози ҳолда топсанг ва ҳамда дунёдаги сенга тегишли бўлган насибани тортиб олиб, сени ундан маҳрум этган хусуматчини шундай қилгани учун сева олсанг, ҳақиқий иймон соҳиби экансан.
Ҳозир мен сенга шундай бир мезон-улчовни ўргатаманки уни ёрдамида ўзинг бемалол дунё учун қилинган амал қандай бўлади ва охират учун қилинган амал қандай бўлади, яхши фарқлай оладиган бўласан.
Шуни билгинки, одамлар ўртасида келишмовчилик, хусумат ва баҳсу мунозара келтириб чиқарадиган ҳар қандай ҳолат, бу дунё учун бўлган амалларнинг натижаси бўлиб, Аллоҳ ундан қайтаргандир. Ҳақиқатни олиб қараганда, охират учун қилинган амалларда дунёга ўрин йўқ, даъвою жанжал ҳам чиқмайди. Бундай ишларга кундузлари рўзадор бўлиб, тунлари ибодат қилиш, тез-тез садақалар улашиш, қудуқ ва ариқлар қазиб одамларни сероб қилишга ўхшаган амаллар киради.
Одатда охират учун бўлган хайрли ишларда ҳеч ким бир-бири билан мусобақалашмайди, талашмайди, хусуматлашмайди. Бу амаллар унинг натижасида бирор бир дунёвий манфаат, мукофот ё обрў кўзланадиган мударрислик, шайхлик, руҳонийлик ё бошқа лавозиму мансабдорлик амалларига асло ўхшамайди. Яъни дунё учун бўлган амалларда, одамларнинг бир-бирлари билан рақобатлашишлари, талашиб тортишишлари, албатта, беилож бир ҳолатдир.
Бир гал кимдир роҳибнинг ибодатхона хизматчисига бундай деяётганини эшитиб қолибди: “Сен қанчалар иймони заиф ва савобга бепарво одамсан! Сен бу ишларинг билан, худди мусулмонларга ўхшаб, гўё бир дунёвий манфиат кўзлаётганга ўхшайсан!”.
Жумладан шу нарса ҳам маълумки, ҳазрати Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам айтилган хизматни бажариб бўлганларидан сўнг ҳам келишилган ҳақни талаб қилишдан уялганлар. Бир гал Аллоҳнинг Расули акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам ким биландир шерикчиликда ҳазрати Хадича онамиз разияллоҳу анҳонинг қўйларини боқиб келдилар. У одам ҳазрати Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан: “Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам! Хадичадан келишилган ҳаққимизни сўранг”, деб илтимос қилиб қолди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Мен сўрашдан уяламан”, деб жавоб бердилар (Имом Шаароний, “Ал-Баҳрул мавруд фил-Мавосиқил уҳуд” асари, 49-бет).
Дарҳақиқат, олим кишилар учун лозимки дунё бойликларининг асирлигидан, мансабу ҳукумат талашиш дардидан, обрў-эътибор, шуҳрату улўғлик даъвосидан тамомила қўл тортсинлар. Фақат ана шундагина улар ҳақийқий охират олимлари, пайғамбарлар меросхури, сиёҳлари тарозуда Аллоҳ йўлидаги шаҳидлар қониданда қийматлироқ қалам соҳибларига айланадилар.
Мана бу муборак сўзда айтилган маъно: “Олимнинг уйқуси ҳам ибодатдир” шундагина уларга тегишли бўлиб қолади. Шундагина улар абадий ҳаётнинг на қадар гўзаллигию порлоқлигини ва фоний дунёнинг манфурлигию қабиҳлигини ҳис этадилар. Шундагина охират ҳаётини абадият манзили сифатида қадрлайдилар ва бу дунё ҳаётини арзимас, ўткинчи нарса сифатида назарга илмайдилар.
“Ахлоқус солиҳийн” (Яхшилар ахлоқи) китобидан
Йўлдош Эшбек, Даврон Нурмуҳаммад
таржимаси.
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа