Танловга!
Дунёнинг бир чеккасида номи оламга маълум ва машҳур бўлган бир шаҳар бор эди. Шаҳар ниҳоятда обод; кўркам бинолари, озиқ-овқатга тўлиб тошган расталари ҳар қандай кишининг ҳавасини уйғотар, одамлари ўзига тўқ, деярли муҳтожликда яшайдиган одамнинг ўзи йўқ эди.
Бу ерда ҳар куни зиёфатлар, кўнгилочар томошалар, ва бир-биридан қизиқарли тўй-у тантаналар бўларди. Дастурхонларда бўш ернинг ўзи қолмас, ортиб қолган нарсаларни эса биров бир тийинга олмас эди...
Жазирама кунларнинг бирида ўша бадавлат шаҳарнинг ичида бир нотаниш кимса пайдо бўлди. У оппоқ ёпинчиқ ўраб юзини беркитиб олган, кўчада кимни кўрса унга салом бериб кўнглини олган, одамларга илиқ сўзлар айтиб эзгуликка даъват қилар эди.
Бу ҳол шаҳар маъмурининг қулоғига етиб боргач, ўша ҳар йили бир пайдо бўладиган нотанишнинг мақсадини билмоқчи бўлиб, уни ҳузурига чақиришларини буюрди. Бироз ўтиб, нотанишнинг ўзи шаҳар маъмурининг ёнида пайдо бўлди. Ва унга қараб:
− Салом сенга эй Аллоҳнинг бандаси, – гап бошлади у, − қутлуғ кунларинг муборак бўлсин!
− Нималар деяпсан ўзинг?! Ўзи шундоқ ҳам ҳар кунимиз қутлуғ бўлса, яна қанақа кун ҳақида айтяпсан? – ҳайрон бўлиб сўради маъмур.
− Қандай бўларди, Яратганга кечалари дуо қиладиган, ундан гуноҳларни кечиришликни сўраб илтижо қилинадиган, кечалари ибодатга қоим бўлиб, унга истиғфорлар айтиладиган, одамларга ҳайр-у саҳоват қилиб, уларнинг кўнгилларини оладиган, кўзни, қўлни, тил ва дилни гуноҳлардан муҳофаза қилиб, фақат яхшиликлар қилинадиган кунларни айтяпман-да! – жавоб берди нотаниш.
Маъмур унинг сўзларини тинглаб, истеҳзоли кулиб қўйди. Ва деди:
− Менга қара ҳой нотаниш йўловчи! Бизнинг ҳеч нарсадан кам жойимиз йўқ! Ҳар нарсамиз етарли, одамларнинг қорни тўқ, устлари бут! Ҳар кунимиз байрам, зиёфат! Энди менга айтчи, сен айтган ишларни қилишликдан бизга нима наф?! Сен яхшиси, йўлингдан қолма...
Нотаниш кимса бошқа сўз айтмади. Ва бир зум ўтмай кўздан ғойиб бўлди.
Орадан бир неча кунлар ўтди. Шаҳар аҳли ҳар доимгидек «ширин» ҳаётида яшашда давом этди. Ҳар кунлари бир хилликда – базм-у жамшидларда ўтар, бу кунларнинг ўз поёнига етиши эса ҳеч кимсанинг ҳаёлига ҳам келмас эди.
Бир куни шундай бўлди: шаҳарда қурғоқчилик бошланиб, экинлар нобуд бўлди. Расталар тез орада бўшаб одамлар оч қола бошлади. Энди ўша тотли дамлар йўқ, ҳаммаёқни қаҳатчилик эгаллаб бўлган эди. Ушбу ҳолатни кўриб одамлар негадир ўша нотаниш кимсани йўқлаб қолишди. «Балки унинг айтганларини қилсак, Яратган бизларни кечириб, яна аввалги ҳолимизга қайтариб қўяр?!» деб ўйлашарди улар. Шаҳар маъмури зудлик билан ўша нотанишни олиб келишга буюрди. Бироқ...Энди кеч эди! Ўша нотанишни ҳеч қаердан топа олишмади...
Ўша нотанишнинг исми – Рамазони Шариф эди! Шаҳар аҳлининг ҳолига тушишликдан Аллоҳнинг ўзи сақласин...
Шерзод ҲАЙДАРБЕКОВ
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Инсон қалби – Аллоҳ таолонинг назари тушадиган муқаддас макон. Бироқ бу маконни заҳарловчи, маънавий ҳаётни издан чиқарувчи иллатлар борки, уларнинг энг хавфлиси адоват ва кек сақлашдир. Адоват шундай бир оловки, у аввало эгасининг қалбини куйдиради, сўнгра жамият жипслигига путур етказади.
Қуръони каримда адоватдан қайтарилган.
Ислом дини инсонларни ўзаро муҳаббат ва кечиримли бўлишга чорлайди.
Аллоҳ таоло Қуръони Каримда мўминларни бир-бирларига нисбатан қалбларида ғараз сақламасликка чақириб, бундай марҳамат қилади: «Парвардигоро, Ўзинг бизларни ва бизлардан илгари иймон билан ўтганларни мағфират қилгин ва қалбларимизда иймон келтирган зотларга нисбатан бирон ғараз (адоват) пайдо қилмагин...» (Ҳашр сураси, 10-оят).
Бу оят мўмин киши нафақат тилида, балки ички дунёсида ҳам бошқаларга нисбатан пок бўлиши кераклигини англатади. Адоват бор жойда иймон ҳаловати бўлмайди.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам умматни адоват ва нафратдан қаттиқ огоҳлантирганлар. Зеро, бу иллат инсоннинг қилган барча эзгу амалларини йўққа чиқариши мумкин.
Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар:
"Бир-бирингизга адоват қилманг, бир-бирингизга ҳасад қилманг ва бир-бирингиздан юз ўгирманг. Эй Аллоҳнинг бандалари, ўзаро биродар бўлинг!" (Имом Бухорий, Имом Муслим ривояти).
Адоватнинг инсон ҳаётига таъсири жуда кучлидир.
Адоват — бу руҳий занжир. Кек сақлаган инсон доимий безовталикда яшайди. Унинг салбий оқибатларини қуйидагича таснифлаш мумкин:
Маънавий таназзул: Адоват эгасининг ибодатларидан лаззат кетади, чунки қалб нафрат билан банд.
Ижтимоий инқироз: Оилалар бузилиши, қариндошлар ўртасидаги ришталар узилиши ва жамиятдаги ихтилофларнинг бош манбаи адоватдир.
Соғлиққа зиён: Тиббий нуқтаи назардан ҳам, доимий нафрат ва ғазаб қон босими, юрак хасталиклари ва асаб тизими емирилишига сабаб бўлади.
Хулоса
Адоват - қалбни ичидан кемирувчи зангдир. Ундан қутулишнинг ягона йўли - кечиримли бўлиш. Бировдан ўч олиш нафсни қондириши мумкин, лекин кечириш қалбга ҳақиқий ором беради.
Зеро, улуғларимиз айтганларидек: "Кечиримли бўлиш – заифлик эмас, балки кучли руҳият белгисидир". Қалбимизни адоватдан поклаб, меҳр-муҳаббатга жой очайлик, шунда икки дунё саодатига эришамиз.
Ҳабибулло Муминжонов,
Косонсой тумани “Исломхон” жоме масжиди имом-хатиби