04 Март, 2026, 15 Рамазон, 1447
04 Март, 2026, 15 Рамазон, 1447
Аллоҳ таоло бизнинг бахтиёр, қулай яшашимиз учун тайёрлаб, жиҳозлаб берган бу сайёрани ифлослантирмаслигимиз, унда бузғунчилик қилмаслигимиз ёки унга нисбатан ёмон муомалада бўлмаслигимиз лозим. Акс ҳолда ердаги бузғунчилик, табиатни асрамаслик даҳшатли фалокатларга олиб келади. Дарҳақиқат, бугунги кунда сайёрамизда бўлаётган кўплаб фалокатларни кўриб турибмиз. Масалан, сувларнинг ифлосланиши, ҳароратнинг кўтарилиши, атмосферага турли заҳарли газларнинг кўп миқдорда чиқарилиши ва ҳоказо. Олдинлари бу каби нохуш олатлар кузатилмаган эди. Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай марҳамат қилади:
وَلاَ تُفْسِدُواْ فِي الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاَحِهَا وَادْعُوهُ خَوْفاً وَطَمَعاً إِنَّ رَحْمَتَ اللّهِ قَرِيبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِينَ
“Ва ислоҳ қилингандан кейин ер юзида фасод қилманг ва Ундан қўрқиб тамаъ ила дуо қилинг. Албатта, Аллоҳнинг раҳмати яхшилик қилувчиларга яқиндир” (Аъроф сураси, 56-оят).
Аллоҳ таоло Ерни биз бандалари учун яшашга яроқли қилиб қўйди. Ер илк яратилаётган пайтда яшашга яроқли эмасди. Балки у газсимон ҳолда эди. Кейин Роббимиз Ерни яратиб, унинг ҳавосини мусаффо, сувларини чучук, тоғларини қозиқ, босимларини инсон танасига мослаб қўйди.
Тадқиқотчи Франциска де Шател шундай дейди: “Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам табиатни муҳофаза қилиш фанининг етакчиларидандир. Чунки биз у кишининг ҳадисларига яхшилаб эътибор берсак, бу соҳага оид тадбирлар ҳақида сўз юритилганини, у зот табиатни асрашга қаттиқ чорлаганларини кўрамиз. Балки у киши ўз замонида эгологияни асраб-авайлашда пешқадам бўлганлар. Ҳа, у зот табиатни асраш, уни тўғри тарзда ривожлантириш, табиат ресурсларидан оқилона фойдаланиш борасида етакчи, инсон ва табиат ўртасидаги мувозанатни сақлашга интилувчилардан эдилар. У зот инсон ҳаётини табиат билан уйғун шаклда тартибга солиш бўйича ажойиб кўрсатмаларни тақдим этганлар”.
Дарҳақиқат, Набий соллаллоҳу алайиҳи васаллам бизга йўлларни, кўчаларни озода тутиш, йўлдан азият берувчи нарсаларни олиб ташлашга буюриб, бу иш садақанинг бир тури эканлигини таъкидлаганлар. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Имом Бухорий ва Имом Муслим ривоят қилган ҳадисда шундай деганлар: “Йўлдан азият берувчи нарсанинг олиб ташлашинг ҳам садақадир”.
Айтиш мумкинки, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам пайғамбар этиб юборилган давр инсоният ақлини қамраган жоҳилият замони эди. Одамлар ҳайвонларга қийматсиз, ҳис-туйғусиз махлуқлар деб қарашарди. Лекин Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам мўминларни ўша ҳайвонларга эътиборли бўлишга чақирдилар, шунга буюрдилар. Ҳатто мушукларни яхши кўрадиган, уларга меҳр кўрсатадиган саҳобанинг бу ишини қўллаб, тақдирлаб, уни “Абу Ҳурайра” (мушук отаси) деб номлаганлар. Шунинг учун ҳам бу Пайғамбар бутун оламларга раҳмат бўлишга ҳақлидирлар:
وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ
“Биз сени фақат оламларга раҳмат қилиб юбордик” (Анбиё сураси, 107-оят).
Қуръони Каримда бундан ўн тўрт аср олдин ўсимликлар зикр қилиниб, “карамли” дея васф этилган. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилган:
أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ
“Улар ерга қарамайдиларми?! Биз унда гўзал навлардан қанчаларини ундириб қўйибмиз” (Шуаро сураси, 7-оят).
Аллоҳ таоло бошқа бир оятда бундай деган:
وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ
“Ва осмондан сув тушириб, у билан ун(ер юзи)да турли гўзал ва фойдали жуфтларни ўстириб қўйдик”. (Оятда “ўсимликларни ўстириб қўйдик”, дейилмасдан, “карамли (гўзал ва фойдали) жуфтларни ўстириб қўйдик”, деб айтилмоқда. Бу ерда, аввало, ўсимликлардаги гўзаллик ва фойдага ишора қилиняпти, қолаверса, улар жуфт бўлиши ҳам билдириб қўйиляпти. Аллоҳнинг китобида ўн беш аср илгари зикр этилган бу ҳақиқатга илм яқиндагина етди. Ҳар бир ўсимликда эркак ва урғочи хўжайралар бўлиб, улар бир-бири билан чатишгандагина мева ҳосил бўлиши энди тушуниб етилди. Ўсимликларни бундай қилиб яратишга фақат Аллоҳ қодирдир.) (Луқмон сураси, 10-оят).
Яна тадқиқотчининг фикрларига эътибор қаратайлик: “Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам атроф-муҳитга, хусусан, ерга кўп аҳамият қаратардилар. Тупроқни покловчи деб эълон қилган эдилар. Дарҳақиқат, бугун олимлар тупроқ таркибида зарарли бактерияларни ўлдирадиган моддалар борлигини таъкидлашмоқда”.
Пайғамбаримиз соллалоҳу алайҳи васаллам бир муборак ҳадисда: “Мен учун ернинг ҳаммаси сажда қиладиган жой ва покловчи қилиб берилди” деганлар. Бу ҳадисда тупроқнинг поклигига, уни муҳофаза қилиш зарурлигига ажойиб тарзда ишора қилинмоқда. Чунки мўмин-мусулмон одам тупроқ устида намоз ўқийди. Шу боис уни ифлос қилмаслик лозимдир.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам қўйини ерга ётқизиб, оёғини унинг юзига қўйиб олиб, пичоғини ўткирлаётган кишини бу ишдан қайтариб, шундай деганлар: “Шу ишни олдин қилсанг бўлмайдими? Уни икки марта ўлдиришни хоҳлайсанми?!” Табароний, Байҳақий ва бошқалар ривоят қилишган. Мана шундай меҳрибон Пайғамбар эҳтиром қилишга ҳақли эмасмилар?
Яна бир ҳадисда у зот алайҳиссалом бундай деганлар: “Албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсада яхшилик қилишни ёзган. Агар (ҳайвонни) ўлдирмоқчи бўлсангиз, яхшилаб ўлдиринглар. Агар (ҳайвонни) сўймоқчи бўлсангиз, яхшилаб сўйинглар. Сизлардан бирингиз тиғини ўткирлаб олсин, сўяётган ҳайвонини роҳатлантирсин!” Муслим ривояти.
У зот алайҳиссалом таҳорат қилаётган буюк саҳобалардан бирини сувни исроф қилишдан қайтариб шундай деганлар: “Агар оқиб турган дарё лабида бўлсанг ҳам (сувни исроф қилма!)” Имом Аҳмад ривоятлари. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам барча ишда умматларини исрофдан қайтариб, хусусан, сувни исроф қилмасликни кўп таъкидлаганлар. Бугунги кундаги сувнинг озлиги, қурғоқчилик каби фалокатларнинг сабаби сувни исроф қилинганидир.
Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай марҳамат қилган:
وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلاَ طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثَالُكُم مَّا فَرَّطْنَا فِي الكِتَابِ مِن شَيْءٍ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ
“Ер юзидаги юрувчи ҳар бир жонзот ва икки қаноти ила учувчи қуш борки, ҳаммаси сиз каби умматлардир. Китобга ҳеч нарсани қўймай ёзганмиз. Сўнгра Роббиларига жамланурлар”. (Ояти каримада ердаги ва осмондаги жонзотлар ҳам, инсонлар каби, умматлар экани таъкидланмоқда. Яъни, уларнинг ҳаётларида ҳам тирикчилик, оила, туғиш, кўпайиш сингари инсонларга хос ишларда ўхшаш жиҳатлар бор. Уларни ким бундай қилиб яратди? Уламолар мисол қилиб кўпинча асалари ва чумолини келтирадилар. Мутахассисларнинг фикри билан танишган одам бу икки умматнинг жамоа ҳаёти Аллоҳнинг қудратидан эканлигига тан бермай иложи йўқ.) (Анъом сураси, 38-оят).
Мана шу оятда айтилганидек, ҳар бир инсон ҳайвонларни алоҳида уммат эканини ҳис қилса, уларга ёмон муомала қилмайдиган, балки меҳр кўрсатадиган бўлади.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, албатта, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай марҳамат қилдилар: “Бирортангиз оқмай турадиган, кейинчалик унда ғусл қиладиган сувга зинҳор бавл қилмасин”. Бухорий ривоят қилган.
Мана шундай ажойиб тавсиядан кейин бу улуғ Пайғамбар атроф-муҳит муҳофазасида еткачи бўлишга ҳақли эмасмилар?!
“Бир хотин урғочи мушукни очликда сақлаб ўлдиргани учун дўзахга тушди. Худо билсин, бу мушукни қамаб қўйганингда на таом ва на сув бермадинг ёки ердаги ҳашаротлардан тутиб емоғи учун ўз ҳолига қўймадинг, деб азобланса керак”, деб марҳамат қилганлар (Имом Бухорий ривояти).
Бу ҳадисда мушук мисолида ҳайвонларга озор бермаслик, уларни қийнамаслик, уларнинг ўлимига сабаб бўлмаслик, уларга меҳрибон бўлиш кераклиги, уларга озор бериб, ўлимига сабаб бўлган инсон дўзахда азобланиши таъкидланяпти.
Абу Ҳурайрадан розийаллоҳу анҳу ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Бир киши йўлда кетаётиб қаттиқ ташна бўлди. Йўлида бир қудуқ кўриниб қолди-да, унинг ичига тушиб сувидан ичди. Қудуқдан қайтиб чиққан вақтида бир ит ташналигидан ҳансираб, ҳўл тупроқ ялаётганини кўрди. Бу бечора ҳам менга ўхшаб чанқабди, деб ўйлади ва қайта қудуққа тушиб, маҳсисига сувдан тўлдириб чиқиб итга ичирди. У кишининг қилган иши Аллоҳ таолога хуш келиб, гуноҳини кечди”, дедилар. Шунда саҳобийлар: “Ё Расулуллоҳ! Ҳайвонларга қилган яхшилигимиз учун ҳам бизларга савоб бўладими?” деб сўрашди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Ҳа, ҳар бир жонлида шундай ажр бор”, деб жавоб бердилар” Имом Бухорий ривоят қилган.
Бу ҳадисда эса ҳайвонларга раҳм-шафқатли бўлиш охиратда мағфират қилинишга сабаб бўлиши айтилмоқда.
Қуръони каримда барча махлуқотлар Аллоҳга тасбеҳ, ҳамд айтишининг хабари берилган. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:
تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ وَإِن مِّن شَيْءٍ إِلاَّ يُسَبِّحُ بِحَمْدَهِ وَلَـكِن لاَّ تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كَانَ حَلِيماً غَفُوراً
“Унга етти осмону ер ва улардаги кимсалар тасбеҳ айтур. Унинг ҳамди ила тасбеҳ айтмаган ҳеч бир нарса йўқ. Лекин уларнинг тасбеҳини англамассизлар. Албатта, у ҳалийм ва сермағфират зотдир”. (Араб тилида тасбиҳ айтиш “Аллоҳни поклаб ёд этиш” маъносини англатади. Ушбу ояти карима бутун борлиқ, барча мавжудот Аллоҳ таолони айбу нуқсондан поклаб тасбиҳ айтишини таъкидламоқда.) (Исро сураси, 44-оят).
Ҳа, барча махлуқотлар Аллоҳ таолога ҳамд ва тасбеҳ айтади. Шунинг учун Аллоҳ таолони зикр қиладиган умматни ўлдирмаслигимиз, балки уларнинг риоясини қилишимиз лозим бўлади.
Абдуддоим Каҳелнинг мақоласидан
Нозимжон Иминжонов таржимаси
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Қуръони Каримнинг учинчи сураси Оли Имрон бўлиб, у Мадинада нозил бўлган, икки юз оятдан иборат. Сура Оли Имрон деб номланишига сабаб унда Имрон ва унинг шарафли оиласи ҳақидаги қисса келган. Оли Имрон – «Имроннинг оиласи» деганидир. Имрон – Марямнинг отаси (Исо алайҳиссаломнинг бобоси)дир.
Қуръони Карим сура ва оятлари мавзу жиҳатидан учга бўлинади: тавҳид – Аллоҳнинг ягона илоҳлиги, шариат ҳукмлари ва тарихий қиссалар. Бу сурада барча мавзулар баён қилинади.
Сура аввалида Аллоҳ таолодан ўзга илоҳ йўқлиги, У абадий тирик ва қаййум зотлиги зикр қилиниб, Қуръони Каримни ҳақиқатан ўзидан олдинги илоҳий китобларни тасдиқловчи китоб этиб нозил қилингани, осмонлару ердаги барча нарсалар Аллоҳнинг мулки эканлиги ва уларнинг ҳаракати яратганнинг изнида эканлиги баён қилинади.
Сурада диннинг асосларидан бўлган ақида масаласига алоҳида урғу берилиб, Аллоҳнинг бирлиги ва ягона илоҳ эканлигига, фаришталарига, пайғамбарлар ва уларга юборилган китобларга иймон келтириш, Аллоҳнинг ўзигагина ибодат қилиш лозимлиги, Аллоҳнинг ҳақ динидан бошқа дин йўқлиги, ким ислом динидан ўзга динни танласа, унинг қилган барча амал ва ибодатлари қабул қилинмаслиги, охиратда эса зиён кўрувчилардан бўлиши айтилади.
Сурада Аллоҳ таоло “Ҳаммангиз Аллоҳнинг арқони (Қуръони)ни маҳкам тутинг ва фирқаларга бўлинманг...” каби оятлари орқали мумулмонларга Қуръони каримни маҳкам тутишни, унга амал қилишни, сабрли ва бағрикенг бўлишни, барчани яхшиликка буюриб ёмонликдан қайтаришни, яхшилик йўлида бирлашишни, турли фирқаларга бўлинмаслик ва ихтилофларга сабабчи бўлмасликни амр қилади. Аллоҳнинг берган неъматларини доимо ёдда тутиш ва Унга шукр қилиш зарурлигини, осмонлар ва ердаги яратилган нарсаларни кўриб тафаккур қилишликни таълим беради.
Ушбу сурада одамларга аёллар, фарзандлар, уюм-уюм олтин-кумушлар, саман отлар, чорва моллари, экинлар, умуман дунёга нисбатан меҳр қўйиш зийнатли қилиб қўйилгани, аслида булар дунё ҳаётининг ўткинчи матоҳи эканлиги, Аллоҳнинг ҳузурида эса бунданда чиройли жой - жаннат борлиги, тақводорлар учун Аллоҳнинг ҳузурида остидан анҳорлар оқиб турадиган, абадий яшаладиган жаннат боғлари, пок жуфтлар ва Аллоҳ тарафидан ризолик каби улкан мукофотлар борлиги баён қилинади.
Шунингдек, сурада Аллоҳ таоло тақводорларни шундай сифатлар билан мадҳ этади: «Улар фаровонлик ва танглик кунларида ҳам хайр-cадақа қиладиган, ғазабларини ютадиган, одамларни (хато ва камчиликларини) афв этадиганлардир. Аллоҳ эзгулик қилувчиларни севар» (134-оят).
«Улар туриб ҳам, ўтириб ҳам, ётиб ҳам Аллоҳни зикр этадилар ва осмонлару ернинг яратилиши ҳақида фикр юритадилар (ва дуо қиладилар:) «Эй, Раббимиз! Бу (коинот)ни беҳуда яратмагансан. Сен (айблардан) пок зотдирсан. Бас, бизни дўзах азобидан сақлагин!» (191-оят).
Ушбу сурада осмонлару ердаги бор нарсалар Аллоҳ таолонинг мулки эканлигини бир неча бор такрорлаб, Ўзи хоҳлаган кишига мулк бериши, ҳоҳлаган кишидан мулкни тортиб олиши, Ўзи ҳоҳлаган кишини ҳидоятга бошлаб мағфират қилиши, хоҳлаган кишини золимлардан қилиб жазолашини баён қилиб, кофирлар учун тайёрлаб қўйилган дўзах азобидан паноҳ сўрашликни таъкидлайди ва бизга чиройли дуолар қилишни ўз оятлари ила ўргатади:
«Эй, Раббимиз, бизни ҳидоят йўлига солганингдан кейин дилларимизни (тўғри йўлдан) оғдирма ва бизга ҳузурингдан раҳмат ато эт! Албатта, Сен Ваҳҳоб (барча неъматларни текин ато этувчи)дирсан» (8-оят).
«Эй, Роббимиз, бизлар Сенга имон келтирганмиз, бизнинг гуноҳларимизни кечир ва бизни дўзах азобидан асра!» (16-оят).
«Эй, Раббимиз! Биз «Раббингизга имон келтиринг!» деб, имонга чорлаган жарчи (Муҳаммад)ни эшитдик ва дарҳол унга имон келтирдик. Эй, Раббимиз! Бизнинг гуноҳларимизни кечир, хатоларимизни ўчир ва бизларни солиҳ кишилар қаторида вафот эттир!» (193-оят).
Сурада Имрон оиласи ҳақидаги қисса шундай келтирилади:
Имрон Бани Исроил қавми ичида энг обрўли ва тақводор кишилардан бири бўлган. Унинг хотини Ҳанна ҳам тақводор ва ибодатгўй аёл бўлиб Аллоҳ таолодан доимо фарзанд беришини сўраб дуо ва илтижолар қиларди. Аллоҳ таоло уларга фарзанд неъматини бергач, у ҳомиладорлик вақтида: «Эй, Раббим, мен қорнимдаги ҳомилани дунё ишларидан озод этиб, Сенга назр қилдим, назримни қабул айла! Албатта сен эшитгувчи, билгувчисан», деб дуо қилади. Чақалоқ туғилгач: «Парвардигор, мен қиз туғдим, унга Марям деб исм қўйдим. Мен Сендан бу қиз ва унинг зурриётига даргоҳингдан қувилган шайтоннинг ёмонлигидан паноҳ беришингни сўрайман», деб дуо қилади.
Ҳанна Марямни ибодатхонага олиб бориб беради ва уни тарбиялаш учун ўша ибодатхона роҳибларидан бири бўлган Закариё пайғамбарга топширади. Закариё Марям тарбиясини ўз зиммасига олади, ибодатхонада алоҳида махсус жой тайёрлаб беради ва хабар олиш учун унинг олдига тез-тез келиб туради. Закариё ҳар сафар Марямнинг хонасига кирганда, Марям олдида қишда ёз меваларини, ёзда қишда бўладиган ноз-неъматларни кўрар эди. Закариё: «Эй, Марям, бу нарсалар сенга қаёқдан келди?» – деб сўраса, Марям: «Булар Аллоҳ ҳузуридан. Албатта, Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кишиларга беҳисоб ризқ берур», – деб жавоб берар эди.
Закариё Марям ҳаётидаги мўжизаларни кўриб Аллоҳ таолога дуо қилиб деди: «Парвардигорим, менга ҳам ўз ҳузурингдан покиза зурриёт - фарзанд ҳадя этгин! Албатта сен дуо-илтижоларимни эшитгувчисан». Аллоҳ таоло унинг дуосини ижобат қилди. Закариё ва хотини кекса бўлишига қарамасдан Аллоҳ таоло уларга Яҳё исмли солиҳ пайғамбарни ўғил қилиб берди. Яҳё алайҳиссалом ўз халқини ҳидоятга чорловчи пайғамбарлардан бири бўлди.
Марям Аллоҳ таолога жуда кўп ибодат қилар эди. Шу сабабдан ҳам Аллоҳ таоло уни аёлларнинг энг афзалларидан бири қилиб танлаб олди ва унга Исо Масих ибни Марям исмли солиҳ пайғамбарни ўғил қилиб берди.
Шунингдек, сурада Исо алайҳиссаломнинг Марям онамиздан Аллоҳнинг амри билан отасиз дунёга келиши, Марям онамизнинг поклигини исботлаш учун у одамларга гўдаклик чоғида гапириб гувоҳлик бериши, Аллоҳ таоло изни билан ўликларни тирилтириши, лойдан қуш ясаб унга дам урса қушга жон кириб учиб кетиши, туғма кўр одамни кўзини силаса кўриши, пес касаллигини тузатиши каби мўжизаларни берилгани келтирилади. Аллоҳ таоло Исо алайҳиссаломга ёзишни, илму-ҳикматни, Таврот ва Инжилни таълим бергани келтирилади.
Ушбу сурада аҳли китобларнинг насоро тоифаси ҳақида кенг сўз юритилиб, уларнинг Марям онамиз ва Исо алайҳиссалом ҳақидаги нотўғри ақийдаси ва гумонларига раддиялар берилади. Улар муқаддас илоҳ эмас, балки Аллоҳ таоло макаррам қилиб яратган бандаларидан бири эканлигини таъкидлайди.
Шунингдек, Сурада ҳижратнинг иккинчи йилида бўлиб ўтган Бадр жанги, учинчи йилидаги Уҳуд жанги ва ундан кейинги даврдаги мусулмонлар ҳаётидан лавҳалар келтирилиб, ушбу воқеаларга муносабат билдирилади ҳамда ҳукмлар баён қилинади.
“Бадр” Мадина шаҳрининг жануби-ғарбий ҳудудидаги жой номи бўлиб, ҳижратнинг иккинчи йили Макка мушриклари билан мусулмонлар ўртасида жанг бўлган. Бадр жангида мушриклар сони мингга яқин бўлган, мусулмонлар сони эса уч юздан ортиқ бўлишига қарамасдан Аллоҳ таоло уларга нусрат бериб мушриклар устидан ғалаба қозонади.
Уҳуд жангида дастлаб ғалаба мусулмонлар томонда бўлади, аммо жанг якунига етай деганда камончи мусулмонлар пайғамбар алайҳиссалом буйруғига итоат этмай ўлжа илинжида жанг охиригача туриши лозим бўлган жойларини тарк этади. Ушбу бўш қолган жойдан отлиқ мушриклар кириб келиб мусулмонларни қуршовга олади, уларга катта талофат етказиб мағлуб этишади. Ушбу қиссалардан ибрат олган ҳолда Аллоҳ таолога ибодат қилиш ва унинг пайғамбари Муҳаммад алайҳиссаломга эргашиш фақат яхшиликларга эришишимизга сабаб бўлиши, аксинча, уларга итоат этмаслик дунё ва охират азобларига дучор бўлишимиздан огоҳлантиради.
Ушбу сура фазилати ҳақида ҳадисларда қуйидагилар баён этилган:
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қуръон ўқинглар. Чунки у қиёмат куни ўз аҳлига шафоатчи бўлади. Икки ёритувчи нур – Бақара билан Оли Имрон сурасини ўқинглар. Иккиси қиёмат куни икки булут (икки соябон) ёки бир гуруҳ қушлар шаклида келиб соҳиблари ҳожатини чиқаради (ёки соясига олади). Бақара сурасини ўқинглар. Уни олиш (ўқиш, ёд олиш, амал қилиш) барака, тарк этиш ҳасратдир. Унга сеҳргарлар қодир бўла олмайди», деганлар (Имом Муслим, Имом Доримий, Имом Аҳмад, Имом Ҳоким, Имом Ибн Ҳиббон ривояти).
Уламолар тавсиясига кўра, мана шу икки сурани ўқиш ва унга амал қилишдан ҳосил бўладиган ажр-савоб қиёмат куни булут шаклида келиб бандага соябон бўлади ва жаннатга киришига сабаб бўлади.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким жума куни Оли Имрон сурасини ўқиса, Аллоҳ ва фаришталари кун ботгунича унга салавот айтадилар», деганлар (Имом Табароний ривояти).
Язид ибн Асвад айтадилар: «Ким кундузи Бақара ва Оли Имрон сурасини ўқиса, кеч киргунча нифоқдан саломат бўлади. Ким уларни кечаси ўқиса, тонг отгунча нифоқдан сақланади» (Саъийд ибн Мансур, Байҳақий ва Абу Убайд ривояти).
Каъб ибн Моликдан ривоят қилинади: «Ким Бақара ва Оли Имрон сураларини ўқиса, иккиси қиёмат куни келиб: «Парвардигоро, бу банда учун азоб-уқубатга йўл йўқ!» дейди.
Оиша онамиздан ривоят қилинади: «Ким еттита узун сураларни ёдласа, у олимдир» (Имом Аҳмад ва имом Ҳоким ривояти).
Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллаҳу анҳудан ривоят қилинади: «Ким Оли Имрон сурасини ўқиса у бойдир» (Доримий ва Абу Убайд ривояти).
«Ким Оли Имрон сурасининг 190-200 оятларини кечқурун ўқиса, ушбу оятларни тафаккур ва тадаббур қилса, унга бутун тунни ибодат билан ўтказганлик савоби берилади» (Доримий ривояти).
Қуръони карим тақводорлар учун ҳидоят ва насиҳат манбайидир. Уни ўрганган инсон илм билан бойийди, гўзал хулқ билан зийнатланади, Аллоҳнинг махлуқотларини кўриб тафаккур қилади, беҳисоб берилган неъматларга шукр қилади. Ушбу сурани ўқиш, тафсирини ўрганиш, унинг оятлари маъносини тафаккур ва тадаббур қилиш, унга ихлос билан амал қилиш ҳамда суранинг улуғ фазилатларига эга бўлишни Аллоҳ таоло барчамизга насиб қилсин.
“Тафсири ҳилол”, “Қуръони карим маъноларининг таржима ва тафсири”
ва бошқа манабалар асосида Дилшоджон МАМАДАЛИЕВ тайёрлади.
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 